NO14ME

Ο Τριστάνο πεθαίνει - Antonio Tabucchi

2012-03-19T08:08:00.000+02:00

Οι ήρωες στοιχειώνουν συχνά το μυαλό του συγγραφέα στο οποίο γεννήθηκαν, αποκτούν έτσι ύπαρξη, εξωτερικά χαρακτηριστικά, άποψη και ιδιαιτερότητες. Ζουν και πεθαίνουν εκεί όπου γεννήθηκαν. Ο Ταμπούκι στρέφει όλα τα φώτα στον ήρωά του, τον Τριστάνο. Στέκεται στην κάμαρα στο πλευρό του ετοιμοθάνατου χαρακτήρα του, δεν παίρνει καθόλου το λόγο, υπάκουος καταγράφει τη μαρτυρία του.

Ο Τριστάνο νιώθει την ανάγκη να μοιραστεί την ιστορία του, φωνάζει το συγγραφέα, λίγο πριν το τέλος, με σκοπό να καταγράψει τα λεγόμενά του. Ο συγγραφέας δεν επεμβαίνει καθόλου σε αυτά, δείχνει να νιώθει άνετα στο ρόλο του γραφιά. Έτσι γινόμαστε και εμείς μάρτυρες. Η ιστορία ξεκινά από την Πλάκα κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, συνεχίζεται στην Ιταλία με τη συμμετοχή του στο αντάρτικο, μεταφέρεται στην Ισπανία του Χέμινγουέυ και καταλήγει στην Ιταλία του '70.

Πανέξυπνο το τέχνασμα του Ιταλού συγγραφέα το οποίο δίνει φόρμα στο λόγο του και του επιτρέπει να δώσει μια άλλη διάσταση στο κείμενο μέσα από τη μαρτυρία, τινάζοντας από πάνω του το βάρος της καθαρά προσωπικής άποψης. Δεν έχω διαβάσει κάτι άλλο δικό του και άρα δεν μπορώ να γνωρίζω αν αποτελεί γνώρισμα το οποίο συναντάται στο σύνολο, του μεγάλου σε έκταση, έργου του. Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα με καθήλωσε με την ιδιαιτερότητά του. Συγγραφικό τέχνασμα ουσίας και όχι στείρου εντυπωσιασμού. Ένιωθα κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης να βρίσκομαι στον πυρήνα της έμπνευσης του δημιουργού, να ακούω το μουρμουρητό της συνομιλίας του συγγραφέα με τον ήρωά του, να νιώθω τους πόνους του συγγραφικού τοκετού.

Ο Ταμπούκι καταφέρνει να αναφερθεί σε ένα μεγάλο μέρος της Ιστορίας της Νότιας Ευρώπης μέσα από ένα πανέμορφο και καθάριο μυθιστόρημα που αποπνέει την αγάπη του συγγραφέα για ετούτη τη μεριά του πλανήτη που βρέχεται από τα νερά της Μεσογείου. Αποδίδει ένα φόρο τιμής σε όλους αυτούς που πάλεψαν για ιδανικά και όρθωσαν το ατομικό τους ανάστημα παρά τις αμφιβολίες και τις αδυναμίες τους.

Ο Αντόνιο Ταμπούκι γεννήθηκε στην Πίζα της Ιταλίας το 1943, πόλη στην οποία εξακολουθεί να μένει, μετά από πολύχρονη παραμονή στην Πορτογαλία. Εκτός από συγγραφέας είναι γνωστός και για την μετάφραση στα ιταλικά του μεγάλου Πορτογάλου συγγραφέα Φερνάντο Πεσόα.

(Υπέροχη) μετάφραση: Ανταίος Χρυσοστομίδης.

Εκδόσεις Άγρα.

Μία κατάβαση δεν είναι αρκετή

2012-03-16T08:29:00.000+02:00

Πέδρο Πάραμο - Χουάν Ρούλφο

Νιώθεις την ανάγκη να επιστρέψεις, να πιάσεις το νήμα της αναζήτησης του Χουάν Πρεσιάδο από την αρχή, από την ιερή υπόσχεση στην ετοιμοθάνατη μητέρα πως θα αναζητήσει τον πατέρα του, Πέδρο Πάραμο, στην Κομάλα, από την οποία εκείνη αναγκάστηκε να φύγει πριν χρόνια.

" Ήρθα στην Κομάλα γιατί μου είπαν πως εδώ ζούσε ο πατέρας μου, κάποιος Πέδρο Πάραμο. Μου το' πε η μητέρα μου. Κι εγώ της υποσχέθηκα πως θα ερχόμουν να τον βρω μόλις θα πέθαινε. Της έσφιξα τα χέρια, σημάδι ότι θα το έκανα, γιατί εκείνη βάδιζε τότε προς το θάνατο κι εγώ ήμουν πρόθυμος να της υποσχεθώ τα πάντα."

Δυσδιάκριτο το όριο ανάμεσα στους δύο κόσμους, τον πάνω και τον κάτω, ακόμα και για τον ίδιο τον ήρωα που σαν άλλος Ορφέας δείχνει αποφασισμένος να τηρήσει την υπόσχεση και να περάσει στο άχρονο βασίλειο των νεκρών. Θα επιστρέψει στην όμορφη Κομάλα των μητρικών αναμνήσεων η οποία πια έχει μετατραπεί σε κόλαση λόγω του τύρρανου πατέρα του. Θα βρεθεί ανάμεσα σε μουρμουρητά και φαντάσματα, θα γνωρίσει έτσι το βιός του άγνωστου ως τότε σε αυτόν πατέρα, αλλά και την ιστορία του Μεξικού.

Όλα γίνονται ένα, με προεξάρχοντα το χρόνο. Ρεαλισμός και φαντασία, ζωή και θάνατος, όλα ένα. Η μορφολογία του κειμένου φαινομενικά άτακτη φανερώνει μια συγγραφική ιδιοφυία η οποία μακριά από υπάρχοντες κανόνες θα καταφέρει να παραδώσει ένα κείμενο διαθήκη για τις επόμενες γενιές, να αποτελέσει οδηγό για τη λατινοαμερικάνικη λογοτεχνία, που θα φτάσει στο απόγειό της με το μαγικό ρεαλισμό.

Και ύστερα ο συγγραφέας σώπασε μέχρι το θάνατό του, είπε όσα είχε να πει και παρά τις εξαγγελίες του εκδότη του, κανένα άλλο έργο του δεν ήρθε στην επιφάνεια. Καταξιώθηκε νωρίς, βραβεύτηκε, αποτέλεσε πηγή έμπνευσης αλλά έμεινε τριάντα χρόνια στη σιωπή, δίνοντας μόνο κατά καιρούς διαλέξεις και συνεντεύξεις. Ο Χουάν Ρούλφο, με μόλις μια συλλογή διηγημάτων και ένα μυθιστόρημα, συγκαταλέγεται ανάμεσα στους πιο σημαντικούς λογοτέχνες του περασμένου αιώνα. Μερικοί άνθρωποι αρκεί να αφήσουν ένα και μόνο σημάδι
από το πέρασμά τους.

Με το πέρας της πρώτης ανάγνωσης επέστρεψα δίχως δεύτερη σκέψη πίσω στην αρχή, ανάγκη για παράταση της απόλαυσης. Υπέροχη η μετάφραση από την Έφη Γιαννοπούλου ενός απαιτητικού κειμένου. Μπόρεσε να αποδώσει στα ελληνικά τον λυρισμό και την ιδιαίτερη χρήση της γλώσσας του συγγραφέα. Όμορφη και πλήρης η έκδοση, από τη σειρά Σύγχρονοι Κλασικοί των εκδόσεων Πατάκη, σειρά η οποία επενδύει στο - συχνά- δυσεύρετο κλασικό ανάγνωσμα.

Αρχικά στο βιβλίο θα δινόταν ο τίτλος Μουρμουρητά, τελικά επικράτησε το όνομα του πατέρα, ίσως προσωπικά να προτιμούσα εκείνον τον πρώτο τίτλο αν και, μάλλον, μικρή σημασία έχει.

Πώς αλλιώς θα μπορούσε να τελειώνει άραγε μια ανάρτηση για ένα τόσο όμορφο και σημαντικό βιβλίο παρά με μια προτροπή;

Εκεί που χτυπά η καρδιά μου ( 2011 )

2012-03-14T12:20:00.002+02:00

Υπάρχει ζωή στον ιταλικό κινηματογράφο τελικά και ας μη φτάνει στα λαμπρά επίπεδα του παρελθόντος, του χρυσού παρελθόντος, της σινετσιτά, του Φελίνι, του Αντονιόνι, του Παζολίνι, του Ντε Σίκα, των αδερφών Ταβιάνι και τόσων άλλων δημιουργών.

Η Ιταλία είναι η ευρωπαϊκή χώρα που, κατά τη γνώμη μου, επηρεάστηκε περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη από το αμερικάνικο όνειρο σε κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό επίπεδο. Δυστυχώς θύμα αυτής της αμερικανοποίησης υπήρξε και ο πολιτισμός σε όλες του τις εκφάνσεις. Γιατί μπορεί στην Ελλάδα η κινηματογραφική παραγωγή να στηρίχτηκε στο σεξουαλικό χιούμορ λόγω της μικρής αγοράς και άρα των μετρημένων οικονομικά παραγωγών, αλλά στην Ιταλία παρατηρήθηκε το φαινόμενο της πλήρους αμερικανοποίησης με λαμπερές παραγωγές οι οποίες όμως μακριά στέκονται από το καλλιτεχνικό όραμα, κινηματογράφος των παραγωγών και των διαφημιστών.

Ο Μορέτι και ο Μπενίνι την προηγούμενη δεκαετία κάτι προσπάθησαν να πουν και μάλλον το είπαν αλλά στην πορεία το έχασαν υποκύπτοντας σε μια αντιμπερλουσκονική μανία, δικαιολογημένη μεν αλλά μικρού καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος.

Με το σινεμά του Σορεντίνο ήρθα σε επαφή πριν ένα χρόνο σχεδόν. Οι συνέπειες του έρωτα (2004) με άφησε αποσβολωμένο, μαγεμένο από τις εικόνες τους, δεν είχα βρει τα λόγια εκείνα τα ικανά που θα μπορούσαν να με οδηγήσουν σε μια ανάρτηση αντάξια της ταινίας. Ακόμα φέρνω στο νου μου πλάνα, την αργή κίνηση της κάμερας, την μετατόπιση στον άξονα, τον τρόπο με τον οποίο σε μια τόσο στατική ταινία ο σκηνοθέτης κατάφερε να σπείρει τη δράση, έστω και αν επρόκειτο για την καρικατούρα αυτής. Αισθητικά συγγενής του In the mood for love του Wong Kar Wai, τεράστιο παράσημο αυτό.

Στη συνέχεια είδα το L'amico di famiglia (2006), το οποίο μπορεί να μην με ενθουσίασε αλλά μου επέτρεψε να δω τον ίδιο δημιουργό πίσω από την ταινία, σημαντικότατο χαρακτηριστικό το οποίο πάντα αναζητώ στη φιλμογραφία του εκάστοτε δημιουργού-σκηνοθέτη. Και τελικά την ταινία με την οποία ο Σορεντίνο έγινε ευρύτερα γνωστός, το Il divo (2008), δεν την έχω δει ακόμα.

Το Εκεί που χτυπά η καρδιά μου είναι η πρώτη αγγλόφωνη ταινία του Σορεντίνο, ιταλογαλλική παραγωγή με γυρίσματα στη Μεγάλη Βρετανία και στις ΗΠΑ. Θα χωρούσε να μπει στην κατηγορία των road movies παρά την ιδιαιτερότητά του.

Ο πρωταγωνιστής (Σον Πεν) είναι ένας πρώην διάσημος αστέρας της μουσικής. Εδώ και είκοσι χρόνια απέχει από τη δημιουργία και ζει με τη σύζυγό του σε ένα τεράστιο σπίτι μια ζωή γεμάτη πλήξη. Η είδηση πως ο πατέρας του πεθαίνει θα τον οδηγήσει στην άλλη μεριά του Ατλαντικού. Μετά την κηδεία θα μάθει πως ο εβραικής καταγωγής πατέρας του αναζητούσε καθ'όλη τη διάρκεια της ζωής του ένα Γερμανό στρατιωτικό ο οποίος κατάφερε να αποφύγει τη δίκη για εγκλήματα πολέμου κατά τη διάρκεια του ολοκαυτώματος. Τότε θα βρει ένα νόημα στη ζωή του και τη δυνατότητα να ξεφύγει από μια προσωπίκη παρεξήγηση η οποία του επέβαλε μια εκκεντρική εξωτερική εμφάνιση.

Όπως και στις προηγούμενες δημιουργίες του, ο Σορεντίνο στήνει την ταινία του γύρω από μια καρικατούρα. Έχω την εντύπωση πως αυτές ακριβώς οι καρικατούρες αποτελούν το πρώτο σπέρμα της έμπνευσης για τον Ιταλό σκηνοθέτη. Γιατί τι άλλο παρά ως καρικατούρα μπορεί κάποιος να χαρακτηρίσει τον πρωταγωνιστή;

Μεγάλη τύχη να έχεις υπό τις οδηγίες σου ως σκηνοθέτης έναν τεράστιο ηθοποιό όπως ο Σον Πεν, ο οποίος δεν διστάζει να δεχτεί τις κατά καιρούς υποκριτικές προκλήσεις που του παρουσιάζονται και ας πρέπει να τσαλακώσει την εικόνα του. Η σκηνή με τον David Byrne θα πρέπει να διδάσκεται σε κάθε δραματική σχολή.

Η εξωτερική εμφάνιση του πρωταγωνιστή μου έφερε στο μυαλό τον τραγουδιστή των Cure , Robert Smith. Αναρωτιόμουν, πριν λίγα χρόνια μετά από μια συναυλία τους, πώς είναι δυνατό να μην έχει βαρεθεί όλα αυτά τα χρόνια την ιδιαίτερα απαιτητική εξωτερική του εμφάνιση, και μπορεί τότε να απάντησα σχετικά αβίαστα πως απλώς υπηρετεί την εμπορική του εικόνα αλλά η ταινία έδωσε και μια άλλη διάσταση στην τότε απορία μου με εφαρμογή και σε πιο απλές καθημερινές καταστάσεις.

Υπέροχη ταινία αν και ιδιαίτερη. Εκτός από τον Wong Kar Wai, ο Σορεντίνο συγγενεύει και με τον Wes Anderson (The Royal Tenenbaums, The life aquatic with Steve Zissou, The Darjeeling Limited). Επίσης η συγκεκριμένη ταινία μου έφερε στο νου ακόμα μια ταινία που μου άρεσε αλλά που δεν είχε απήχηση παρά την σκηνοθετική υπογραφή του Τζάρμους, το The Limits of Control.

Υφαίνοντας τα Νήματα

2012-03-12T10:12:00.001+02:00

Ας παίξουμε ένα παιχνίδι. Ας το ονομάσουμε Νήματα και ας δοκιμάσουμε να ενώσουμε με αυτά τρία βιβλία ή τρεις συγγραφείς που στο μυαλό μας σχηματίζουν μια φανερή ή κρυφή Τριάδα, μια διαδρομή που μας οδήγησε από το ένα στο άλλο και πίσω στο πρώτο, ακόμη και αν μεσολάβησε αρκετός καιρός ανάμεσα στις αναγνώσεις. Δε χρειάζεται ούτε να απολογηθούμε ούτε να δώσουμε ένα "επιστημονικό" υπόβαθρο στο χάρτη μας, αυτή, άλλωστε, θα είναι και η μαγεία του παιχνιδιού!

Συχνά πυκνά στις αναρτήσεις αυτού του ιστολογίου αναφέρομαι στα νήματα που με οδηγούν από βιβλίο σε βιβλίο. Πριν λίγες μέρες στην ανάρτηση με τίτλο Τα Νήματα (ένα παράδειγμα), επιχείρησα να καταδείξω με ένα παράδειγμα συγκεκριμένο τον τρόπο με τον οποίο ξεκινώντας από το Πάρκο των ελαφιών του Μαίηλερ, βρέθηκα να διαβάζω τη συλλογή διηγημάτων του Μόμ, Βροχή, και από εκεί τον Τόνιο Κρέγκερ του Τόμας Μαν.

Κάπως έτσι μου γεννήθηκε η ιδέα γι' αυτό το παιχνίδι ανταλλαγής νημάτων, όσοι πιστοί προσέλθετε!

Τόνιο Κρέγκερ - Τόμας Μαν

2012-03-09T11:38:00.000+02:00

Εμβληματική μορφή της γερμανόφωνης λογοτεχνίας υπήρξε ο Τόμας Μαν, το έργο του οποίου έχει γνωρίσει, εκτός από πολλές εκδόσεις και μεταφράσεις, πλήθος ακαδημαϊκών μελετών. Το Μαγικό βουνό το διάβασα πριν χρόνια, Πάσχα στην επαρχία, ησυχία και κατάλληλες συνθήκες ώστε να αφεθώ στην ανάβαση. Το τελείωσα και το άφησα στο κομονδίνο αργά κάποιο βράδυ. Πέντε μέρες αργότερα θα συνειδητοποιούσα το μέγεθος αυτού του αριστουργήματος.

Άργησα να επιστρέψω στο έργο του Γερμανού συγγραφέα παρά την υπόσχεση που είχα δώσει τότε στον εαυτό μου. Αιτία στάθηκε το διήγημα του Σόμερσετ Μομ με τίτλο Σανατόριο. Αμφιταλαντεύθηκα γύρω από το ποιο έργο του πολυγραφότατου δημιουργού θα επέλεγα, έπαιξαν δυνατά ο Δόκτορ Φάουστους και ο Θάνατος στη Βενετία, τελικά επέλεξα τη νουβέλα Τόνιο Κρέγκερ, ένα από τα πρώτα σχετικά έργα του συγγραφέα.

Νομίζω ότι έκανα καλή επιλογή. Η νουβέλα αυτή, που φαινομενικά διέπεται από μια μεστή απλότητα τόσο στη γραφή όσο και στη δομή, φανερώνει κομμάτια από το ταλέντο και την ιδιοφυία του νεαρού Τόμας Μαν. Νουβέλα, που μπορεί να θεωρηθεί έργο μαθητείας, γεμάτη από αυτοβιογραφικά στοιχεία.

Ο Τόμας Μαν είναι σε αναζήτηση των εκφραστικών μέσων μέσω των οποίων στα επόμενα έργα του θα αφήσει βαθύ το χνάρι του στην αμμουδιά της λογοτεχνίας. Είναι όμως και σε προσωπική αναζήτηση. Μέσω της ιστορίας του Τόνιο Κρέγκερ εκφράζει προβληματισμούς προσωπικούς που τον απασχολούν τουλάχιστον σε εκείνη την περίοδο της ζωής του.

α) Η επιθυμία του ήρωα να γράφει τον κάνει να νιώθει ξένος ως προς την εποχή του, μακριά από όσα οι άλλοι περιμένουν από εκείνον.

β) Οι δύο ταυτότητες που παλεύουν εντός του, εκείνη του Γερμανού πατέρα και αυτή της μητέρας από το νότο (η μητέρα του Τόμας Μαν είχε ρίζες από τη Βραζιλία).
γ) Η σεξουαλική του ροπή που δεν είναι ξεκάθαρη ούτε στον ίδιο τον συγγραφέα (στη διαθήκη του, που άνοιξε χρόνια μετά το θάνατό του, παραδέχεται τις ομοφυλοφιλικές του σχέσεις τις οποίες απέκρυπτε κατά τη διάρκεια της ζωής του), κατάσταση ιδιαιτέρως βασανιστική.

Υπέροχη η μετάφραση και κατατοπιστικότατο το επίμετρο του Αλέξανδρου Ίσαρη. Μια νουβέλα που ναι μεν μπορεί να σταθεί μόνη της αλλά που μάλλον χρησιμεύει ως εργαλείο για τη γνωριμία με τον Τόμας Μαν.

Εκδόσεις Ύψιλον.

υ.γ Μη φοβηθείτε από το μέγεθος του Μαγικού βουνού, αξίζει τον κόπο η ανάβαση.

Τα νήματα ( ένα παράδειγμα)

2012-03-07T10:17:00.000+02:00

Ετούτη η ανάρτηση θα έπρεπε κανονικά να είναι αφιερωμένη στη συλλογή διηγημάτων του Σώμερσετ Μώμ με τίτλο Βροχή. Αποφάσισα όμως να χρησιμοποιήσω τις γραμμές αυτές για να δώσω ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα για τον τρόπο με τον οποίο επιλέγω το επόμενο ανάγνωσμα.

Διαβάζοντας, λοιπόν, Το πάρκο των ελαφιών του Νόρμαν Μαίηλερ συνάντησα την ακόλουθη (έμμεση) προτροπή του συγγραφέως, " Ο πρώτος καλός Εγγλέζος πεζογράφος που διάβασα ποτέ μου ήταν ο Σόμερσετ Μομ και είχε γράψει κάπου ότι κανείς δεν είναι καλύτερος απ' όσο χρειάζεται να είναι."

Από καιρό είχα την επιθυμία να διαβάσω κάποιο διήγημα του γνωστού Εγγλέζου πεζογράφου, ο οποίος στην εποχή του ήταν ένα από τα πιο καυτά ονόματα, βάζοντας την υπογραφή του, εκτός από αρκετά διηγήματα, τόσο σε πολλά θεατρικά όσο και σε αρκετά σενάρια για τον κινηματογράφο. Μπορείτε να φανταστείτε τη χαρά μου που στο παζάρι της πλατείας Κλαυθμώνος, μαζί με Το πάρκο των ελαφιών, είχα φροντίσει να προμηθευτώ και τη Βροχή.

Δε χρειάστηκε να κάνω τίποτε περισσότερο από το να ακολουθήσω το νήμα που μου πέταξε ο Μαίηλερ.

Η Βροχή (εκδόσεις Ηριδανός σε μετάφραση Δημήτρη Κωνσταντινίδη) αποτελείται από πέντε διηγήματα ( Βροχή, ο Νεωκόρος, ο Πολύξερος, Σανατόριο, Ζιγκολό και Ζιγκολέτ). Το βασικό χαρακτηριστικό της γραφής του Μωμ, όπως αποτυπώνεται τουλάχιστον σε αυτή τη συλλογή διηγημάτων, είναι ο ξεκάθαρος πυρήνας του κάθε έργου, η ορατή έμπνευση του συγγραφέα που αποτέλεσε την αφορμή για τη συγγραφή της κάθε ιστορίας. Χωρίς να πλατιάζει, υπηρετεί πιστά το λογοτεχνικό είδος της μικρής φόρμας.

Στο ομώνυμο διήγημα θα ασχοληθεί με το έργο της ιεραποστολής. Οι δυτικοί που πιστεύουν πως ξέρουν τι πρέπει να κάνουν στο όνομα του δημιουργού για να "σώσουν" τους άγριους των άλλων ηπείρων. Η χριστιανική αγάπη και η ανθρώπινη τιμωρία.
Στο Νεωκόρο, ο αγράμματος νεωκόρος θα δει την πόρτα της εξόδου από την ενορία την οποία για χρόνια υπηρετούσε πιστά.
Ο Πολύξερος θα βρεθεί σε δύσκολη θέση όταν θα αναγκαστεί να παραδεχτεί την ήττα του κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού με πλοίο.
Ο Ζιγκολό και η Ζιγκολέτ, ζευγάρι, θα πρέπει να αποφασίσουν αν υπάρχει γυρισμός στο παρελθόν της ένδειας και της συνεχούς ανασφάλειας ή αν εκείνη θα πρέπει να συνεχίσει να παίζει τη ζωή της κορώνα γράμματα εκτελώντας το τρικ που εκείνος επινόησε.

Δεν αναφέρθηκα παραπάνω στο διήγημα με τίτλο Σανατόριο εσκεμμένα. Ήταν εκείνο που μου έδωσε το νήμα εξόδου από τον Εγγλέζο Μωμ στο Γερμανό Τόμας Μαν.

Το Μαγικό βουνό του Τόμας Μαν είναι ένα από τα βιβλία εκείνα που όσος καιρός και αν περάσει δε θα πάψουν ποτέ να με στοιχειώνουν. Όταν το διάβασα δεν διατηρούσα ετούτο το ιστολόγιο. Είναι απόφαση που έχω πάρει να μην αναφέρομαι αναλυτικά σε περασμένα βιβλία. Μπήκα στον πειρασμό να το κάνω για αρκετά, μα αντιστάθηκα. Διαβάζοντας όμως το Σανατόριο επέστρεψα για ακόμα μια φορά σε εκείνα τα ύψη όπου οι φυματικοί αποκομμένοι από τον υπόλοιπο κόσμο δημιουργούσαν τη δική τους κοινωνική μικρογραφία στο περιθώριο του αγώνα για ζωή. Θυμήθηκα την υπόσχεση που μου είχα δώσει να επιστρέψω στο έργο του Μαν. Έτσι το επόμενο βιβλίο που θα διαβάσω θα είναι ένα από τα πρώτα έργα του συγγραφέα, η νουβέλα Τόνιο Κρέγκερ.

Το πάρκο των ελαφιών - Norman Mailer

2012-03-05T10:09:00.000+02:00

"Στη γεμάτη κάκτους ερημιά της Νότιας Καλιφόρνιας, διακόσια μίλια από την πρωτεύουσα του σινεμά, όπως αποφασίζω να την αποκαλέσω, υπάρχει η πόλη της Χρυσής Ερήμου. Εκεί πήγα, μόλις έφυγα από την αεροπορία, για να γλεντήσω. Πριν από κάμποσο καιρό."

Η σκοτεινή πλευρά της λαμπερής Αμερικής. Τα φώτα της παγκόσμιας μητρόπολης του κινηματογράφου ρίχνουν μια βαριά σκιά στην κοντινή έρημο. Εκεί, στο πάρκο των ελαφιών, καταφεύγει ο αφηγητής, πρώην πιλότος της πολεμικής αεροπορίας, που πλούτισε σε κάποιο καζίνο της ανατολής, ανάμεσα σε ανθρώπους φιλόδοξους που βαδίζουν κάπως στα χαμένα, ψάχνοντας την ευκαιρία τους. Παραγωγοί και προαγωγοί καθορίζουν τους συναισθηματικούς κανόνες.

Μια βουτιά στο αμερικανικό όνειρο. Γιατί μπορεί ο Κέρουακ, ο Μπάροουζ και ο Μπουκόφσκι (με εξαίρεση ίσως το Hollywood) να έγραψαν για το περιθώριο της νέας ηπείρου, ο Μαίηλερ όμως ασχολείται με το λαμπερό εκ πρώτης όψεως προσκήνιο. Η λάμψη του θαμπώνει όσους, μέσα από τις εφημερίδες, παρακολουθούν τη ζωή των σταρς, όλα φαίνονται υπέροχα και ποθητά. Όμως τα ανθρώπινα πάθη καμία σχέση με το χρυσό δεν έχουν, φέρουν χρώματα μελανά, ανασφάλειες συναισθηματικές, φοβίες.

Η αλήθεια είναι πως η μικρή γραμματοσειρά αν και έδωσε μια παράξενη πυκνότητα στο κείμενο, εντούτοις με κούρασε κάπως, με αποτέλεσμα, παρά τη θέληση μου, να αναγκάζομαι να κάνω συχνά διαλείμματα από την ανάγνωση.

Καλή αμερικανική λογοτεχνία, σκοτεινή αλλά καλή, πολύ καλή.

Τις εκδόσεις Πλέθρον τις έχω ταυτισμένες στο μυαλό μου με το υπέροχο μυθιστόρημα του Κέρουακ Στο δρόμο, το οποίο είχα τη τύχη να διαβάσω σε μικρή αναγνωστική ηλικία.

Το συγγραφέα Νόρμαν Μαίηλερ τον ανακάλυψα τυχαία μόλις πριν ένα χρόνο, κανένα νήμα δε με οδήγησε ως εκεί, ήταν καθαρή τύχη. Διαβάστε εδώ τι έγραψα αφού διάβασα το μυθιστόρημα Οι σκληροί δε χορεύουν.

Μετάφραση Γιώργος Τασσόπουλος.
Επιμέλεια Αλέξης Ζήρας.
Εκδόσεις Πλέθρον.

Ιστορίες από την Κολιμά - Βαρλάμ Σαλάμοφ

2012-03-02T11:34:00.000+02:00

Το κείμενο μας απορροφά. Ο λόγος του γίνεται καρφί που πονάει και καθηλώνει. Οι Ιστορίες από την Κολιμά μας τοποθετούν στο κέντρο ενός εφιάλτη: απάνθρωπα στρατόπεδα στις ρωσικές στέπες, κόπωση και μια παγωνιά που παραλύει. Το αντιλαμβανόμαστε. Το κακό είναι πλέον κοινός τόπος και η επιβίωση πραγματικός άθλος.

Ο Σαλάμοφ έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του σε διάφορα στρατόπεδα εργασίας. Εξορίστηκε προς ιδεολογική αναμόρφωση. Ο χείμαρρος των μικρών του διηγήσεων περιγράφει την καθημερινότητα των καταδικασθέντων: εξαντλητική δουλειά σε στοές ορυχείων, πείνα, ξυλοδαρμοί, ανακρίσεις, ποδοπάτημα της βούλησης. Η αφήγηση ζωντανεύει και τις πιο μύχιες σκέψεις των καταδίκων. Δεν ελπίζουν σε μια κίβδηλη μελλοντική ελευθερία. Αυτό που προέχει είναι να γραπώσουν γερά τη ζωή και να διασωθούν στο παρόν. Ταυτόχρονα όμως επιθυμούν και να παραμείνουν ακέραιοι, να μην ξεπουλήσουν την ψυχή τους αποκτώντας μια ηθική σωστό λάστιχο. Οι δεσμώτες βέβαια δεν τους αφήνουν σε ησυχία. Κάθε λεπτό τους βάζουν σε πειρασμό. Κραυγάζουν γύρω τους υποσχόμενοι δώρα σε όσους καταδίδουν και είναι δουλικοί. Πολλοί δεν αντέχουν, καταρρέουν και συνεργάζονται.

Και η θέση του πνεύματος; Ποια είναι μέσα σε αυτήν τη θύελλα απανθρωπιάς; Ο συγγραφέας μας εκμυστηρεύεται ότι τα περισσότερα βιβλία παραμένουν αδιάφορα στους πόνους των δοκιμαζόμενων. Νοιάζονται μόνο να τέρψουν τα αυτιά με γλυκερά τεχνάσματα και γι' αυτό στα δύσκολα ηττώνται. Έτσι στο έργο βλέπουμε κορυφαίους των ρωσικών γραμμάτων (Ζαμιάτιν, Αντρέγεφ, Πλατόνοφ, Μάντελσταμ) να παρελαύνουν αφοπλισμένοι. Είναι τραγικοί ήρωες που συνειδητοποιούν το μάταιο της τέχνης τους μπροστά στη θριαμβεύουσα ωμότητα. Αυτό που χρειάζεται, μας λέει ο Σαλάμοφ, είναι μια νέα λογοτεχνία. Κάθε φράση της θα είναι κατά τέτοιο τρόπο ζυγισμένη ώστε θα έχει αποβάλλει κάθε τι το περιττό και το πεποιημένο. Θα επιμένει σε μια ουσιώδη λιτότητα αποδίδοντας τόσο την τερατώδη βία όσο και την ανθρώπινη ανάγκη της αυτοσυντήρησης.

Τελειώνοντας την ανάγνωση και κλείνοντας το βιβλίο παρατηρούμε ότι όλα όσα μας έχει σκιαγραφήσει ο συγγραφέας, δε σβήνουν αλλά εντυπώνονται έντονα μέσα μας. Εξακολουθούμε να αντικρίζουμε στρατιές καταδίκων να οδεύουν μέσα σε παγωμένα τοπία. Είναι ταλαιπωρημένοι. Φοράνε κουρέλια. Το κρύο περονιάζει το κορμί τους ενώ η κούραση λάμπει μέσα στα μάτια τους. Τους φανταζόμαστε αποκαμωμένους να ξαπλώνουν πάνω στο χιόνι, να κοιμούνται και να εισέρχονται σε μια άλλη επικράτεια. Εκεί τουλάχιστον έχουν καλή συντροφιά. Συναντούν τους αχώριστους φίλους τους από το Λοιμό του Φραγκιά και από το Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος του Λέβι.

Μια ιδιαίτερη, πάντως, μνεία αξίζει η ελληνική έκδοση του έργου· τόσο για το επιμελημένο της μετάφρασης όσο και για το ιδιαίτερα χρηστικό της μέγεθος, που χώρεσε κοντά δύο χιλιάδες σελίδες σε ένα μόνο ευλύγιστο τόμο.

Γιάννης Φλ.

Ρίττερ, Ντένε, Φος @ Θέατρο Σφενδόνη

2012-02-29T10:18:00.000+02:00

Είναι ιδιαίτερος ο κόσμος του Μπέρνχαρντ, είτε θα τον λατρέψεις είτε θα τον μισήσεις, μέση οδός δεν υπάρχει και είναι αυτό χαρακτηριστικό των μεγάλων και ο Μπέρνχαρντ είναι τέτοιος. Στο φουαγιέ πριν την έναρξη κοιτούσα τους υπόλοιπους θεατές, αναρωτιόμουν πόσοι απ' αυτούς άραγε είχαν πρότερη επαφή με τον Αυστριακό συγγραφέα. Έγραφα σε μια παλιότερη ανάρτηση σχετικά με το μυθιστόρημα Ο ανιψιός τουΒιτγκενστάιν : "Διστάζω να προτείνω σε κάποιον να διαβάσει Μπέρνχαρντ, όχι γιατί είναι δύσκολος, μακριά από μένα τέτοιοι χαρακτηρισμοί, αλλά γιατί είναι πολύ ιδιαίτερος."

Ύστερα από το τέλος της παράστασης δεν ήμουνα σε θέση να κάνω ρεπορτάζ δια των σχολίων των εξερχομένων από την αίθουσα, η παρουσία μου για σχεδόν τρεις ώρες στην έπαυλη των τριών αδελφών με είχε αποκάμει παρότι η παράσταση μου άρεσε. Περπάτησα ως το σπίτι, ο πονοκέφαλος οξύνθηκε, κοιμήθηκα νωρίς.
Διάβαζα νωρίτερα σχόλια θεατών σχετικά με την παράσταση, οι περισσότεροι δήλωναν γοητευμένοι από την παράσταση και τις ερμηνείες, κάποιοι λίγοι σχολίαζαν αρνητικά. Αναφερόντουσαν κυρίως στη διάρκεια της παράστασης και ειδικότερα του πρώτου μέρους, κάποιοι άλλοι τα έβαλαν με το κείμενο και τις πολλές του επαναλήψεις, ίδιον του Αυστριακού συγγραφέα.
Η αλήθεια είναι πως περίμενα μεγαλύτερη διάσταση απόψεων, ίσως όμως να ισχύει αυτό που μου είπε ο Γ. , ότι δηλαδή δύσκολα κάποιος γράφει ένα σχόλιο αρνητικό.

Η αναμέτρηση με το κείμενο του Μπερνχαρντ είναι μάχη άνιση γι' αυτόν που θέλει να μείνει εντός των αυστηρών ορίων που θέτει ο συγγραφέας και δεν επιλέγει την αυθαίρετη προσωπική διασκευή. Η μεγαλύτερη δυσκολία, πιστεύω, έχει να κάνει με τον τρόπο με τον οποίο ο συγγραφέας αναμιγνύει την πρωτοπορία σε καταστάσεις κλασικές. Οι ήρωες και τα σκηνικά είναι συγγενικά με το παρελθόν, δομές κλασικές στη λογοτεχνία και στο θέατρο, οικογενειακό δράμα που θα μπορούσε να είναι Ίψεν ή Στρίντμπεργκ και να μπορεί θαυμάσια να αποδοθεί μέσα από κλασικές θεατρικές φόρμες. Όμως η γραφή του Μπέρνχαρντ με τις επαναλήψεις, τις εμμονές, το αναγκαίο πίσω βήμα μετατρέπει σε πρόκληση τη μεταφορά του στη σκηνή. Οι τρεις πρωταγωνιστές οι οποίοι υπογράφουν και τη σκηνοθεσία φαίνεται πως πήραν την απόφαση να προσεγγίσουν το κείμενο με βάση την κλασική τους παιδεία. Πιστεύω πως ήταν έξυπνη και λειτουργική αυτή η επιλογή αφού με αυτό τον τρόπο το κείμενο έμεινε ανενόχλητο να υπηρετεί τους σκοπούς του συγγραφέα.

Ο Λούντβιχ ετοιμάζεται να επιστρέψει σπίτι από το ψυχιατρείο, εκεί βρίσκονται οι δυο του αδερφές. Η επιστροφή του θα δημιουργήσει εντάσεις ανάμεσα στα τρία αδέρφια που παρά το πέρας τριάντα χρόνων από το χαμό των γονέων, απέχουν ακόμα από τον πλήρη απογαλακτισμό.

Στο πρώτο μέρος παρούσες είναι οι δυο αδερφές, η μία ετοιμάζει το τραπέζι ενώ η άλλη, αδιάφορη, καπνίζει. Ήδη από την πρώτη αυτή σκηνή ο θεατής αναγκάζεται να έρθει σε επαφή με τον κόσμο του Μπέρνχαρντ, οι εμμονές και οι επαναλήψεις στο λόγο (κατά την προετοιμασία του δείπνου), είναι αναφαίρετο μέρος του σύμπαντος του δημιουργού. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο δεν με ενόχλησε η χρονική της διάρκεια καθώς πιστεύω πως ήταν απαραίτητη ως εισαγωγή, ακόμα και του πιο αμύητου θεατή, στο κλίμα του έργου.

Το σκηνικό με τη σκηνή στη μέση και τις θέσεις των θεατών αριστερά και δεξιά λειτούργησε. Οι ιστοί που κύκλωναν το δωμάτιο στο οποίο λαμβάνει χώρα η δράση ενισχύουν το μοτίβο της οικογενειακής απομόνωσης ενώ η βαρυφορτωμένη σκηνή αποτυπώνει σε ικανοποιητικό βαθμό το εσωτερικό του σπιτιού στο οποίο επιλέγει ο συγγραφέας να τοποθετήσει τους ήρωές του. Οι φωτισμοί καλοδουλεμένοι.

Γενικά πρόκειται για μια παράσταση βασισμένη σε ένα κείμενο πρωτοπορίας δοσμένη με ένα κλασικό τρόπο κάτι το οποίο όπως προείπα λειτουργεί. Οι ερμηνείες υψηλού επιπέδου αν και έχω κάποιες ενστάσεις. Η μεγάλη διάρκεια δεν με ενόχλησε καθόλου.

Η επαφή, έστω και με μεσάζοντες, με το έργο του Μπέρνχαρντ ήταν ιδιαίτερη για μια ακόμη φορά. Στοιχεία κοινά στο έργο του επαναλαμβάνονται και σε αυτό. Τα οικογενειακά δεσμά, το μίσος για την Αυστρία, ο προβληματισμός για τις τέχνες, η γεωμετρία, η φιλοσοφία, τα πανεπιστήμια του εξωτερικού, η κατασκευή μιας οικίας όπως η νορβηγική καλύβα και κυρίως η έχθρα προς τη στασιμότητα " τριάντα χρόνια και τίποτα δεν έχει αλλάξει σε αυτό το σπίτι".

Θα είχα την περιέργεια να δω κάποια στιγμή μια πιο πειραματική προσέγγιση στο έργο του Αυστριακού συγγραφέα.

Ένας καλλιτέχνης του ρευστού κόσμου - Κατσούο Ισιγκούρο

2012-02-27T10:20:00.000+02:00

Και αν το Μη με αφήσεις ποτέ, ήταν ένα μυθιστόρημα του οποίου η δράση λάμβανε μεν χώρα στην Αγγλία αλλά θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως απάτριδο, το συγκεκριμένο βιβλίο του Ισιγκούρο είναι ιαπωνικό ως την τελευταία σελίδα.

Ο Ισιγκούρο (όπως άλλωστε προδίδει το επίθετό του) γεννήθηκε στην Ιαπωνία αλλά από μικρή ηλικία βρέθηκε στη Μεγάλη Βρετανία. Η αγγλική είναι η γλώσσα στην οποία γράφει. Δεν είναι άλλωστε ο μόνος, κάτι αντίστοιχο έκανε ο Ναμπόκοφ, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα δίγλωσσου συγγραφέα. Αλλά και στις μέρες μας ο Κούντερα, η Χέρτα Μύλλερ αλλά και άλλοι.

Το ιαπωνικό κλίμα που επικρατεί στις σελίδες του βιβλίου είναι το πρώτο χαρακτηριστικό με το οποίο έρχεται σε επαφή ο αναγνώστης. Μου θύμισε έντονα το στυλ γραφής του μεγάλου Ιάπωνα συγγραφέα Καβαμπάτα και ειδικότερα το μυθιστόρημά του Λίμνη. Είναι αυτή η εσωτερικότητα που χαρακτηρίζει τη τέχνη στη χώρα του ανατέλλοντος ηλίου.

Ο Μασούζι Όνο, κεντρικός ήρωας του μυθιστορήματος, είναι ένας ηλικιωμένος πρώην ζωγράφος. Βρισκόμαστε μετά το τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου με τις καταστροφικές συνέπειες για την άλλοτε ισχυρή αυτοκρατορία. Ένας κόσμος ρευστός, οι ήρωες του χτες είναι οι προδότες του σήμερα. Η πραγματικότητα μεταβάλλεται με ταχείς ρυθμούς σε ολές της τις εκφάνσεις. Οι σαμουράι δίνουν τη θέση τους στον Ποπάυ, η ιαπωνική αρχιτεκτονική στη δυτική, η κόκα κόλα είναι παρούσα. Ο Μασούζι Όνο έχει δύο κόρες, η μία παντρεύτηκε πριν την κατάρευση του μετώπου, η άλλη είναι ανύπαντρη και κινδυνεύει να μείνει γεροντοκόρη. Το προξενιό της εποχής διέπεται από κανόνες αυστηρούς και τρομαχτικά απρόσωπους. Ο πατέρας θα αναγκαστεί να απολογηθεί και να απαρνηθεί το παρελθόν του για να μη σταθεί εμπόδιο στην "ευτυχία" της κόρης του.

Το επίθετο "ρευστός" στον τίτλο είναι επιτυχημένο και αντιπροσωπευτικό. Δεν είναι μόνο η πραγματικότητα που είναι ρευστή, η σπασμωδική μετάβαση της ιαπωνικής κοινωνίας. Είναι και οι σχέσεις ρευστές, δεν υπάρχουν πια βεβαιότητες μήτε απαντήσεις, τα ερωτήματα που τίθενται στο ίδιο το μυθιστόρημα μένουν αναπάντητα θαρρείς, ρευστά και ανοιχτά σε ερμηνείες, δίνοντας στο κείμενο διαστάσεις φιλοσοφικές, καθιστώντας σχεδόν επιβεβλημένη μια δεύτερη ανάγνωση με βάση της τη στρατευμένη τέχνη.

Μου συμβαίνει επίσης συχνά να κάνω εικόνα αρκετά ιαπωνικά μυθιστορήματα έχοντας ως οδηγό την τεράστια ταινία Τόκιο Στόρυ του Ιάπωνα σκηνοθέτη Όζου, την οποία και σας προτρέπω να δείτε όσοι δεν την έχετε δει.

Πολύ ιντριγκαδόρικο το Ν.Κ. του μεταφραστή, γιατί άραγε επέλεξε να μην φανερωθεί;

Εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας.

Ανταρκτική - Άντζελα Δημητρακάκη

2012-02-24T10:27:00.000+02:00

Το βιβλίο αυτό της άγνωστης, μέχρι πρότινος, σε μένα συγγραφέως, αποτέλεσε την αφορμή για μια ανάρτηση σχετική με την ελληνική λογοτεχνία που ακόμα στριφογυρίζει στο μυαλό μου πριν πάρει το δρόμο της για το πληκτρολόγιο.

Η Τ. μου μίλησε μια μέρα με ενθουσιασμό για την Αντιθάλασσα τής ίδιας, έψαξε στη βιβλιοθήκη της για να μου το δανείσει αλλά η απόπειρα δε στέφθηκε από επιτυχία. "Δεν πειράζει", της είπα και το σημείωσα για να το ψάξω κάποια στιγμή στο μέλλον. Λίγες μέρες μετά βρέθηκα στο παζάρι της πλατείας Κλαυθμώνος. Ανάμεσα στα πολλά ενδιαφέροντα βιβλία βρήκα και την Αντιθάλασσα, χάρηκα. Λίγο πιο δίπλα η Ανταρκτική, το πρώτο μυθιστόρημα της Δημητρακάκη. Δεν υπήρξε καν δίλλημα, αγόρασα και τα δύο με ξεκάθαρη την πρόθεση να πιάσω την πορεία της από την αρχή.

Η Βέρα γυρίζει πίσω στην Ελλάδα μετά από μια μακρά περιπλάνηση στον κόσμο, άφραγκη βρίσκει καταφύγιο στο σπίτι της Στέφης που μοιάζει με κέντρο διερχομένων. Η παρέα εμπλουτίζεται, οι δίδυμες αδερφές της αναζητούνται και η ζωή προχωρά αργά.

Πρόζα θλιμμένη, ρυθμός καταιγιστικός, πνοή καθάρια,προσωπική. Μια κραυγή βγάζει η Βέρα, μια κραυγή μιας γενιάς χωρίς εμφύλιο, χωρίς Πολυτεχνείο, μιας γενιάς φαινομενικά βολεμένης που όλο και πιο σπάνια υψώνει τη φωνή της και απομένει στα σκοτεινά της ιστορίας. Μπορεί η Βέρα να μην επικαλείται μήτε την ιστορία μήτε την πολιτική αλλά τα αποτελέσματα στο μικρόκοσμο της ηρωίδας είναι εμφανή.

Το τελευταίο διάστημα έχω πολλάκις επαναλάβει την εκτίμηση μου στο Χρήστο Βακαλόπουλο, αν κάποιος από εσάς συμμερίζεται αυτό το συναίσθημα τότε πιστεύω πως θα απολαύσει την Ανταρκτική. Επίσης η Βέρα με τη Στέφη θυμίζουν αρκετά την Τιτή και τη Ρένα, τις ηρωίδες της Φάρσας της Έρσης Σωτηροπούλου.

Δε θα αργήσει η στιγμή που θα διαβάσω την Αντιθάλασσα, απλά επιθυμώ να μεσολαβεί ένα χρονικό διάστημα ανάμεσα σε δύο βιβλία του ίδιου συγγραφέα.

Η Άντζελα Δημητρακάκη γεννήθηκε τον Οκτώβρη του 1968. Ζει στην Αγγλία και διδάσκει σύγχρονη τέχνη και θεωρία στο πανεπιστήμιο του Southampton.

Εκδόσεις Οξύ.

Ο Ιβάν και τα σκυλιά @ Θέατρο Αμιράλ

2012-02-22T10:20:00.000+02:00

«Και έτσι λοιπόν τα χρήματα τέλειωσαν και δεν υπήρχε τρόπος να αγοράσει κανείς φαγητό... Οι μανάδες και οι πατεράδες προσπάθησαν να βρουν πράγματα που μπορούσαν να ξεφορτωθούν, πράγματα που έτρωγαν, που έπιναν ή πράγματα που χρειάζονταν ζεστασιά... Πρώτα έφυγαν τα σκυλιά».

Ο μικρός Ιβάν το σκάει από το σπίτι του, περιπλανιέται μόνος στους δρόμους της Μόσχας με μόνη του συντροφιά μια αγέλη σκύλων. Αυτή είναι η υπόθεση στο μονόλογο της Χάτι Νέιλορ. Το κείμενο είναι παιδικό, τόσο στην απλότητα όσο και στις αντιδράσεις. Παιδικό και όχι παιδιάστικο. Τόσο ο Οικονόμου στη σκηνοθετική προσέγγιση όσο και ο Σερβετάλης στο ρόλο του Ιβάν σέβονται αυτό το χαρακτηριστικό και το αποτέλεσμα τους δικαιώνει. Αποφεύγουν να καταφύγουν στην εύκολη λύση του συναισθηματικού εκβιασμού, κάτι το οποίο (άδικα τελικά) φοβόμουν έχοντας διαβάσει την υπόθεση του έργου. Επενδύουν στην παιδική ματιά, απλή μα δεικτική, που αποτέλεσε την πρώτη ύλη στην έμπνευση της συγγραφέως. Ένα παιδί βιώνει, δεν αναλύει.

Ο Σερβετάλης είναι ένας από τους ηθοποιούς εκείνους που αν και αναμετρήθηκαν με το τηλεοπτικό θηρίο, κατόρθωσαν να βγουν νικητές. Μετά την επιτυχία του ως μοϊκανός - Λάζαρος, αποτραβήχτηκε για να επιστρέψει υπό άλλες συνθήκες, πιθανώς λιγότερο κερδοφόρες, αλλά τέτοιες οι οποίες του επιτρέπουν να δείξει το ιδιαίτερο ταλέντο του ως ηθοποιός τόσο στο θέατρο όσο και στον κινηματογράφο.

Το κρεβάτι με τα ροδάκια ως σκηνικό αποδείχτηκε εξόχως λειτουργικό. Αυτή θα έπρεπε να είναι άλλωστε η βασική ιδιότητα των σκηνικών σε κάθε παράσταση και όχι ο στείρος εντυπωσιασμός. Σκεφτόμουν γυρίζοντας στο σπίτι μετά την παράσταση πως τελικά η ανάγκη για εντυπωσιασμό γεννάται, τις περισσότερες φορές, από την αδυναμία του κειμένου ή από τη λάθος "ανάγνωση" αυτού.

υ.γ Ο Ιβάν μας μίλησε για τη ζωή του στους δρόμους της Μόσχας. Και όμως δε χρειάζεται να πάμε μέχρι εκεί για να δούμε τη δυστυχία των ανέστιων, που κάθε μέρα όλο και πληθαίνουν στους δρόμους, περισσότεροι πια και από τα αδέσποτα.

Η στενή πύλη - Αντρέ Ζιντ

2012-02-20T11:12:00.000+02:00

Όσα χρόνια και αν περάσουν, σκέφτομαι, ποτέ δε θα έχω διαβάσει όλα τα βιβλία εκείνα που θα ήθελα. Αν και ο Ζιντ είναι ένας από τους κλασικούς της λογοτεχνίας εντούτοις η Στενή πύλη αποτελεί την πρώτη μου επαφή με το έργο του.

" Άλλοι με όλα αυτά θα μπορούσαν να γράψουν ένα βιβλίο, την ιστορία όμως που θα σας διηγηθώ χρειάστηκε να εξαντλήσω τη δύναμη της ψυχής μου για να τη ζήσω και ζώντας την ανδρώθηκα."

Όταν ο Ζερόμ ερωτεύτηκε την Αλίσα ήταν μόλις δέκα ετών, εκείνη λίγο μεγαλύτερη. Η δέσμευσή τους παρά την ηλικιακή της αφέλεια ήταν μια ειλικρινής δέσμευση. Η σχέση τους πλατωνική, όταν βρίσκονται στον ίδιο χώρο καθώς μεγαλώνουν, η επιθυμία για τελειότητα τους κρατά σε απόσταση. Εκείνος θα δοκιμάσει διάφορες τακτικές, δε φοβάται την αναμονή παρά τις κατά καιρούς αμφιβολίες. Εκείνη έλκεται από την ιδέα της αγνότητος, εντός της μένεται η μάχη ανάμεσα σε Εκείνον και στον Ζερόμ.

Αν και γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο, με αφηγητή της ιστορίας τον Ζερόμ, η παράθεση από τον συγγραφέα αποσπασμάτων τόσο από τις επιστολές όσο και από το ημερολόγιο της Αλίσας προσδίδει μια ισορροπία στο κείμενο, αφαιρώντας αρκετή από την αντιπάθεια την οποία θα ένιωθε ο αναγνώστης για εκείνη σε περίπτωση που ο Ζερόμ μονοπωλούσε την αφήγηση.

Ο τρόπος γραφής σε συνδυασμό με την ιστορία δίνουν μια αθωότητα στο μυθιστόρημα (ή μεγάλη νουβέλα αν προτιμάτε). Η παιδική ματιά σε ιδανικά "υψηλά", τα οποία σήμερα σε μερικούς φαίνονται χαζά, και η δέσμευση, παρά το πέρας των χρόνων, σε αυτά μου προκάλεσαν μια αισιοδοξία κατά την ανάγνωση παρά τη λυπητερή ιστορία. Επιστροφή στην απλότητα που τόσο έχουμε, νομίζω, ανάγκη.

Το γεγονός πως ο Ζερόμ και η Αλίσα είναι πρώτα ξαδέρφια, κάτι το οποίο είναι αποδεκτό κατά την περίοδο εκείνη, δίνει και μια φροϋδική διάσταση στην ιστορία, γιατί πίσω από τον παιδικό έρωτα, υπάρχει (ή τουλάχιστον υπήρξε για μένα) μια δεύτερη ανάγνωση, με τα οικογενειακά πρότυπα να σκιάζουν την αθωότητα των δυο παιδιών. Επίσης ο Ζιντ χωρίς να παίρνει ξεκάθαρει θέση θίγει το ζήτημα της θρησκείας και της επιρροής της στους ανθρώπους.

Κάτι που με ενόχλησε ήταν η μεταφορά στα ελληνικά του ονόματος της ηρωίδος ως Άλισα κάτι το οποίο κατά την ανάγνωση χτύπαγε άσχημα τόσο στο μάτι μου όσο και στις αναγνωστικές αναπνοές. Για το λόγο αυτό πήρα την πρωτοβουλία και στην ανάρτηση αυτή αναφέρομαι σε εκείνη ως Αλίσα.

Η ανάγνωση του συγκεκριμένου μυθιστορήματος βοηθάει στη ξεκάθαρη διάκριση ανάμεσα στην ιστορία αγάπης και στην ερωτική ιστορία.
Είναι όμορφη αυτή η επιστροφή στις ρίζες της σύγχρονης λογοτεχνίας, ενίοτε δε και αναγκαία.

Μετάφραση Ανδρέας Κατσαμακίδης.
Εκδόσεις Σ.Ι. Ζαχαρόπουλος.

Σελιδοδείκτες και ανάγνωση

2012-02-17T12:04:00.000+02:00

Στα πρώτα μου μετεφηβικά αναγνώσματα οι σελιδοδείκτες ήταν κάτι απλώς αναγκαίο, η δίψα μου ήταν τόσο μεγάλη που με έκανε να αδιαφορώ. Δωρεάν σελιδοδείκτες που έβρισκα δίπλα ή μπροστά στην ταμειακή του βιβλιοπωλείου, διαφήμιζαν βιβλία που ποτέ δε διάβασα. Ξέμεναν σε κάποιο βιβλίο και έτσι κάπως η χρηστική τους ζωή λάμβανε τέλος.

Ύστερα, όταν πια αισθητικά δε με κάλυπταν, τη θέση τους πήραν οι σελιδοδείκτες της Πρωτοπορείας με τα αποφθέγματα μεγάλων συγγραφέων. Έτσι έμαθα πως σύμφωνα με τον Όσκαρ Γουάιλντ " η μόδα είναι μια μορφή ασχήμιας τόσο ανυπόφορη που πρέπει να την αλλάζουμε κάθε έξι μήνες" και συμφώνησα μαζί του.

Κατά καιρούς μου έκαναν δώρο διάφορους σελιδοδείκτες. Έτσι δοκίμασα και το μεταλλικό ο οποίος ξέμεινε στις σελίδες της βιβλιογραφίας ενός βιβλίου φιλοσοφίας, στις οποίες είχα υποσχεθεί να επιστρέψω κάποτε. Θυμάμαι εκείνο το δώρο για τη γιορτή μου που παρέα με το βιβλίο είχε και ένα σελιδοδείκτη, "έτοιμο για ανάγνωση" μου είπε εκείνη χαμογελώντας.

Τα τελευταία τρία ή τέσσερα χρόνια οι σελιδοδείκτες έγιναν για μένα ένα σημαντικό μέρος της ανάμνησης της ανάγνωσης ενός βιβλίου. Αποκόμματα από εισιτήρια, φυλλάδια παραστάσεων, οδοντογλυφίδες, ένα post it, μια απόδειξη, ένα μπιλιέτο. Εκείνα που άλλοι μαζεύουν σε ένα κουτί εγώ τα έχω φυλλαγμένα στη βιβλιοθήκη. Πολλά απ' αυτά συντρόφευσαν παραπάνω από μία αναγνώσεις μέχρι τη στιγμή που ένιωθα πως βρήκαν τη θέση τους ανάμεσα στις σελίδες κάποιου βιβλίου.

Δεν έτυχε να αγοράσω σελιδοδείκτη ως σήμερα, η χρήση ενός αντικειμένου μπορεί να ανακυκλωθεί ώστε ποτέ να μην αναγκαστώ να τσακίσω τη σελίδα ενός βιβλίου ή να τραβήξω το "αυτί" του. Καταλαβαίνω όμως και εκείνους που έχουν φετίχ με τους σελιδοδείκτες αρκεί να μην είναι δύσχρηστοι και "φωνακλάδες"...

Ο χειμώνας στη Λισσαβώνα - Αντόνιο Μουνιόθ Μολίνα

2012-02-15T10:01:00.001+02:00

"Είχαν περάσει σχεδόν δυο χρόνια από την τελευταία φορά που είδα τον Σαντιάγο Μπιράλμπο, κι όμως όταν τον ξανασυνάντησα, μεσάνυχτα, στο μπαρ του Μετροπολιτάνο, χαιρετηθήκαμε χωρίς έμφαση, σα να πίναμε μαζί την προηγούμενη νύχτα, όχι στη Μαδρίτη, αλλά στο Σαν Σεμπαστιάν, στο μπαρ του Φλόρο Μπλουμ, όπου κάποτε έπαιζε για καιρό."

Εκείνος μουσικός, εμφανίζεται στο Λέιντυ Μπέρντ, γνωρίζονται. Ύστερα εκείνη αναγκάζεται να φύγει με τον μικροαπατεώνα σύντροφό της για το Βερολίνο, για μια μπάζα καλή. Εκεί η δουλειά στραβώνει. Επικοινωνούν με γράμματα ώσπου κάποια στιγμή το τελευταίο γράμμα επιστρέφεται λόγω αδυναμίας εντοπισμού του παραλήπτη. Στο τελευταίο γράμμα της υπάρχει ένας χάρτης της Λισσαβώνας και ένα όνομα, Μπούρμα.

Μια νουάρ ιστορία, όπως οι περισσότερες λογοτεχνικές ιστορίες αγάπης, υπό τους ήχους της τζαζ. Ένα τοπίο θολό από τα τσιγάρα και το αλκοόλ, φώτα χαμηλά, ανύπαρκτα. Αναφορές στο νουάρ ασπρόμαυρο κινηματογράφο, στη λογοτεχνία, στη τζαζ. Το Σαν Σεμπαστιάν είναι ίσως η πιο σκοτεινή πόλη της Ισπανίας έχοντας ταυτόχρονα μια λάμψη κοσμοπολίτικη, τα πολλά φώτα όμως κάνουν παχιά σκιά. Η Αγάπη στο βούρκο του υπόκοσμου, της παρανομίας. Η Λισσαβώνα με τη θέα στον ωκεανό, εκεί που όλα φαντάζουν δυνατά.

Είναι από τα μυθιστορήματα εκείνα που σε στοιχειώνουν. Το ερώτημα μου άρεσε δε μου άρεσε μπαίνει στην άκρη παρέα με τις όποιες ενστάσεις σχετικά με την τεχνική, το μυαλό παραμερίζει αφήνοντας χώρο στο συναίσθημα. Οι μακρόσυρτες μελωδίες, οι καταραμένοι, τα βρώμικα ξενοδοχεία, η απώλεια. Δε μπόρεσα να βγάλω από το μυαλό μου την ταινία Leaving Las Vegas, κυρίως λόγω του soundtrack.

Μετάφραση Γιώργος Γιαννουλόπουλος.
Εκδόσεις Σέλας.

Τα δύο πρόσωπα του Ιανουαρίου - Patricia Highsmith

2012-02-13T10:03:00.000+02:00

" Καθόμουνα στην κουζίνα και διάβαζα ένα μυθιστόρημα, μια μυθιστορηματάρα της Πατρίσια Χάισμιθ, τα Δυό πρόσωπα του Γενάρη." Δεν χρειάζεται να επισημάνω πως το βιβλίο μπαίνει στα προσεχώς...

Με το παραπάνω υστερόγραφο τελείωνα την ανάρτηση την σχετική με το μυθιστόρημα Υπόθεση μπεστ-σέλλερ του Χρήστου Βακαλόπουλου πριν από κάποιες μέρες. Με το συγκεκριμένο υστερόγραφο θέλησα να κάνω ορατό το νήμα που με οδήγησε από εκείνο το βιβλίο σε ετούτο, και σκέφτομαι πως θα συνεχίσω να το κάνω κάθε φορά που το νήμα θα είναι ευδιάκριτο, γιατί, όπως πολλάκις έχω γράψει σε τούτο εδώ το ιστολόγιο, είναι πολύ σημαντικός, για μένα ως αναγνώστη, ο ιστός αυτός που υφαίνεται με τα χρόνια.

Είναι το πρώτο μυθιστόρημα της Χάισμιθ που διαβάζω. Τη γνώριζα ως συγγραφέα του Ταλαντούχου κύριου Ρίπλευ, η μεταφορά του οποίου στη μεγάλη οθόνη είχε ως αποτέλεσμα μια όμορφη και αρκετά υποβλητική ταινία.

Καιρό είχα να διαβάσω αστυνομική λογοτεχνία. Μπορεί να μην είναι το αγαπημένο μου λογοτεχνικό είδος αλλά παρόλα αυτά δεν συμμερίζομαι την κρατούσα άποψη πως πρόκειται για κάτι το υποδεέστερο. Το απόλαυσα τόσο που και το επόμενο μυθιστόρημα ήταν κατά κάποιο τρόπο αστυνομικό, αλλά περισσότερα σε επόμενη ανάρτηση.

Ο Τσέστερ ΜακΦάρλαντ αντιμετωπίζει τον κίνδυνο της φυλάκισης στις Ηνωμένες Πολιτείες για οικονομικές απάτες. Καταφεύγει με τη γυναίκα του, την όμορφη και νεαρή Κολέτ, στην Ευρώπη για κάποιο καιρό μέχρι το όλο ζήτημα να ξεχαστεί και να μπορεί άφοβα να επιστρέψει πίσω. Τελευταίος σταθμός του ταξιδιού τους η Ελλάδα. Εκεί, με την ελληνική αστυνομία στα ίχνη του μετά από διεθνές ένταλμα εναντίον του, σκοτώνει έναν αστυνομικό επιθεωρητή στον έκτο όροφο του Κινγκ'ς Πάλας. Στην Αθήνα, την ίδια περίοδο βρίσκεται και ένας νεαρός Αμερικανός, ο Ράυνταλ Κήνερ, εκμεταλευόμενος κάποια χρήματα που του έδωσε η γιαγιά του. Ο Ράυνταλ θα προσφερθεί να βοηθήσει το ζευγάρι και από εκείνη τη στιγμή θα σχηματιστεί ένα τρίο, στο οποίο η αλληλοεξάρτηση επικρατεί σε μια προσπάθεια για διαφυγή προς την ελευθερία που όμως όλο και θα περιπλέκεται.

Είναι ωραίο το συναίσθημα να μη μπορείς να αφήσεις το βιβλίο από τα χέρια σου γιατί θες να μάθεις τι θα γίνει μετά, είναι αρκετά ειλικρινές και από τη μεριά της συγγραφέως που δεν κρύβει την επιθυμία της για αυτό. Ο τρόπος γραφής της Τεξανής δημιουργού είναι ιδιαίτερος αλλά και κλασικός, γιατί ναι μεν ακολουθεί τους "κανόνες" του καλού αστυνομικού μυθιστορήματος αλλά ταυτόχρονα οι χαρακτήρες και η ψυχική τους ανατομία έχουν κάτι το ιδιαίτερα προσωπικό.

Έχοντας χρησιμοποιήσει αρκετές φορές ήδη το επίθετο αστυνομικός, σκέφτομαι μήπως δεν είναι απόλυτα σωστο καθώς στριφογυρίζει εμπρός μου ο χαρακτηρισμός νουάρ. Μάλλον νιώθω την ανάγκη να το επισημάνω λόγω της μόδας των τελευταίων χρόνων, που έχει ως αποτέλεσμα να περιοριστεί αρκετά η κατηγορία του αστυνομικού μυθιστορήματος αφού σε αυτή φαίνεται να χωράνε μόνον όσα δίνουν έμφαση στη λύση του μυστηρίου. Δεν επιμένω άλλο και συμφιλιώνομαι με το χαρακτηρισμό του ως σκοτεινού αστυνομικού μυθιστορήματος.

Ενδιαφέρον έχει επίσης ο τρόπος που η συγγραφέας αποτυπώνει την Ελλάδα του '60. Διαβάζοντας το βιβλίο μένεις με την σιγουριά πως η Χάισμιθ πέρασε κάποιο καιρό στην Ελλάδα, ίσως και να έγραψε το μυθιστόρημα της στα μέρη μας.

Το στόρι μου έφερε στο νου μια κλασική ταινία, το Μαχαίρι στο νερο του Πολάνσκι.

Μετάφραση Ανδρέας Αποστολίδης.
Εκδόσεις Άγρα.

Burgundy Grapes @ Six dogs

2012-02-10T09:23:00.000+02:00

Δε θα μπορούσε να υπάρξει καλύτερη μουσική επένδυση για μια μέρα καταιγίδας. Γύρισα σπίτι αργά το μεσημέρι με το πρώτο ψιλόβροχο, ένιωσα προνομιούχος που μπορούσα να απολαμβάνω τις αστραπές από την ασφάλεια της εστίας. Ο ήχος της δυνατής βροχής και ένας ζεστός καφές, ύστερα η νωχέλεια εκείνη που σε καταλαμβάνει και δε θες τίποτα να κάνεις παρά μόνο να μείνεις εκεί, στη στεγνή ασφάλεια. Ευτυχώς όμως πειθάρχησα. Από τον περασμένο Νοέμβρη όταν και τυχαία τους ανακάλυψα στο διαδίκτυο λαχταρούσα να τους δω ζωντανά. Όταν βγήκα από το σπίτι ψιχάλιζε, δεν υπήρχε άνθρωπος στο δρόμο, βράδυ μιας δύσκολης Δευτέρας.

Είχα ακούσει τόσες φορές στο youtube το τραγούδι τους On the train to Berlin με τη φωτογραφία των δύο βασικών μελών της μπάντας, που μόλις μπήκα, λίγο αργοπορημένος, ένιωσα τόσο οικεία, σαν να τους ήξερα από πάντα. Τελικά ο καιρός ήταν ο καλύτερος λόγος για να δει κανείς τους Burgundy Grapes ζωντανά. Ενώ ο χώρος ήταν υπέροχος, με τις καρέκλες και το χαμηλό φωτισμό, σκεφτόμουν πόσο όμορφα θα ήταν αν η συναυλία γινόταν σε ένα μέρος με τζαμαρία ώστε η μουσική να έρθει και να δέσει με την υγρή εικόνα.

Μουσική ορχηστρική, χωρίς εξάρσεις, με επαναλήψεις και βήματα, μια μελωδία βασική ή και δύο, απλότητα με έμπνευση και σιγουριά λόγω της γνώσης ή και της άγνοιας. Συνηθίζεται η αναφορά στις εικόνες που γεννιούνται μέσα από τη μουσική, ειδικά την ορχηστρική, θα συμφωνήσω αλλά θα συμπληρώσω και τις λέξεις, γιατί στο πρώτο μέρος ένιωθα σαν κάποιος να σιγομουρμουρίζει στίχους.

Λέω πρώτο μέρος γιατί υπήρξε και δεύτερο, με έκπληξη. Καλεσμένη του συγκροτήματος η Γαλλίδα, Melanie Foulon, με την ιδιαίτερη φωνή που τόσο αρμονικά έδεσε με τη μουσική (εδώ μπορείτε να πάρετε μια ιδέα από τη συνεργασία τους από το support στους The walkabouts). Και αν στο πρώτο μέρος παρουσίασαν κομμάτια δικά τους από τους δύο δίσκους που έχουν ως τώρα κυκλοφορήσει, στο δεύτερο έπαιξαν διασκευές. Η αλήθεια είναι πως εκτός από το The fat lady of Limbourg του Brian Eno και το Hallelujah του Leonard Cohen τα υπόλοιπα αν και μου ηχούσαν οικεία εντούτοις δε μπόρεσα να τα ταυτοποιήσω.

Ποιες είναι άραγε οι λέξεις εκείνες που λείπουν ή περισσεύουν από την ανάρτηση αυτή για να μπορέσει να ηχήσει όπως η μουσική των Burgundy Grapes ;

Εδώ το myspace του συγκροτήματος και εδώ το επίσημο site.

Ο θάνατος του Αντονέλο @ Θέατρο BETON7

2012-02-08T12:02:00.000+02:00

Και αν είναι ο χώρος μικρός, στιγμή μη διστάσεις.

Σκέφτομαι πόσο σημαντικό βοήθημα θα πρέπει να είναι στα χέρια μιας ομάδας, που δε φείδεται κόπου, ένα τόσο υπέροχο κείμενο όπως αυτό που υπογράφει η Βιβή Πηνιώτη. Το κείμενο είναι αυτό που σαν εικόνα στερεοσκοπική αποτελεί τη μαγιά για το τελικό αποτέλεσμα. Γιατί ο θεατρικός συγγραφέας αφού βάλει την τελευταία τελεία, με λαχτάρα περιμένει την πρεμιέρα, να δει τους χαρακτήρες που τόσες μέρες στοίχειωσαν τη φαντασία του, να παίρνουν πνοή. Καλά είναι και τα βραβεία, βοηθούν, αλλά πως να συγκριθούν με τη συγκίνηση της παράστασης;

Το Δεκέμβρη του 2010 το Θέατρο του Πανικού ανέβασε το Φάντο και Λις του Φερνάντο Αρραμπάλ. Το αποτέλεσμα υπέροχο. Μου έκανε εντύπωση η ιδιαίτερη σφραγίδα της ομάδας, το ολικό αποτέλεσμα, ο συνδυασμός των τεχνών, η μουσική, η ζωγραφική, το βίντεο, η φωτογραφία. Δουλειά προσεγμένη από την είσοδο στο φουαγιέ. Περίμενα με αγωνία την επόμενη δουλειά τους, ήθελα να δω αν επρόκειτο για πυροτέχνημα, φοβόμουν μήπως τα "είπαν" όλα με την πρώτη παράσταση, φαινόμενο αρκετά συχνό τόσο στο θέατρο όπως και στον κινηματογράφο και τη λογοτεχνία. Άξιζε η αναμονή. Είναι σημαντικό στοιχείο ο προσωπικός χαρακτήρας, αρκεί να μην σε εγκλωβίσει, αλλά, όπως συμβαίνει με την ομάδα Θέατρο του Πανικού, να αποτελέσει το έναυσμα για να κάνεις το επόμενο, σταθερό βήμα.

" Σκοπός μας δεν είναι ούτε η κουβέντα, ούτε η βόλτα, ούτε η παρέα. Βρισκόμαστε εδώ για να υπηρετούμε το δημιουργό και το έργο του, ετούτο τον εξαίσιο πίνακα, το μοναδικό έργο τέχνης, ετούτο το αριστούργημα. Πάψε πια να σκέφτεσαι και απόλαυσε ετούτο το προνόμιο! Εκπληρώνουμε στο απόλυτο το σκοπό της ύπαρξης μας. Χωρίς να χρειάζεται να κάνουμε τίποτα! Οποία ευδαιμονία! Όλα έχουν ήδη γίνει από εκείνον. Και πόσο περίτεχνα! Μη βασανίζεις το μυαλό σου με ανόητα ερωτήματα. Μην επιθυμείς πράγματα που μόνο να σου στερήσουν μπορούν αυτά που ήδη σου έχουν χαριστεί γενναιόδωρα από εκείνον. αιωνιότητα...σταθερότητα...τάξη...τελειότητα..."

Δημιουργός και δημιούργημα. Ο Αντονέλο και η Σεσίλια είναι δυο μορφές ενός πίνακα. Πέντε αιώνες τους λούζει το φως. Πέντε αιώνες εκείνη του προσφέρει το ίδιο τσαμπί σταφύλια και εκείνος δεν της χαρίζει ούτε ένα βλέμμα. Πέντε αιώνες μετά εκείνη λαχταρά όσο ποτέ να ζήσει, να τρέξει στο βάθος του κάδρου, στα απέραντα λειβάδια, να δει τη θάλασσα. Δύο κόσμοι, ο πάνω ευθύς και απόλυτος, ο κάτω καμπύλος. Το παραδείσιο φίδι έρπει αργά αλλά σταθερά.

Η είσοδος των ηθοποιών μέσα από το κοινό με κατεύθυνση την κρυφή από την αυλαία σκηνή, ο αυτοσχεδιασμός στο κάτω επίπεδο, τα πρώτα λόγια και το λάιτ μοτίφ, δίνουν το χρόνο στο θεατή να χαλαρώσει και να αποσυνδεθεί, να παραδοθεί σε ένα θέαμα όπως το οραματίστηκαν η συγγραφέας και οι λοιποί συντελεστές. Η σκηνοθεσία, οι ερμηνείες, ο φωτισμός, τα σκηνικά και η μουσική, υπηρετούν το σύνολο σιωπηλά δίχως να φωνάζουν και να επιδιώκουν την επίδειξη, αρμονική ισορροπία. Αποτέλεσμα που σε κάνει να φεύγεις πλήρης περπατώντας προς το πολύβουο Γκάζι σκεφτόμενος αν νιώθεις άνετα στο ρόλο του δημιουργήματος που υπηρετεί τυφλά το έργο του δημιουργού.

Η κρίση θα βοηθήσει να τονιστεί η ποιότητα, γιατί το σημαντικό δεν είναι ο αριθμός των θεατρικών σκηνών που αριθμεί η πρωτεύουσα αλλά το επίπεδο του αποτελέσματος. Άλλωστε οι θεατρικοί συντελεστές πάντα ζούσαν την κρίση, το μεράκι ήταν πάντα η κινητήριος δύναμη. Και για μια ομάδα, που όπως δηλώνεται στο μανιφέστο της, θέλει να λειτουργεί ως συλλογικότητα είναι σημαντικό να ακροάζεται την εποχή και να ορίζει το εισιτήριο σε τιμές χαμηλές παρά τη μικρή χωρητικότητα του χώρου.

Από τις 8 μέχρι τις 14 Φεβρουαρίου στον ίδιο χώρο θα φιλοξενηθεί και έκθεση σπουδαστών της σχολής καλών τεχνών με τίτλο Ο θάνατος του δημιουργού.

Εδώ το λινκ για τη σελίδα της ομάδος, εδώ για το ιστολόγιο και εδώ το τρέιλερ της παράστασης.

Η ομολογία ενός δολοφόνου - Joseph Roth

2012-02-06T09:43:00.000+02:00

Διέπει τη συγγραφή, όπως και τις άλλες τέχνες άλλωστε, ένα νήμα μέσα στο χρόνο. Ο δημιουργός πριν βρει τη δική του φωνή έχει περάσει συνήθως από μια περίοδο μαθητείας, σημάδια της οποίας εμφανίζονται μετέπειτα στο έργο του. Δεν είναι η πρωτοτυπία πανάκεια να κρύβει τις ατέλειες, μήτε το χαρακτηριστικό εκείνο το ποθητό όπως διάφοροι ,για τους δικούς τους λόγους, ισχυρίζονται σε κάθε ευκαιρία.

Όποιος έχει διαβάσει κλασική ρωσική λογοτεχνία δε θα δυσκολευτεί να κατανοήσει το γιατί ο Ροτ με την γερμανική παιδεία (αν και γεννημένος στη Σοβιετική Ένωση από Εβραίους γονείς) επιλέγει τη ρωσική αναφορά στο συγκεκριμένο μυθιστόρημα. Σε ποια άλλη σχολή άραγε η ανατομία της ανθρώπινης ψυχής έφτασε πιο βαθιά, στην ανομολόγητη άβυσσο της ανθρώπινης ύπαρξης; Ο Ντοστογιέφσκι ,ο Αντρέγιεφ και άλλοι Ρώσοι συγγραφείς έπιασαν το νήμα εκεί που το άφησαν οι Έλληνες δραματουργοί και κατέβηκαν βήμα το βήμα στα σκοτεινά μονοπάτια της ύπαρξης, για να ανοίξουν το δρόμο, όχι μόνο στους μετέπειτα δημιουργούς αλλά και στην επιστήμη της ψυχολογίας και της ψυχιατρικής.

Πώς φτάνει στο σημείο της δολοφονίας ένας άνθρωπος; Ποιες είναι οι αιτίες, κρυμμένες συχνά στη σκιά, που οπλίζουν το χέρι; Αυτό είναι το θέμα το οποίο απασχολεί το συγγραφέα, ο οποίος μας μεταφέρει την ιστορία όπως την διηγήθηκε ο ίδιος ο κατά προσωπική ομολογία δολοφόνος Σεμιόν Γκολούμπτσικ κάποιο βράδυ σε ένα ρωσικό ταβερνείο στο Παρίσι. Ο συγγραφέας δεν επεμβαίνει, δε σχολιάζει, δεν κρίνει, αλλά αφήνει τον ήρωα να διηγηθεί την προσωπική του ιστορία.

Χρόνια μετά, έχει ενδιαφέρον να ακούσει κάποιος τον ένοχο, τον οποίο η προσωπική του καταδίκη βαραίνει περισσότερο από οποιαδήποτε αλλότρια ποινή. Συγκλονιστική η εξιστόρηση, γεμάτες ένταση οι παύσεις, λυτρωτικό το πρώτο φως του πρωινού. Η ιστορία ως ιστορία λειτουργεί υποστηρικτικά κατά την ανατομία, ως παραβολή για το Κακό, τις Ερινύες και την Κάθαρση.

Είναι το τρίτο έργο του συγγραφέα που διαβάζω, προηγήθηκαν Ο θρύλος του άγιου πότη και Η κρύπτη των Καπουτσίνων. Όμως, παρότι τα τελευταία χρόνια έχουν κυκλοφορήσει στα ελληνικά σχεδόν όλα του τα έργα (κάτι στο οποίο συνέβαλε και το πέρας των πνευματικών δικαιωμάτων λόγω της συμπλήρωσης 70 χρόνων από το θάνατο του συγγραφέα) ακόμα εμφανίζεται ως εξαντλημένο από τον εκδοτικό οίκο Η φυγή χωρίς τέλος, έργο το οποίο εδώ και καιρό, χωρίς επιτυχία, αναζητώ.

Ο Γιόζεφ Ροτ γεννήθηκε το 1894 στην Ανατολική Γαλικία. Σπούδασε φιλοσοφία και γερμανική φιλολογία στο Λέμπεργκ και στη Βιέννη. Μετά την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία μεταναστεύει οριστικά στο Παρίσι όπου και πεθαίνει το 1939. Υπήρξε στενός φίλος του έτερου μεγάλου γερμανόφωνου συγγραφέα, Στέφαν Τσβάιχ.

Εκδόσεις Άγρα.

Μετάφραση Μαρία Αγγελίδου.

Οι νέες εκδόσεις και η αύξηση της επισκεψιμότητος

2012-02-03T15:33:00.000+02:00

Κατά καιρούς έχω λάβει διάφορες -καλοπροαίρετες- συμβουλές σχετικά με το blog. Σύμφωνα με μία από αυτές η επισκεψιμότητα θα αυξηθεί αν σαν αναγνώστης ακολουθήσω τις καινούριες εκδόσεις κατά πόδας, ελληνικές και μεταφρασμένες.

Η ίδια η συμβουλή φέρει την αναίρεσή της. Η λέξη κλειδί είναι η λέξη αναγνώστης. Όπως συχνά τονίζω, το ιστολόγιο αυτό δεν έχει ως στόχο μήτε την κριτική μήτε τον συγχρονισμό με την εκδοτική παραγωγή. Προφανώς και διαβάζω βιβλία που μόλις εκδόθηκαν αλλά αυτό συμβαίνει είτε γιατί αποτέλεσαν δώρο είτε γιατί κάποιος οίκος ή συγγραφέας είχε την ευγενή καλοσύνη να μου τα αποστείλει είτε γιατί κάποιο νήμα με οδήγησε εκεί.

Έχω επαναλάβει μέσα από διάφορες αναρτήσεις πως για μένα η σκόνη του χρόνου πάνω στην ράχη ενός βιβλίου είναι κάτι το συχνά απαραίτητο. Επισκέπτομαι συχνά βιβλιοπωλεία, δεν αγοράζω πάντα (αν και θα ήθελα), αλλά απολαμβάνω την βόλτα σε αυτά, πλησιάζω βιβλία, τα ξεφυλλίζω, στα κρυφά τα μυρίζω κιόλας, ανακαλύπτω ράφια που δεν είναι στο ύψος των ματιών μου, σκύβω, χρησιμοποιώ και τα διάφορα σκαλάκια με τα οποία πολλά βιβλιοπωλεία είναι εφοδιασμένα. Μέσα από αυτές τις βόλτες εξοικειώνομαι με τα βιβλία ενώ η λίστα με τα προσεχώς γιγαντώνεται.

Δεν είναι ο μόνος τρόπος εξοικείωσης ο παραπάνω. Νιώθω άνετα με ένα βιβλίο όταν κάποιος μου έχει μιλήσει γι' αυτό , με εκείνη την ζεστασιά στο βλέμμα που έχει ο γοητευμένος από την ανάγνωση. Το αναζητώ όταν αναφέρεται σε κάποιο άλλο το οποίο με κέρδισε για πάντα. Δεν υπάρχουν ημερομηνίες σε αυτό, ευτυχώς.

Καθυστερώντας για τους δικούς μου παράξενους λόγους να αποκτήσω ένα βιβλίο έχω βρεθεί συχνά στην δυσάρεστη θέση αυτό να εξαντληθεί και να μην επανεκδοθεί . Τότε αρχίζω να τριγυρνώ στα παλαιοπωλεία. Έχω τρία συγκεκριμμένα παραδείγματα, αλλά γι'αυτα θα παραπονεθώ σε άλλη ανάρτηση.

Ο συγχρονισμός με την εκδοτική παραγωγή είναι ίδιον του επαγγελματία κριτικού όχι του ερασιτέχνη αναγνώστη. Νιώθω άνετα στην δεύτερη κατηγορία, εκεί θέλω να μείνω θαρρώ. Πιστεύω ακράδαντα πως ο αναγνώστης αδιαφορεί για την εκάστοτε λογοτεχνική μόδα και την αντιμετωπίζει με κάποια σχετική επιφύλαξη, κάτι το οποίο είναι σαφέστατα διαφορετικό από την αναμονή για το επόμενο έργο κάποιου αγαπημένου συγγραφέα.

Τα νήματα είναι η λέξη κλειδί στο ταξίδι του καθενός στην τέχνη, τα νήματα που υφαίνεις μόνος σου κυρίως και που σε οδηγούν αρμονικά στο επόμενο λιμάνι δημιουργίας για να ξαποστάσεις λίγο, να ονειρευτείς, να βρεθείς σε μέρη μακρινά μένοντας ξαπλωμένος νωχελικά στον καναπέ αργά το απόγευμα.

Χαίρομαι επειδή σιγά σιγά το ιστολόγιο βρίσκει ακόλουθους που γουστάρουν αυτά τα μπρος πίσω στον εκδοτικό χρόνο, που με παρακινούν προς άλλες κατευθύνσεις. Συγκινούμαι όταν βλέπω ονόματα συγγραφέων και βιβλίων στις μηχανές αναζήτησης που οδήγησαν σε κάποια ανάρτηση, δεν είμαστε λίγοι, δεν είμαστε ελιτιστές, είμαστε ερασιτέχνες εραστές της λογοτεχνίας και της τέχνης γενικότερα.

Το ιστολόγιο άρα, για να κλείσω κάπως, αποτελεί το ημερολόγιο της επαφής μου με διάφορες μορφές έκφρασης και κυρίως τη λογοτεχνία. Θα ήμουν ψεύτης αν έλεγα πως δεν με ενδιαφέρει η επισκεψιμότητα, αλλά αυτό δε σημαίνει πως θα θυσιάσω τις συνήθειές μου για κάποια χιτς παραπάνω.

Μακάρι κάποτε να ένιωθα πως έχω διαβάσει τα πάντα που θα ήθελα να έχω διαβάσει, τότε αναγκαστικά και με χαρά (αν και κάποιο φόβο για το τέλος των βιβλίων) θα ακολουθούσα την εκδοτική παραγωγή κατά πόδας.

Η λογοτεχνία δεν είναι κάτι το εφήμερο.

Η λέσχη των αθεράπευτα αισιόδοξων - Jean-Michel Guenassia

2012-02-01T11:02:00.000+02:00

Συνήθως η ανάρτηση είναι, χρονικά, κοντά στο πέρας της ανάγνωσης, κάποιες φορές ακόμα και την ίδια μέρα αν και συνήθως προτιμώ να κοιμάμαι ένα βράδυ με το τελειωμένο βιβλίο αφημένο στο κομοδίνο. Το γύρισμα της τελευταίας σελίδας με άφησε με ανάμεικτα συναισθήματα. Αποφάσισα να αφήσω κάποιες μέρες να περάσουν, να κατακάτσει η σκόνη και να καθαρίσει η εικόνα εντός μου. Λίγες μέρες μετά, αν και νιώθω έτοιμος να καταγράψω τις εντυπώσεις μου, εξακολουθώ να τραμπαλίζομαι.

Ο Μισέλ, σε πρώτο πρόσωπο, μας μιλά για τη δεκαετία του '60, όταν εκείνος διένυε τη δεύτερη δεκαετία της ζωής του. Από τη μία η κατάσταση στην οικογένεια του με τους γονείς να έρχονται από διαφορετικούς κόσμους και οι επιπτώσεις στην ανατροφή του ίδιου και των αδελφών του, ο πόλεμος στην Αλγερία και η επιστροφή του Ντε Γκολ στην εξουσία, το όνειρο της οικονομικής ευμάρειας. Από την άλλη το Παρίσι που συγκεντρώνει ένα μεγάλο πλήθος από πολιτικούς πρόσφυγες από τις χώρες του ανατολικού μπλοκ και η σκακιστική λέσχη την οποία έχουν ιδρύσει κάποιοι από αυτούς σε ένα μπιστρό. Οι δύο κόσμοι ανάμεσα στους οποίους διαδραματίζεται η ζωή του Μισέλ.

Μεγαλεπήβολο το όραμα του Γάλλου συγγραφέα αλλά κάπως άνισο το τελικό αποτέλεσμα. Τείνω στο συμπέρασμα πως τελικά το θεωρώ ένα μέτριο βιβλίο με κάποιες όμορφες σελίδες-εξαιρέσεις. Έχω την αίσθηση πως θα έπρεπε να μιλήσω για δύο βιβλία, για ένα μυθιστόρημα και μια συλλογή διηγημάτων άμεσα συνδεδεμένων μεταξύ τους. Το μυθιστόρημα έχει ως θέμα τη ζωή του νεαρού Μισέλ και τα διηγήματα που αναφέρονται σε διάφορους θαμώνες της λέσχης. Αλλά ο συγγραφέας το αποτυπώνει ως ένα έργο ενιαίο, πράγμα το οποίο, κατά την προσωπική μου άποψη, τον αναγκάζει να εκβιάσει τη σύνδεση των παράλληλων ιστοριών. Από τεχνικής άποψης με ενόχλησε η χρονική ανακολουθία από κεφάλαιο σε κεφάλαιο ανάμεσα στη ζωή του Μισέλ και στις ζωές των -ανά κεφάλαιο- συμπρωταγωνιστών του. Οι αναφορές στην ζωή του πιτσιρικά ακολουθούν μια συνέχεια σχεδόν ημέρας αντίθετα με αυτές των "προσφύγων" οι οποίες παρουσιάζονται συμπυκνωμένες σε λίγες αναλογικά σελίδες.
Αποτέλεσμα του παραπάνω είναι οι διακυμάνσεις που ως αναγνώστης δοκίμασα, σκεπτόμενος συχνά αν θα προτιμούσα την περαιτέρω επαφή με την κάθε ιστορία ή την πλήρη απουσία της για λόγους μυθιστορηματικής οικονομίας.

Γιατί η ιστορία του Μισέλ έχει μεγάλο ενδιαφέρον, όπως τεράστιο ενδιαφέρον έχει και το σκηνικό που τοποθετείται στο Παρίσι πριν από το Μάη του '68 για τον οποίο αρκετά έχουμε διαβάσει. Αλλά κάπου χάνεται η μαγεία. Η επιμονή του δημιουργού στη σύνθετη πλοκή, με τα διάφορα ευρήματα και την προσπάθεια για επίτευξη σασπένς, σίγουρα βοηθάει το βιβλίο να αποκτήσει αναγνώστες, αλλά έχω ενστάσεις αν αυτό πρόκειται για πραγματική επιτυχία. Ο μεγάλος συγγραφέας δε νομίζω πως φαίνεται από την πλοκή. Σαφέστατα και δεν πρόκειται για ένα κακό βιβλίο, το οποίο παρά το μέγεθός του διαβάζεται ευχάριστα και γρήγορα αλλά ο οποιοσδήποτε συσχετισμός με τα βιβλία του Κόου είναι, μάλλον, ατυχής.

Εκδόσεις Πόλις.
Μετάφραση Φωτεινή Βλαχοπούλου.

Η εκδρομή των κοριτσιών που χάθηκαν - Anna Seghers

2012-01-30T11:32:00.000+02:00

Όταν τα χιτλερικά στρατεύματα εισέβαλαν στο Παρίσι, η Άννα Ζέγκερς, που ήδη ζούσε εκεί ως πολιτικός πρόσφυγας, αναγκάζεται να φύγει ξανά. Στις Ηνωμένες Πολιτείες δε γίνεται δεκτή, περνάει στο Μεξικό. Σε άσχημη κατάσταση τόσο σωματική όσο και ψυχολογική, μακριά από τον τόπο της. Εκεί, σε ένα χωριό στο Μεξικό, ξεκινά την εξιστόρηση της εκδρομής των κοριτσιών που χάθηκαν.
Είναι ο τρόπος του λογοτέχνη να αναφερθεί στην Ιστορία, να παντρέψει το ρεαλισμό με το λυρισμό, να αποδώσει φόρο τιμής, να μην αφήσει τους ανθρώπους να ξεχάσουν. Η ωραιοποίηση, της οποίας ο κίνδυνος συχνά ελλοχεύει, απουσιάζει εντελώς, άλλωστε τι υπάρχει, άραγε, προς ωραιοποίηση από εκείνη την περίοδο;
Μια ελεγειακή νουβέλα λοιπόν, με πρωταγωνίστριες δεκαπέντε κοπέλες, συμμαθήτριες και φίλες, κατά τη διάρκεια μιας σχολικής εκδρομής, μια ανάμνηση από τα χρόνια της αθωότητας. Η συνοδός δασκάλα θα ζητούσε από την Άννα να γράψει μια έκθεση με θέμα την εκδρομή, η Άννα το πράττει, χρόνια μετά, ενώ ξέρει τη φρικτή εξέλιξη της Ιστορίας.

Το εισαγωγικό fade in στις αναμνήσεις και το τελικό fade out πίσω στη μεξικανική πραγματικότητα της συγγραφέως, δίνει μια κινηματογραφικότητα στο κείμενο. Σκεφτόμουν, διαβάζοντας τη νουβέλα αυτή, πως το ένστικτο της επιβίωσης είναι πολύ πιο ισχυρό από όσο ο καθένας μας θα μπορούσε να υποθέσει, η πρόσφυγας αλλά ζωντανή Άννα Ζέγκερς βρίσκει τη δύναμη να καταγράψει την ιστορία των κοριτσιών που χάθηκαν, παρότι η ίδια βρίσκεται σε δεινή θέση. Κείμενο το οποίο, αν και συγγενεύει με τόσα άλλα έργα με θέμα εκείνη την περίοδο, καταφέρνει να μην κουράσει τον αναγνώστη. Η γραφή της Ζέγκερς δεν εκβιάζει το συναίσθημα. Κινούμενη σε δύο χρονικές περιόδους που συνεχώς έρχονται σε σύγκρουση αποδίδει με οικονομία μια περίοδο για την οποία χιλιάδες σελίδες έχουν γραφτεί.

Ο τίτλος στα γερμανικά είναι Der Ausflug der toten Mädchen, ο οποίος σε ακριβή μετάφραση στα ελληνικά θα ήταν Η εκδρομή των νεκρών κοριτσιών. Νομίζω όμως πως η απόδοση που επέλεξε ο Γιώργος Δεπάστας, αν και όχι ακριβής, με ικανοποιεί προσωπικά περισσότερο.
Διαβάζοντας την εργογραφία της Ζέγκερς θυμήθηκα πως κάποτε μου είχαν προτείνει να διαβάσω το Τράνζιτο, η πρώτη μου επαφή με την Γερμανίδα συγγραφέα με "αναγκάζει" να το τοποθετήσω στη λίστα με τα προσεχώς.

Η αίσθηση της ανάγνωσης μου έφερε στο νου δύο ακόμα συγγραφείς, μεταγενέστερες, που γράφουν στα γερμανικά και ασχολούνται (στα έργα τους που έχω διαβάσει) με την Ιστορία, τη Ρουμάνα Χέρτα Μύλερ και τη Γερμανίδα Έρπενμπεκ . Αξιόλογες και οι δύο και αρκετά συγγενείς στα μάτια μου με την Άννα Ζέγκερς.

Εκδόσεις Άγρα.
Μετάφραση Γιώργος Δεπάστας.

Υπόθεση Μπεστ σέλλερ - Χρήστος Βακαλόπουλος

2012-01-27T11:26:00.001+02:00

Πέρυσι το Μάρτη, μετά από προτροπή του Γ., ήρθα σε επαφή με ένα μεγάλο και πρόωρα χαμένο συγγραφέα, το Χρήστο Βακαλόπουλο. Πρώτα Η γραμμή του ορίζοντος και ύστερα Οι πτυχιούχοι. Διάβασα πάλι τις τότε αναρτήσεις, αμφιβάλλω αν μπόρεσα να μεταφέρω τον ενθουσιασμό μου μέσα απ' αυτές, το ίδιο νιώθω και τώρα. Πώς μπορείς άραγε να μιλήσεις για κάτι που αγαπάς πολύ;

Η υπόθεση μπεστ-σέλλερ είναι το πρώτο μυθιστόρημά του. Το σημείωμα του συγγραφέα είναι ιδιαίτερο.

" Ο αναγνώστης μπορεί, αντί να διαβάσει αυτό το βιβλίο, να ακούσει οποιονδήποτε δίσκο του Μπομπ Ντύλαν ή των Κινκς και να δει οποιαδήποτε ταινία του Νίκολας Ραίη, του Ζαν Ρενουάρ ή του Φριτς Λάνγκ. Εγώ δεν έχω καμία αντίρρηση."

Αποτυπώνει υπέροχα την κατάσταση του μελλοντικού συγγραφέα, του οποιουδήποτε μελλοντικού συγγραφέα. Ήρωας του βιβλίου είναι ο Ιάσονας, ο οποίος τελειώνει το πρώτο του μυθιστόρημα. Μια φίλη του που δουλεύει σε έναν εκδοτικό οίκο τον πιέζει για να το εκδώσει. Εκείνος ψάχνει ακόμα τα πατήματά του, όχι μόνο στη συγγραφή αλλά και στη ζωή. Θέλει να μιλήσει για τα πάντα, για τις μουσικές και τον κινηματογράφο, για τη λογοτεχνία, για τους φίλους του, για τη ζωή στην Αθήνα, για τους φοιτητές, για τον έρωτα. Το μυθιστόρημά του έχει ως θέμα δύο πολιτικές ομάδες ενός λυκείου, ανακαλύπτει και κρύβει αναλογίες με πραγματικά πρόσωπα και καταστάσεις. Προσπαθεί να συλλάβει την έννοια του ρεαλισμού και να ανακαλύψει τα περιθώρια που δίνει ο συμβολισμός.

Έχοντας διαβάσει τα δύο επόμενα μυθιστορήματα είναι εύκολο να αντιληφθώ την σύνδεση με αυτό το πρωτόλειο έργο. Στους Πτυχιούχους θα ασχοληθεί με την φοιτητική ζωή και στην Γραμμή του ορίζοντος με τις σχέσεις.

Τώρα πια, καθώς η Υπόθεση μπεστ-σέλλερ στέκει εδώ στο πλάι μου, νιώθω πως έχω μια πιο πλήρη άποψη για έναν πολύ αγαπημένο συγγραφέα. Δεν είναι επιστημονική η άποψη μου, είναι περισσότερο από οτιδήποτε άλλο μια άισθηση οικειότητας με το έργο του Βακαλόπουλου.

Είναι συγκινητικό το γεγονός πως σε καθημερινή σχεδόν βάση υπάρχουν άνθρωποι που φτάνουν στο ιστολόγιο αυτό πληκτρολογώντας το όνομά του στις μηχανές αναζήτησης. Ποιος λέει ότι ο κόσμος διαβάζει λίγο τόσο σε ποσότητα όσο και σε ποιότητα;

Ο Χρήστος Βακαλόπουλος (1956- 1993) γεννήθηκε και έζησε στην Αθήνα. Σπούδασε οικονομικά στην ΑΣΟΕΕ και κινηματογράφο στο Παρίσι. Δούλεψε ως κριτικός κινηματογράφου στην εφημερίδα Αυγή και στο περιοδικό Αντί και ως παραγωγός στο ραδιόφωνο. Γύρισε δύο ταινίες μικρού μήκους , τις Βεράντες (1984) και το Θέατρο (1986) και δύο μεγάλου μήκους, Όλγα Ρόμπαρντς (1989) και Παρακαλώ, γυναίκες, μην κλαίτε (1992).

Εκδόσεις Εστία.

υ.γ " Καθόμουνα στην κουζίνα και διάβαζα ένα μυθιστόρημα, μια μυθιστορηματάρα της Πατρίσια Χάισμιθ, τα Δυό πρόσωπα του Γενάρη." Δεν χρειάζεται να επισημάνω πως το βιβλίο μπαίνει στα προσεχώς...

Οι τεμπέληδες στην εύφορη κοιλάδα - Αλμπέρ Κοσερί

2012-01-25T12:40:00.000+02:00

Ατίθασο τέρας η μνήμη, το πιο μικρό κρατά και άλλα, σημαντικά, τα φτύνει.
Νόμιζα πως σημειώνοντας τον τίτλο ενός βιβλίου θα ήταν αρκετό για να αναγνωρίσω το νήμα, αλλά όχι. Τι και αν βρήκα σημειωμένο το βιβλίο του Αιγύπτιου συγγραφέα στο σημειωματάριο; Μάταια προσπαθώ να ανακαλέσω την αναφορά. Να θυμηθώ από εδώ και στο εξής να μην τεμπελιάζω και να σημειώνω σε μια παρένθεση την πηγή.
Ίσως πάλι το σημαντικό να είναι απλώς και μόνο η ίδια η γνωριμία με αυτόν τον ιδιαίτερο συγγραφέα, το πως να μην έχει σημασία. Ίσως να είναι μονάχα μια προσωπική νηματική εμμονή.

Έργο το οποίο δυσκολεύομαι να χαρακτηρίσω ως μυθιστόρημα, μου έφερε στο νου τα "μυθιστορήματα" του Καμύ. Ο Κοσερί επικαλείται το μύθο για να στήσει μια σάτιρα με βάση την απέχθεια των μεγαλοαστών ως προς την εργασία και την ροπή τους στην τεμπελιά, στην αεργία. Αλληγορία με πολλές αναγνώσεις πίσω από την απλή ιστορία. Με αδρές γραμμές γίνεται η σκιαγράφηση μιας οικογένειας. Ο πατέρας, οι τρεις γιοι και ο θείος μένουν σχεδόν όλη μέρα ξαπλωμένοι, αδυνατούν να αφεθούν στο πάθος για ζωή, νιάζονται απλώς για τη νεκρική ηρεμία στην εστία η οποία θα τους επιτρέψει να κοιμούνται απερίσπαστοι. Ο μικρότερος κάτι θέλει να κάνει αλλά οι πατρικές τανάλιες είναι ισχυρές, ο μεσαίος κάποτε παραλίγο να ερωτευτεί, ο θείος έζησε την ζωή του και βρέθηκε στην ανάγκη του αδερφού, ο πατέρας λίγο πριν το τέλος σκέφτεται πως θα ήθελε ίσως να παντρευτεί. Η γυναικεία παρουσία, που είναι ελάχιστη και μάλλον ως απουσία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί, δίνει και μια φεμινιστική διάσταση στο έργο. Είναι εντυπωσιακό πως ο δημιουργός με όχημα την λογοτεχνία καταφέρνει να διατυπώσει τις απόψεις του σε κοινωνικοπολιτικό επίπεδο και πέραν τούτου να δώσει μια εικόνα δική του για την Αίγυπτο και τον "αραβικό" τρόπο ζωής.

Ο Κοσερί υπήρξε ιδιαίτερη περίπτωση δημιουργού, γεννήθηκε το 1913 στο Κάιρο και από μικρός έλαβε γαλλική παιδεία. Τα τελευταία 60 χρόνια της ζωής του έμενε στο ίδιο δωμάτιο του ταπεινού ξενοδοχείου Λα Λουιζιάν στο Παρίσι έχοντας επιλέξει να μην έχει προσωπική ιδιοκτησία. Πέθανε σε ηλικία 95 ετών.

Ο σκηνοθέτης Νίκος Παναγιωτόπουλος εμπνευσμένος από το συγκεκριμένο έργο υπέγραψε την μεταφορά του στον κινηματογράφο το 1978.

Εκδόσεις Χατζηνικολή.
Μετάφραση Δημήτρης Ζορμπαλάς.

Η ταχύτητα του φωτός - Χαβιέρ Θέρκας

2012-01-23T10:40:00.000+02:00

" Nada έστω τ' όνομά σου,
nada η βασιλεία σου,
nada σε nada το θέλημά σου,
ως εν nada,
το nada ημών το επιούσιον ,
δος ημίν σήμερον,
και nada ημίν τα nada ημών,
και μη nada ημάς εις nada,
αλλά ρύσαι ημάς από nada"

(Έρνεστ Χεμινγουέη,Το φως του κόσμου)

Όταν, πριν τις γιορτές, έγραφα την ανάρτηση την σχετική με τον Ένοικο του Χαβιέρ Θέρκας, έκλεινα με την επιθυμία να διαβάσω την Ταχύτητα του φωτός. Η Θ. μου το έκανε δώρο, δεν ξέρω αν αυτό οφείλεται στην ανάρτηση ή στον τρόπο με τον οποίο της μίλησα για τον Ένοικο, τον οποίο και μου είχε δανείσει, μικρή σημασία έχει.

Ο Θέρκας είναι ένας ακόμα πολύ καλός Ισπανός συγγραφέας, ένας ακόμα με τον οποίο έρχομαι σε επαφή τα τελευταία δύο χρόνια. Για πολύ καιρό με "ενοχλούσε" το γεγονός πως ενώ είχα δύο αγαπημένους Πορτογάλους συγγραφείς, τον Πεσόα και τον Σαραμάγκο, δεν είχα βρει τα πατήματά μου στην ισπανική λογοτεχνία, αλλά αυτό ανήκει πια στο παρελθόν, η (πληθυσμιακή) αποκατάσταση έλαβε χώρα.

Το μυθιστόρημα αυτό είναι επίσης ένα εν μέρει campus novel. Ο ήρωας - alter ego του συγγραφέα- φεύγει από την Βαρκελώνη, όπου ζει μια μποέμικη ζωή, για την Ουρμπάνα των Ηνωμένων Πολιτειών, με σκοπό να διδάξει ισπανική φιλολογία, κάτι το οποίο θα του εξασφαλίσει τον ελεύθερο χρόνο που θα μπορούσε να αφιερώσει στην συγγραφή. Αποτέλεσμα της παραμονής του εκεί είναι η συγγραφή του πρώτου του μυθιστορήματος με τίτλο Ο ένοικος. Εκεί θα γνωρίσει τον Ρόντνεϋ, βοηθό καθηγητή και βετεράνο του Βιετνάμ, με τον οποίο και θα αναπτύξουν μια ιδιαίτερη φιλική σχέση.

Ο πόλεμος στο Βιετνάμ και οι συνέπειές του για όσους έλαβαν μέρος, η συγγραφή και οι συνέπειες της επιτυχίας, ο Χέμινγουέη και οι ανθρώπινες σχέσεις. Με διάσπαρτες (ψευδο) αυτοβιογραφικές αναφορές κυρίως στο συγγραφικό του έργο, τόσο στον Ένοικο όσο και στην μετέπειτα best seller επιτυχία του, τους Στρατιώτες της Σαλαμίνας, αλλά και στην παραμονή του στην Αμερική, ο Θέρκας επιμένει να στήνει το σκηνικό της ιστορίας του στις Ηνωμένες Πολιτείες, κάτι το οποίο μου προκαλεί το ενδιαφέρον ως αναγνώστη. Και μπορεί ο πόλεμος στο Βιετνάμ να αποτελεί μια ιστορία χιλιοειπωμένη ήδη αλλά ο Ισπανός την πιάνει από την μεριά της λογοτεχνίας, δίνοντας μια διαφορετική προοπτική. Μυθιστόρημα βιβλιοφιλικό με έντονη την σκιά του Χέμινγουέη, συγγραφέα που έχει ταυτιστεί με την παρουσία του στον ισπανικό εμφύλιο. Ο Θέρκας αντιστρέφει κάπως τους ρόλους, ο Αμερικανός που ασχολήθηκε με την ισπανική σύγχρονη ιστορία δίνει την σκυτάλη στον Ισπανό για να ασχοληθεί με το Βιετνάμ, όμως η σκιά του Χέμινγουέη πέφτει βαριά κυρίως με την επανάληψη της διασκευής του Πάτερ ημών.

Δεν περίμενα ένα μυθιστόρημα που θεματικά ασχολείται με τον πόλεμο στο Βιετνάμ να μου τραβήξει τόσο την προσοχή. Αυτό νομίζω πως οφείλεται στις σωστές αναλογίες του Θέρκας, κάτι το οποίο δείχνει κατ' εμέ τόσο το ταλέντο όσο και την οξύνοια του συγγραφέα. Χαίρομαι πάντως που από καθαρή σύμπτωση διάβασα πρώτα τον Ένοικο και ύστερα την Ταχύτητα του φωτός, γιατί με τον τρόπο αυτό μπήκα πιο ομαλά στο συγγραφικό σύμπαν του Χαβιέρ Θέρκας.

Εκδόσεις Πατάκη.
Μετάφραση Αγγελική Βασιλάκου.

Περί βραβείων, λογοτενικών και μη.

2012-01-20T10:30:00.000+02:00

Η ποσότητα των καλλιτεχνικών βραβείων είναι ανάλογη της ανάγκης του μάρκετινκ, δεν μπορώ να εξηγήσω αλλιώς την ύπαρξη τόσων επιτροπών ανά τον κόσμο. Προφανώς και δεν πιστεύω ότι ένα βραβευμένο βιβλίο είναι ένα κακό βιβλίο, αρκετά είναι άλλωστε εκείνα που φιγουράρουν ανάμεσα στα αγαπημένα μου, απλώς η ένδειξη "βραβείο" είτε ως μέρος του εξώφυλλου είτε ως συνοδευτικό καρτελάκι της έκδοσης συχνά με αποτρέπει ή με καθυστερεί από την επαφή. Και μπορεί στα κλασικά έργα το βραβείο να αποτελεί μια λεπτομέρεια, αλλά στα σύγχρονα είναι η βάση για την προώθηση. Ανάλογα με τις επιτροπές, σε μεγάλο ποσοστό, αποφασίζουν οι εκδοτικοί οίκοι για το ποια βιβλία αξίζουν, αρχικά να μεταφραστούν και ύστερα να διαφημιστούν.

Δεν είμαι γνώστης και δεν ξέρω τις ακριβείς διαδικασίες που ακολουθούνται για την βράβευση ενός έργου, επειδή όμως ο κόσμος μας μόνο αγγελικά πλασμένος δεν είναι επιτρέψτε μου να έχω τις αμφιβολίες μου. Η φράση "προσωπικές σχέσεις" στριφογυρίζει τέτοιες ώρες στο μυαλό μου. Επίσης η βράβευση με Νόμπελ ειρήνης του Ομπάμα ακόμα με αφήνει με ανάμεικτα συναισθήματα απορίας και θυμού. Προφανώς και δεν μπερδεύομαι, κατανοώ την πολιτική διάσταση του συγκεκριμένου βραβείου, αλλά ειλικρινά δεν πιστεύετε πως υπάρχουν και καλλιτεχνικά βραβεία με πολιτικό υπόβαθρο;

Ποτέ δεν κατάλαβα την σχέση της τέχνης με τα βραβεία. Καταλαβαίνω πως για τον ίδιο τον δημιουργό η βράβευση συχνά σημαίνει αναγνώριση του έργου του και κάποια οικονομική βοήθεια, αλλά σε μένα προσωπικά μου περνά κάπως αδιάφορο. Εγώ θέλω να διαβάζω ωραία βιβλία, είτε βραβευμένα είτε μη, μακριά από τις μόδες που εντέχνως δημιουργούν οι οίκοι για τους εν ζωή δημιουργούς. Για τους νεκρούς, βλέπετε, έχουν άλλα βέλη.

Δεν υπάρχει καλύτερο βραβείο για ένα βιβλίο από το φίλο που αφού το διάβασε, στο προτείνει.

Επίσης ποτέ δεν κατάλαβα την επιθυμία (σεβαστή) αναγνωστών σχετικά με την μελλοντική βράβευση κάποιου δημιουργού, είναι κάτι σαν προσωπική επιβεβαίωση;

Συνεχίζω με λοιπά βραβεία, μη λογοτεχνικά.

Τα κινηματογραφικά βραβεία τα σέβομαι λίγο περισσότερο, αν και πολλά έχουν δει τα μάτια μου, λόγω της ύπαρξης του εκάστοτε φεστιβάλ. Με ενοχλεί που μας έχουν χωρισμένους σε κουλτουριάρηδες και μη, με ενοχλεί που κάθε χρόνο ανακαλύπτονται καινούργιες κατηγορίες γιατί πια το "επίσημη συμμετοχή" δεν είναι αρκετό, χάρηκα όμως για παράδειγμα που ο Κυνόδοντας μετά τις Κάννες επέστρεψε στις ελληνικές αίθουσες.

Τα μουσικά βραβεία δεν με ενοχλούν καν, δεν υπάρχουν για μένα, δεν τα συναντώ στο διάβα μου, η ύπαρξή τους μου περνά απαρατήρητη και χαίρομαι (μάλλον) γι' αυτό.

Προσωπική μου άποψη είναι ότι η καλύτερη οδός προσέγγισης της τέχνης είναι μέσω της δημιουργίας νημάτων, τα οποία υφαίνονται από τις προσωπικές μας αναζητήσεις και την ανταλλαγή απόψεων με ανθρώπους που εμπιστευόμαστε, μακριά από λεζάντες και μεγάλα γράμματα.

υ.γ Ξέρει άραγε κάποιος να μου πει πόσα ακριβώς λογοτεχνικά βραβεία υπάρχουν;

Ένα κάποιο τέλος - Τζούλιαν Μπαρνς

2012-01-18T11:05:00.000+02:00

Το τέλος μιας σχέσης και η προσπάθεια να βγεις νικητής, είσαι νέος ή όχι και τόσο, ο εγωισμός χτυπά κόκκινο, το δίκιο είναι πάντα δικό μας, ο άλλος δεν έχει το δικαίωμα ή και την θέληση να δώσει εξηγήσεις, προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε την αντίδραση του άλλου με το δικό μας τρόπο, είμαστε όλοι χαμένοι.
Μια κουβέντα που γράφτηκε πριν σαράντα χρόνια και αφού πέρασε από τις πέτρες της μνήμης εμφανίζεται στο τώρα. Η άγια, η αδιάφορη ή και η σωστή κίνηση, σήμερα φαντάζει άχρωμη, τεράστια.
Ο Τζούλιαν Μπαρνς μας φέρνει αντιμέτωπους με ένα κάποιο τέλος, μιας στιγμής, χρόνια μετά.
Ο Τόνι, εξηντάρης σήμερα, χωρισμένος και βολεμένος στις χαρές της μοναξιάς, υπήρξε νέος σε μια εποχή σεξουαλικής καταπίεσης. Νόμιζε πως είχε όλο το δίκιο με το μέρος του αφού ερμήνευσε "σωστά" τα σημάδια και τις συμπεριφορές. Όμως καμιά ιστορία δεν τελειώνει έτσι απλά.

Η μνήμη και ο ρόλος της είναι στο επίκεντρο αυτού του μυθιστορήματος που κέρδισε το βραβείο Man Booker 2011.

"Ζούμε κάνοντας διαρκώς εύκολες συνεπαγωγές - έτσι δεν είναι; Για παράδειγμα, ότι η ανάμνηση ισούται μετο γεγονός συν το χρόνο. Ωστόσο, είναι κάτι πολύ πιο παράξενο. Ποιος είπε ότι η ανάμνηση είναι αυτό που νομίζαμε ότι έχουμε ξεχάσει; Θα έπρεπε δε να μας είναι προφανές ότι ο χρόνος δεν λειτουργεί σαν συγκολλητική ουσία, αλλά μάλλον σαν διαλυτική. Έλα όμως που δεν μας βολεύει- δεν μας είναι χρήσιμο- να πιστεύουμε κάτι τέτοιο, δεν μας βοηθά να προχωρήσουμε στην ζωή μας, οπότε, το αγνοούμε."

Ο απλός τρόπος γραφής, εκτός του ότι ταιριάζει με το απολογιστικό ύφος ενός εξηντάρη, εξυπηρετεί το δυνατό σημείο του δημιουργήματος που είναι η ίδια η ιστορία με πρωταγωνιστή τον Τόνι. Κλασικά στημένο μυθιστόρημα το οποίο μετά τις πρώτες σελίδες σε ρουφά και σε αναγκάζει να ακολουθήσεις τον ρυθμό που δίνει ο συγγραφέας στην πορεία προς την τελική κάθαρση.Μου θύμισε ένα άλλο βιβλίο αγγλοσαξονικό, νικητή και αυτό του βραβείου Booker, την Θάλασσα του Τζων Μπάνβιλ.

Πρόκειται για το πρώτο βιβλίο του βρετανού συγγραφέα που διαβάζω, το οποίο και έφτασε στα χέρια μου τυλιγμένο, δώρο για τις γιορτές.

Εκδόσεις Μεταίχμιο.
Μετάφραση Θωμάς Σκάσσης.

Ιστορίες Υπερβολής - Κυριάκος Αθανασιάδης

2012-01-16T17:37:00.000+02:00

Εύρημα σε μεσημεριανή βόλτα σε βιβλιοπωλείο γνωστών εκδόσεων, ανάμεσα σε άλλα λησμονημένα βιβλία, στον πάγκο με τις προσφορές, μου στοίχισε λιγότερο από όσο μια εφημερίδα. Πέρυσι το φθινόπωρο, αφιερωμένο στην ελληνική λογοτεχνία, διάβασα το βιβλίο του Τριαρίδη " Ο άνεμος σφυρίζει στην Κουπέλα", βιβλίο εκπληκτικής ομορφιάς. Ήταν τότε που ανακάλυψα τις εκδόσεις Δήγμα που ο Αθανασιάδης με τον Τριαρίδη ίδρυσαν με πρωταρχικό σκοπό να συγκεντρώσουν και να επανεκδώσουν το έργο τους. Μετά από σχεδόν ένα χρόνο έπεσα πάνω στις Ιστορίες Υπερβολής ξανά, υπεύθυνος ο διπλανός μου στο μετρό. Λίγες μέρες αργότερα δεν έχασα την ευκαιρία να το αγοράσω στην πρώτη του έκδοση από τις εκδόσεις Ροές, χρονολογημένη το 1987, άκοπο και αφού άντεξε 24 χρόνια βλέποντας συνοδοιπόρους του να καταλήγουν σε βιβλιοθήκες οι τυχεροί και στην πολτοποίηση οι άτυχοι εξ αυτών.

Σε μια συλλογή διηγημάτων είναι σημαντικό να υπάρχει συνοχή, κομμάτια του παζλ που αν απλώς τα αφήσεις δίπλα δίπλα θα δώσουν ως αποτέλεσμα ένα κολάζ, με ανοιχτά περάσματα για να κυκλοφορεί ο αέρας. Κοιτάζοντας τα από κοντά, ευδιάκριτα τα σημάδια - τελείες και τίτλοι - που τα ξεχωρίζουν, μα καθώς απομακρύνεσαι δίνουν την αίσθηση του όλου χωρίς τίποτα το περιττό, χωρίς την υποψία πως κάποιο από αυτά χρησιμοποιήθηκε ως σφήνα συμπληρωματική στην αγωνία της παραπάνω σελίδας.

" Η Σείρια είναι ένα κορίτσι που δεν έχει μάτια και πρόσωπο, δεν έχει κορμί και χέρια. Μόνο μια γλυκιά λάμψη είναι η Σείρια- σαν λάμψη φανερώνεται. Είναι τυχερός όποιος δει την Σείρια. Θαρρώ την είδα μια φορά. Και στ' αλήθεια δεν είχε τίποτε απ' όσα σας είπα: μόνο μια λάμψη, μια φλόγα, μια μικρή αστραπή, ένα φως αντίκρυσα. Ήταν εκείνη."

Δέκα ιστορίες του φανταστικού, στις οποίες συναντάται ο θάνατος, το κακό, η τυφλότητα, η συγγραφή, το εγώ. Ποιητικά μαστορέματα ύφους, δημιουργία κλίματος. Μια ανάγνωση δεν είναι μάλλον αρκετή, πρόταση την πρόταση ο συγγραφέας σε οδηγεί σε μέρη όχι απαραίτητα όμορφα, παίζει με τις αισθήσεις και τις φοβίες σου, υποβολή. Θυμήθηκα περιδιαβαίνοντας τις σελίδες του κάποιους μεγάλους της παγκόσμιας λογοτεχνίας, τον Πόε και το Λάβκραφτ, πάνε χρόνια που έχω να διαβάσω κάτι δικό τους και συνειδητοποίησα πόσο μου έχει λείψει η αίσθηση αυτή του σκότους, κάτω από τα σκεπάσματα πριν τον ύπνο.

Στο καλό μυθιστόρημα - Laurence Cossé

2012-01-13T13:50:00.000+02:00

"Στο καλό μυθιστόρημα" πραγματώνεται μια φαντασίωση των απανταχού εραστών της λογοτεχνίας, η δημιουργία του ιδανικού βιβλιοπωλείου κόντρα στα σημεία των καιρών. Ο βιβλιοπώλης Ιβάν και η εύπορη Φραντσέσκα, λάτρεις και οι δύο της λογοτεχνίας, ανοίγουν αυτό το ιδανικό βιβλιοπωλείο το οποίο φιλοξενεί μόνο αριστουργήματα, όπως η μυστική επιτροπή τα έχει επιλέξει.

Ο τίτλος σε συνδυασμό με το οπισθόφυλλο ιντριγκάρουν είναι η αλήθεια και κάπως έτσι το βιβλίο βρέθηκε στην δεύτερη έκδοση μέσα στο 2011. Υπήρξα και εγώ θύμα της ίντριγκας αν και πέρυσι τον Μάιο όταν έφτασα πολύ κοντά στην αγορά αποφάσισα την τελευταία στιγμή να γνωρίσω την συγγραφέα μέσα από το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο: "Απόδειξη". Είναι κάτι το οποίο συνηθίζω να κάνω, πιστεύοντας ότι πρόκειται για έναν ορθότερο τρόπο προσέγγισης του εκάστοτε συγγραφέα. Διαβάζοντας το πρώτο της μυθιστόρημα μου δημιουργήθηκαν ανάμεικτα συναισθήματα τα οποία και αποτύπωσα στη τότε ανάρτηση.

Pageturner μεν , δεν με κέρδισε δε.

Σίγουρα δεν πρόκειται για κακό μυθιστόρημα, για να αντιστρέψω λίγο, παίζοντας, τον τίτλο, αλλά καταπιάνεται με ένα τόσο ευαίσθητο θέμα το οποίο κατά την γνώμη μου δεν πραγματεύεται με αγάπη. Ενδιαφέρουσα η αρχική ιδέα στην οποία στηρίζεται το οικοδόμημα, ικανή να πυροδοτήσει γόνιμες συζητήσεις σχετικά με το βιβλίο, χάνεται στην πορεία πίσω από ένα αστυνομικοφανές πλαίσιο και τις πινελιές από θρίλερ.

Η σχέση του Ιβάν με την Ανίς είναι πολύ όμορφα δοσμένη, χωρίς πολλές λεπτομέρειες εξυπηρετώντας την ανάγκη για δευτερεύοντες ρόλους και παράλληλη, με την κύρια, δράση, αποτελεί ένα από τα λίγα γαλλικά χαρακτηριστικά του μυθιστορήματος.

Μετάφραση Αχιλλέας Κυριακίδης.
Εκδόσεις Πόλις.

Μικρός στόχος για το 2012

2012-01-11T15:02:00.000+02:00

Δεν είναι εποχές για οικονομικούς ηρωισμούς, ποτέ δεν ήταν άλλωστε, γιατί να είναι τώρα εν μέσω κατάρρευσης; Όμως μου φαίνεται πιο επίκαιρο από ποτέ να πάρω θέση, να σταματήσω την θεωρεία, που συχνά είναι στείρα αν και γοητευτική, και να προχωρήσω στην πράξη. Τα οικονομικά είναι πενιχρά, αλλά τα κοινωνικά είναι υπό εξαφάνιση. Σκεφτόμουν λοιπόν πως αν θέλω να σταματήσω να βλέπω λουκέτα σε μικρά μαγαζιά που συνοδεύεται από την ταυτόχρονη επέκταση των αλυσίδων, που σαν μέγγενη σφίγγουν την αισθητική (τουλάχιστον), κάτι πρέπει να κάνω.

Ο νόμος της ενιαίας τιμής που για τρία χρόνια προστατεύει(;) τις τιμές στις καινούριες κυκλοφορίες, δίνοντας περιθώριο έκπτωσης μόλις 10% στους βιβλιοπώλες, είναι μια πρώτη βάση. Το πιο εύκολο πράγμα είναι να βρεις την τιμή του εκδότη για κάποιο βιβλίο και να υπολογίσεις το 10% αυτής και επομένως να έχεις την βεβαιότητα πως δεν πληρώνεις ακριβότερα κάποιον τίτλο αλλά και ότι ταυτόχρονα τα χρήματα αυτά πάνε σε κάποιον έμπορο που (ας μη μιλήσουμε για μεράκι) τα έχει περισσότερη ανάγκη.

Δεν ανακάλυψα τον τροχό κάνοντας αυτή την σκέψη, το ξέρω. Απλώς θα περιορίσω κάπως τη βολή που μου πρόσφερε η ποικιλία των μεγάλων βιβλιοπωλείων, δεν θα θυσιάσω χρήματα, γιατί δεν μου περισσεύουν, θα γίνω όμως (τουλάχιστον θα το προσπαθήσω) πιο ευσυνείδητος καταναλωτής, θα πάψω να συντηρώ και εγώ ένα σύστημα που εύκολα κράζω και όμως ταυτόχρονα υπηρετώ. Έχω υπόψη μου κάποια μικρά και όμορφα βιβλιοπωλεία, αλλά εδώ δεν είναι μέρος για διαφήμιση. Καλή χρονιά να έχουμε, θα είναι δύσκολη αλλά η γκρίνια ποτέ δεν έδωσε λύση.

Δουβλινιάδα - Ενρίκε Βίλα Μάτας

2012-01-09T13:21:00.000+02:00

Ο Καταλανός συγγραφέας στήνει το μυθιστόρημά του πάνω σε γνωστή σε μένα πρώτη ύλη. Με σαφέστατα πιο ευαίσθητες κεραίες, ταλέντο και εργασία πετυχαίνει ένα αποτέλεσμα ιδιοφυές. Ο Οδυσσέας του Τζόυς, ο Σάμουελ Μπέκετ, το Spider του Κρόνεμπεργκ, το Σύντομο γράμμα για έναν μεγάλο αποχαιρετισμό του Χάντκε και το Κάτω από το ηφαίστειο το Λόουρυ αποτελούν την έμπνευση, τα νήματα που οριοθετούν την απόφαση του Σάμουελ Ρίβα, σεβαστού εκδότη που έχει βγει πλέον στην σύνταξη, να ταξιδέψει στο Δουβλίνο για να τελέσει μια κηδεία αφιερωμένη στο τέλος της τυπογραφίας.

Αποτέλεσμα ονειρικό, που σαγηνεύει τον αναγνώστη. Βιβλίο που με συντρόφευσε ιδανικά στο πέρασμα στο νέο έτος.

" Ο Ρίβα πάντα θεωρούσε ότι τα βιβλία που αγαπάς παθιασμένα, όταν τα ανοίγεις για πρώτη φορά, προκαλούν την αίσθηση ότι βρίσκονταν πάντα εκεί : εμφανίζονται σ' αυτά τα μέρη στα οποία δεν έχεις πάει, πράγματα που δεν έχεις ξαναδεί ή ξανακούσει προηγουμένως, αλλά το ταίριασμα της προσωπικής μνήμης μ' αυτά τα μέρη ή τα πράγματα είναι τόσο απόλυτο, που εντέλει πιστεύεις ότι με κάποιον τρόπο έχεις βρεθεί εκεί πέρα."

Είναι το δεύτερο βιβλίο του που διαβάζω (προηγήθηκε ο Δόκτωρ Πασαβέντο ) και μπορώ πλέον με σιγουριά να πω πως πρόκειται για έναν σημαντικότατο λογοτέχνη, με ιδιαίτερο προσωπικό στυλ.

Και μπορεί οι αναφορές σε έργα και δημιουργούς να τυφλώνει προσωρινά τον αναγνώστη, αλλά η ικανότητα του δημιουργού είναι τέτοια που δεν τον αφήνει να παραρασυρθεί, αλλά αντίθετα να χρησιμοποιήσει τα υλικά με τέτοιον τρόπο ώστε να σμιλεύσει το δίκο του προσωπικό δημιούργημα. Το τέλος της εποχής στην έντυπη λογοτεχνία, η δύναμη του ίντερνετ, το αλκοόλ, η φιλία, οι οικογενειακές σχέσεις και η αγάπη.

Θα ήθελα να επιστρέψω στον Οδυσσέα όταν τα χρόνια περάσουν και να "νηστέψω" ξανά παρέα με τον Μπέκετ κάποια Μεγάλη Εβδομάδα. Νωρίτερα όμως θα επιστρέψω σε κάποιο ακόμα βιβλίου του Βίλα Μάτας.

Μετάφραση Ναννά Παπανικολάου.
Εκδόσεις Καστανιώτης.

Ευθύνη

2012-01-07T10:04:00.001+02:00

Ζώντας ανάμεσα στους ανθρώπους
-τις περισσότερες φορές-

ένιωθε σημαντικός
-δι' ασήμαντον αφορμή-

ένα κορνάρισμα
ένα σπρώξιμο
μια πληροφορία

τα βράδια όμως κοιτούσε τα αστέρια.

Βιβλιοθήκες γεμάτες φαντάσματα - Ζακ Μποννέ

2012-01-04T10:03:00.000+02:00

Δεν υπάρχει ίσως πιο όμορφο συναίσθημα για έναν αναγνώστη από το να διαβάζει ένα έργο αφιερώμενο σε αυτό που αγαπά περισσότερο, τα βιβλία και την ανάγνωση. (Άποψη προσωπική)

Και ενώ σε άλλα βιβλιοφιλικά έργα συναντάται μια αφορμή στην πλοκή, την οποία ο/η συγγραφέας εκμεταλεύεται για να μοιραστεί μαζί μας το πάθος του για τα βιβλία και την ανάγνωση, ο Μποννέ αδιαφορεί για αφορμές και μας χαρίζει ένα κείμενο προσωπικό με θέμα την λογοτεχνία.

Εδώ και καιρό ένιωθα την ανάγκη για βιβλιοφιλικά αναγνώσματα, από την μία οι γιορτές και από την άλλη η λογιστική μανία που έχει καταλάβει αρκετούς, αποτέλεσαν μάλλον την αιτία. Με βάση αυτή την επιθυμία σχεδίασα τις αναγνώσεις αυτής της περιόδου.

Ο Μποννέ επιλέγει να μοιραστεί μαζί μας τόσο τους προβληματισμούς του όσο και τις (ανα)γνώσεις του, αυτά αποτελούν άλλωστε τα στοιχεία σήμα κατατεθέν έργων όπως αυτό. Από την μία, για όσο τουλάχιστον διαρκεί η ανάγνωση και η επίδρασή της, νιώθεις πως δεν είσαι μόνος, δεν είσαι ούτε μανιάκος ούτε ψυχαναγκαστικός επειδή ασχολείσαι και εσύ με παρόμοια ερωτήματα, απλώς είναι το χόμπυ σου και είναι αναμενόμενο να σε προβληματίζουν πράγματα όπως η ταξινόμηση, η μανία για την κατοχή των βιβλίων, οι ιδανικές συνθήκες για ανάγνωση ή και τα προβλήματα που δημιουργεί το πάθος αυτό στις προσωπικές σου σχέσεις.
Από την άλλη το κείμενο βρίθει αναφορών σε βιβλία και συγγραφείς,νήματα! Αν και εμένα οι φράσεις - τσιτάτα με ενοχλούν και ο συγγραφέας καταφεύγει αρκετές φορές σε αυτή την εύκολη λύση ώστε να εντοιχίσει κάποιο συλλογισμό του, εντούτοις ήταν τόση η χαρά να έχω στο πλάι ανοιχτό το τετράδιο και να κρατώ σημειώσεις σχετικές με βιβλία και συγγραφείς που του το συγχώρεσα ήδη.

Μου έφερε στο νου τις Λέξεις του Σαρτρ και η αναφορά σε αυτό μου θύμισε πως το καλύτερο βιβλιοφιλικό μυθιστόρημα που έχω διαβάσει είναι το Χάρτινο Σπίτι του Ντομίνγκες, το οποίο και προτείνω.

Οι βιβλιοθήκες μπορεί να είναι γεμάτες με φαντάσματα, αλλά ποιος είναι αυτός που ισχυρίζεται πως τα φαντάσματα, ενίοτε, δεν είναι όμορφα και γοητευτικά;

Μετάφραση Βάνα Χατζάκη.
Εκδόσεις Άγρα.

Για τι πράγμα μιλάω όταν μιλάω για το τρέξιμο - Χαρούκι Μουρακάμι

2012-01-02T10:00:00.000+02:00

Πριν χρόνια,νομίζω το καλοκαίρι του 2004 πριν τους αγώνες, είχα δει κάπου στην τηλεόραση την συνέντευξη ενός δρομέα μεγάλων αποστάσεων. Θυμάμαι μόνο την απάντηση του στο ερώτημα του δημοσιογράφου γύρω από το πως προετοιμάζεται για τους αγώνες, " τρέχω τριάντα χιλιόμετρα κάθε μέρα ανεξαρτήτως καιρού". Με είχε εντυπωσιάσει εκείνη η απάντηση, ως τότε ποτέ δεν με είχε απασχολήσει η καθημερινότητα ενός δρομέα μεγάλων αποστάσεων, άθλημα το οποίο το φαντάζομαι ως το μοναχικότερο ανάμεσα στα λοιπά ατομικά. Αυτό το οποίο με απασχόλησε περισσότερο ήταν η "μεταφυσική" διάσταση αυτής της καθημερινότητας, η συγκέντρωση στο επόμενο βήμα, στην αναπνοή, μόνος με τον δρόμο να απλώνεται μπροστά σου, η καθαρότητα με την οποία θα μπορούσες, φαντάζομαι, να σκεφτείς το πιο σύνθετο πρόβλημα.

Ο Ιάπωνας συγγραφέας Χαρούκι Μουρακάμι σε αυτό το τελευταίο του βιβλίο που κυκλοφόρησε στα ελληνικά καταπιάνεται με το τρέξιμο και την σχέση του με την συγγραφή. Βιβλίο καθαρά αυτοβιογραφικό από το οποίο απουσιάζει ο μύθος.
Το 1982 αποφασίζει να πουλήσει το τζαζ μπαρ για να αφοσιωθεί στο γράψιμο. Έχοντας την επιθυμία να γράφει ως τα βαθιά γεράματα ξεκινά να τρέχει ώστε να βελτιώσει την αντοχή του. Το κείμενο αποτελεί μια κατάθεση στην σχέση ανάμεσα στο σώμα και στο πνεύμα, στην αγάπη για την συγγραφή και την σωματική υγεία. Απουσιάζει (ευτυχώς) κάθε δογματισμός, δεν προσπαθεί να σε πείσει για κάτι, παρουσιάζει απλώς τον τρόπο ζωής του, δεν ισχυρίζεται πως το τρέξιμο και η άθληση αποτελούν μονόδρομο για την επιτυχία. Προσφέρει απλώς μια άλλη οπτική γωνία.

Δεν ξέρω αν θα φανεί ενδιαφέρον σε κάποιον αναγνώστη που έρχεται για πρώτη φορά σε επαφή με τον κόσμο του δημιουργού, όμως σε μένα, που ο Μουρακάμι είναι από τους πλέον αγαπημένους σύγχρονους συγγραφείς, φανερώθηκαν στοιχεία που εμφανίζονται στα μυθιστορήματά του και τα οποία ως τώρα τα απέδιδα περισσότερο στην Άπω Ανατολή παρά στον ίδιο τον συγγραφέα. Επίσης με ιντρίγκαρε πολύ αυτή η σχέση πνευματικότητας και άθλησης και ο τρόπος με τον οποίο την διαχειρίζεται στην καθημερινότητά του.

Τείνει να γίνει έθιμο η ανάγνωση ενός βιβλίου του Ιάπωνα λογοτέχνη κάθε χρόνο τέτοια εποχή, σαν ένα σημείο αναφοράς στο έτος. Πλέον μετακομίζει από τις εκδόσεις Ωκεανίδα στις εκδόσεις Ψυχογιός, η δήλωση πως (επιτέλους) η μετάφραση θα γίνεται από το πρωτότυπο και όχι από τα αγγλικά είναι ικανή από μόνη της να δελεάσει.

Έχω παρατηρήσει τα τελευταία χρόνια πως ο Χαρούκι Μουρακάμι είναι ίσως ο συγγραφέας εκείνος έργα του οποίου έχω πετύχει σε οποιοδήποτε σημείο πωλούνται βιβλία τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Κάποια στιγμή παραλίγο να με ενοχλήσει το γεγονός αυτό αλλά φρόντισα γρήγορα να φιμώσω την ελιτιστική αυτή φωνή εντός μου και να παραμείνω πιστός στην άποψη μου για το έργο του, όπως εκείνη σχηματίστηκε μέσα από την ανάγνωση και μόνο.

Μετάφραση Κιμούλης Βασίλης.
Εκδόσεις Ωκεανίδα.

Ματριόσκα - Ελ Ρόι

2011-12-30T11:01:00.000+02:00

Ματριόσκα είναι η παραδοσιακή, ξύλινη ρωσική κούκλα μέσα στην κούκλα. Τώρα γιατί στα μέρη μας είναι περισσότερο γνωστή ως Μπαμπούσκα είναι ένα ερώτημα στο οποίο μόνο ο αστικός μύθος θα μπορούσε να απαντήσει αλλιώς θα μπλέξουμε σε συζητήσεις φαλοκρατικές και φεμινιστικές.

Διηγήματα - φωτογραφία - μουσική.

Εγχείρημα ενδιαφέρον, όχι μόνο γιατί συνδυάζει τρεις μορφές έκφρασης αλλά γιατί αποτελεί το προϊόν της συνεργασίας δεκατριών ανθρώπων που ποτέ δεν συναντήθηκαν όλοι μαζί. Δεν είμαι σε θέση να ξέρω πως ακριβώς υλοποιήθηκε το σχέδιο, δεν θέλω και να μάθω, είναι από εκείνα τα πράγματα τα οποία προτιμώ να τα φαντάζομαι και να χτίζω εντός μου μύθους.

Πρώτα άκουσα το δισκάκι που συνοδεύει την έκδοση. Χρειάστηκε να κάνω ένα ταξίδι με αυτοκίνητο, μόνος μου. Όταν οδηγώ στην εθνική (ή σε κάτι που από συνήθεια μάλλον αποκαλείται έτσι) νιώθω πως μπορώ πραγματικά να ακούσω μουσική, είναι από τις στιγμές εκείνες που ο δείκτης συγκέντρωσης κινείται σε υψηλά επίπεδα. Επανέλαβα την ακρόαση και στην επιστροφή, την επόμενη μέρα. Η αλήθεια είναι πως με κέρδισαν τα ορχηστρικά κομμάτια, αυτά περισσότερο από τα υπόλοιπα έχουν ταυτιστεί εντός μου ως το soundtrack εκείνου του ταξιδιού.

Ακολούθως διάβασα τα διηγήματα κάνοντας το απαραίτητο διάλειμμα στις φωτογραφίες. Τα σημειώματα του Ελ Ρόι, που συνοδεύουν το κάθε διήγημα, συντέλεσαν στον μύθο και αποτέλεσαν την τέταρτη διάσταση του έργου. Εγώ φαν του διηγήματος δεν είμαι αλλά παραδέχομαι πως στο εν λόγω εγχείρημα λειτούργησαν. Η ποιότητα της εκτύπωσης των φωτογραφιών δεν είναι η καλύτερη δυνατή, αλλά πρέπει να συνυπολογιστεί και το κόστος. Είναι της μόδας άλλωστε τον τελευταίο καιρό η συζήτηση η σχετική με τις τιμές των βιβλίων, η οποία με έχει κουράσει γιατί γίνεται σε λάθος βάση και δεν βρίσκω κανένα ενδιαφέρον ούτε στο βιβλιοφιλικό της μέρος ούτε στο οικονομοτεχνικό.

Οι Βορειοδυτικές Εκδόσεις όπως έχω γράψει ξανά τόσο εδώ όσο και εδώ δίνουν στον αναγνώστη την απόλυτη ελευθερία διαθέτοντας τους τίτλους σε δωρεάν ηλεκτρονική μορφή μέσα από τον ιστότοπό τους. Εμένα μου φαίνεται όμορφο, σε κάποιους άλλους δημιουργεί ερωτήματα και πασχίζουν να δώσουν εξηγήσεις. Η απουσία αναφοράς σε πρωτοβουλίες όπως αυτή κάνει τον παραπάνω διάλογο περί τιμής κάπως στοχευμένο, οι εκδότες και τα βιβλιοπωλεία είναι οι κακοί και εμείς οι καλοί, μπράβο μας.

Τώρα που έχετε την δυνατότητα στην δωρεάν πρόσβαση ποια θα είναι άραγε η δικαιολογία σας;

Η κοινωνικοπολιτική διάσταση των διηγημάτων έρχεται σε αρμονία με τον εκδοτικό οίκο που εκτός της πολιτικής του με τα δικαιώματα έχει επιλέξει ως έδρα του τα Γιάννενα, αποκέντρωση.

Επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του βιβλίου www.matrioska.info

Η μουσική του έργου κυκλοφορεί με την υποστήριξη της Antelma music.

Βορειοδυτικές Εκδόσεις.

Ορλάντο - Βιρτζίνια Γουλφ

2011-12-28T10:56:00.000+02:00

Είναι το βιβλίο που δίνει τον ρυθμό στην ανάγνωση τελικά, ο συγγραφέας είναι αυτός που καθορίζει τους χρόνους. Αν το κάνει με επιτυχία σε αιχμαλωτίζει, αλλιώς απλώς σε κουράζει.
Ο αριθμός των σελίδων είναι ένας σχετικός παράγοντας. Συζητούσα για το βιβλίο ενώ το διάβαζα, επικέντρωνα την κουβέντα στον δικό μου ρυθμό διαβάσματος, λάθευα, της Γουλφ ήταν ο ρυθμός και εγώ μαγεμένος ακολουθούσα.

" Άλλο πράγμα είναι το πράσινο στη φύση κι άλλο στη λογοτεχνία. Η φύση και τα γράμματα τρέφουν μια φυσική αμοιβαία αντιπάθεια. Βάλτε τα πλάι πλάι και θ' αρχίσουν αμέσως να κατασπαράζονται. Η απόχρωση του πράσινου που μόλις είχε παρατηρησει ο Ορλάντο του χαλασε τη ρίμα και του έσπασε το μέτρο. Έπειτα η φύση μπορεί να σου παίξει κι ένα σωρό παιχνίδια. Αρκεί να ρίξεις μια ματιά έξω απ' το παράθυρο, να δεις τις μέλισσες να τριγυρίζουν πάνω απ' τα λουλούδια, το σκύλο να χασμουριεται αμέριμνος, τον ήλιο να δύει και να σκεφτείς : <<Για πόσον καιρό ακόμη θα βλέπω τα ηλιοβασιλέματα; >>, κλπ. κλπ. (αυτή η σκέψη είναι τόσο κοινότοπη που δεν αξίζει τον κόπο να γραφτεί) και να που πετάς την πένα σου, αρπάζεις τον μανδύα σου και φεύγεις βιαστικά απ' το δωμάτιο, σκοντάφτοντας πάνω στη σκαλιστή κασέλα. Γιατί ο Ορλάντο ήταν λιγάκι αδέξιος στις κινήσεις του."

Αποφεύγω τα εισαγωγικά σημειώματα και τα επίμετρα, επιθυμία μου να πλησιάσω το κείμενο χωρίς πυξίδα, χωρίς σχόλια, χωρίς οδηγό, να σχηματίσω την δική μου εικόνα και ας μην συμφωνεί εντέλει με την γνώμη των ειδικών.

Ίσως τελικά ο καθένας βλέπει αυτό που θέλει να δει, ίσως αυτή να είναι και η μαγεία της γραφής. Μπορεί τελικά το κείμενο αυτό να αποτελεί ένα ερωτικό γράμμα μιας γυναίκας σε μια γυναίκα, για μένα όμως, περισσότερο από τον ερωτισμό, επικράτησε η ενασχόληση γύρω από την συγγραφή. Οι εμμονές, η θέση και ο ρόλος του συγγραφέα, η εξέλιξη της λογοτεχνίας ανά τους αιώνες και τελικά το ζήτημα της γυναίκας δημιουργού. Κείμενο φεμινιστικό και βιβλιοφιλικό ο Ορλάντο για μένα λοιπόν, μια παρωδία - όχημα για την Γουλφ που της έδωσε την δυνατότητα να κριτικάρει, να υπογραμμίσει, να αναδείξει, να φλερτάρει.

Ένα παραμύθι για τα φαντάσματα που κατοικούν στο μυαλό του δημιουργού, για την φαντασία που ξεφεύγει από το τώρα και στήνει τα δικά της σκηνικά. Εκεί που ο χρόνος παγώνει και ταυτόχρονα τρέχει. Η έννοια του αφηρημένου ανθρώπου αποδίδεται τόσο ολοκληρωμένα που μπορείς να την αγγίξεις και σε κάνει να σέβεσαι μια ιδιότητα που ο σύγχρονος δυτικός κόσμος την θεωρεί ελάττωμα.

" Γιατί όταν αυτή η αρρώστια του διαβάσματος εγκατασταθεί στον οργανισμό, τον εξασθενεί έτσι που γίνεται εύκολο θύμα σ' αυτή την άλλη μάστιγα που φωλιάζει μέσα στο μελανοδοχείο και εμπυάζει στην πένα. Ο δυστυχής παθών καταφεύγει στο γράψιμο."

Μετάφραση Αναστασία Λιναρδάκη.
Εκδόσεις Αστάρτη.

Αφορμή

2011-12-25T11:12:00.000+02:00

Αν μια αφορμή χρειάζεσαι για δεκανίκι στην ζωή,
τότε, με όλο το θάρρος, πιστεύω πως κάπου το δρόμο παραμέλησες,
σε θάμπωσαν τα λαμπάκια.

Αν το θαύμα, το περιμένεις κρατώντας το ημερολόγιο,
λυπάμαι αλλά θα πρόκειται για ένα απλό ραντεβού.

Ποια είναι άραγε εκείνη η μέρα που πρέπει να γελάσεις;
Που δώρα θα κάνεις;
Πότε πρέπει να πεις σ' αγαπώ;

Αν δεν ομολογήσεις άγνοια και δεν ανασηκώσεις τους ώμους,
μα ανατρέξεις στις καλένδες,
θα συνεχίσεις να το ονομάζεις ζωή;
Αν πριν νιώσεις συμβουλεύεσαι την ατζέντα σου,
σε τι διαφέρεις από ένα μηχάνημα;

Με τόσα πρέπει τριγύρω, δεν βαρέθηκες ακόμα;

Μια εποχή στην κόλαση

2011-12-23T10:48:00.000+02:00

Αν θυμάμαι καλά, κάποτε, ήταν η ζωή μου έκπαγλη γιορτή
που άνοιγαν όλες οι καρδιές και όλα τα κρασιά κυλούσαν.

Μια νύχτα πήρα την ομορφιά στα γόνατά μου.
Και τη βρήκα πικρή.
Και τη βλαστήμησα.
Οπλίστηκα ενάντια στη δικαιοσύνη. Δραπέτευσα.
Ω Μάγισσες, Μιζέρια, Μίσος, εσείς θα διαφυλάξετε το θησαυρό μου.
Κατόρθωσα να σβήσω από το λογικό μου κάθε ελπίδα ανθρώπινη.
Μ' ύπουλο σάλτο, χύμηξα σα θηρίο πάνω σ'όλες τις χαρές να τις σπαράξω.
Επικαλέστηκα τους δήμιους να δαγκάσω, πεθαίνοντας, τα κοντάκια των όπλων τους.
Επικαλέστηκα κάθε Οργή και Μάστιγα να πνιγώ στο αίμα, στην άμμο.
Η απόγνωση ήταν ο θεός μου.
Κυλίστηκα στη λάσπη.
Στέγνωσα στον αέρα του εγκλήματος.
Ξεγέλεσα την τρέλλα.
Κι' η άνοιξη μου προσκόμισε το φρικαλέο γέλιο του ηλίθιου.
Μα τώρα τελευταία πριν τα τινάξω για καλά,
λέω να αποζητήσω το κλειδί του αρχαίου συμπόσιου μήπως βρω ξανά την όρεξή μου.
Το κλειδί αυτό είν' η συμπόνοια.
Η έμπνευση τούτη δείχνει πως ονειρεύτηκα.

" Θα μείνεις ύαινα .." ολολύζει ο διάβολος και με στεφανώνει με πλήθος ιλαρές παπαρούνες.
" Φτάσε στο θάνατο μ'όλες τις αχαλίνωτες ορέξεις σου, την φιλαυτία σου, και κάθε ασυγχώρητο αμάρτημα!"
Αλλά, σατανά, φίλτατέ μου, να χαρείς, όχι βλοσυρές ματιές. Περιμένω μερικές βδεληρότητες, αναδρομικά.
Ωστόσο, για σας, τους εραστές της απουσίας του περιγραφικού ή διδακτικού ύφους σ' έναν συγγραφέα, για σας αποσπώ τις λίγες ελεεινές αυτές σελίδες από το σημειωματάριο ενός κολασμένου.

(Arthur Rimbaud)

Αμερικάνικη έρημος - Πέρσιβαλ Έβερετ

2011-12-21T09:24:00.000+02:00

Το εύρημα είναι άραγε ευχή ή κατάρα για έναν συγγραφέα; Λύση ή παγίδα; Μέσο ή σκοπός;
Δυστυχώς τα περισσότερα μυθιστορήματα που στηρίζονται σε ένα εύρημα δεν με συγκινούν πέραν της αρχικής έκπληξης. Ευτυχώς ο Έβερετ το χειρίζεται μαεστρικά, το θέτει στην υπηρεσία της πλοκής, του μύθου.

Ο Θίοντορ Στρητ είναι ένας καθηγητής πανεπιστημίου, η διοίκηση για να τον μονιμοποιήσει απαιτεί να εκδώσει κάτι, οι απορριπτικές απαντήσεις των εκδοτικών οίκων φέρνουν όλο και πιο κοντά το ενδεχόμενο της απόλυσης. Είναι παντρεμένος με δύο παιδιά και υποθήκη, απέχει πολύ από το να χαρακτηριστεί ευτυχισμένος και ψυχικά ισορροπημένος. Αποφασίζει να θέσει τέλος στην ζωή του, παίρνει το αυτοκίνητο για να πάει στο μέρος όπου έχει αποφασίσει να δώσει το τέλος, στον δρόμο τον προλαβαίνει όμως μια νταλίκα και συγκρούεται μαζί του. Ο Θίοντορ απομένει στην εθνική νεκρός, σώμα δίχως κεφάλι. Ο υπεύθυνος του γραφείου τελετών θα ράψει όπως όπως το κεφάλι στο σώμα. Κατα την διάρκεια της τελετής ο Θιοντόρ θα σηκωθεί από το φέρετρο.

Το παραπάνω αποτελεί απλώς την εισαγωγή του βιβλίου, δεν είναι κάποιο μυστικό της πλοκής.

Με βάση αυτό και βοηθό την πλοκή ο Έβερετ αναφέρεται στην Αμερική του σήμερα. Δημοσιογράφοι και επιστήμονες, ασφαλιστικές εταιρίες και θρησκευτικές οργανώσεις, μεταφυσική αγωνία και ρεαλισμός, και πάνω από όλα η οικογένεια και η αγάπη, η ζωή και ο θάνατος.

"Ο θάνατος με γοητεύει. Είναι η πιο συναρπαστική ανθρώπινη λειτουργία, περί αυτού πρόκειται. Μια αναγκαία, αναπόφευκτη λειτουργία. Όταν πεθάνατε, όταν το κεφάλι σας αποκόπηκε από το σώμα σας, όλα σταμάτησαν, όλοι σταμάτησαν, σταμάτησαν και κοίταξαν, όλοι οι ήχοι σταμάτησαν, φωνές, πουλιά, ο χρόνος σταμάτησε. Μετά, εκείνη η φορτισμένη στιγμή χάθηκε, και τα πάντα άρχισαν ξανά. Ο θάνατος είναι ένα σημείο στο χρόνο χωρίς διαστάσεις, χωρίς νόημα, ασήμαντο, αλλά περιέχει όλες τις γνώσεις περί ζωής."

Είναι η εποχή που αρχίζουν να εμφανίζονται οι λίστες με τα αγαπημένα της χρονιάς, εγώ λίστες δεν κάνω και ας τις χαζεύω όταν βρεθούν μπροστά μου, αλλά (βοηθούμενη σαφέστατα και από την χρονική συγκυρία) η αμερικάνικη έρημος είναι ένα από τα καλύτερα βιβλία που διάβασα φέτος. Σκέφτομαι επίσης ότι, εκτός του ζητήματος με το εύρημα που έθεσα παραπάνω, υπάρχει και κάτι ακόμα που δίνει αξία στον συγγραφέα και αυτό είναι η μαεστρία και η ικανότητα με την οποία ενσωματώνει την περιπέτεια στην ιστορία του. Φοβάμαι να σκεφτώ πόσο υπερβολική και ανούσια θα μπορούσε να αποδοθεί από κάποιον λιγότερο ταλαντούχο δημιουργό, ειδικά σεναριογράφο-σκηνοθέτη.

Κατά την προσωπική μου γνώμη ο Έβερετ είναι φαν του Τομ Ρόμπινς, μερικές γραμμές του έργου έκρυβαν επιρροές αλλά μπορεί και να είναι απλώς ιδέα μου.

Η τελευταία σκηνή είναι μία από εκείνες για τις οποίες δίνεις στον εαυτό σου την υπόσχεση πως δε θα επιτρέψει να τις ξεχάσει ποτέ.

Μετάφραση Χίλντα Παπαδημητρίου.
Εκδόσεις Πόλις.

Xaxakes @ Gagarin 205

2011-12-19T09:22:00.003+02:00

(Κείμενο της Έλσας)

Ark festival 2010. Ένα πανέμορφο καλοκαίρι τελειώνει και ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να το αποχαιρετίσεις αν όχι ένα φεστιβάλ μουσικής, με μπύρα στο χέρι, νέα και παλιά σχήματα, σε ανοιχτό χώρο, με ανοιχτά αφτιά, ανοιχτό μυαλό και ανοιχτές αγκαλιές.

Το live ανοίγει ο Leon με μια πολύ όμορφη και φρέσκια μπάντα, συνεχίζουν κάποιοι καλοπαιγμένοι αλλά αδιάφοροι για τα αφτιά μου ήχοι και στίχοι, ακολουθεί η Monika και κάπου εκεί, την ώρα που μαζεύονται και απλώνονται καλώδια και μουσικά όργανα, αρχίζει χωρίς να το καταλάβουμε η προετοιμασία του εδάφους... Κάποιοι φεύγουν, κάποιοι πλησιάζουν, σκέψεις έρχονται στο μυαλό μου, είμαι κουρασμένη και θυμωμένη με κάτι περίεργους ενοχλητικούς τύπους, αλλά δεν έχω σκοπό να φύγω μιας και ποτέ δε λέω όχι σε μια καινούρια μουσική και μια καινούρια γεύση και οι Xaxakes ήταν καινούριοι όχι μόνο για τα αφτιά μου αλλά όπως αποδείχτηκε αργότερα για όλες μου τις αισθήσεις! Ένας τύπος με κόκκινο κοστούμι εμφανίστηκε και η βραδιά απογειώθηκε. Τώρα βρίσκονται στη σκηνή άνθρωποι ώριμοι και έμπειροι αλλά τόσο "ασταμάτητα νέοι" που τείνουν να σε κάνουν να πιστέψεις στην αθανασία και τα παντζάρια του Τομ Ρόμπινς. Τρέλα, χρώμα, κέφι, είναι κάποιες λέξεις που μου έρχονται. Αυθεντικό ποπ και στυλ, δύο ακόμη, ίσως οι πιο αντιπροσωπευτικές. Απόλαυσα πάρα πολύ εκείνη τη συναυλία, απέκτησα λίγες μέρες αργότερα το cd τους "Το valse των ελαφιών" και άρχισα να μαθαίνω διάφορα γι αυτούς. Γκρουπ του 90 λέει και αυτός είναι ο τρίτος τους δίσκος και για μια στιγμή αναρωτιέμαι πού ήμουν, αλλά αμέσως απαντώ ότι δεν έχει σημασία... Έτσι κι αλλιώς ποτέ δε φτάνει ο χρόνος για να ακούσεις και να διαβάσεις όλα αυτά που θες.

Όταν όμως η φίλη μου η Βιβή μου είπε να πάμε στο live στο Gagarin δε δίστασα ούτε μια στιγμή στα 15 ευρώ της εισόδου, αν χρειαζόταν θα έκλεβα, είπα αστειευόμενη, γνωρίζοντας φυσικά ότι το πολύ πολύ να δανειστώ, όπως και έγινε…

Ο κόσμος δεν ήταν πολύς, η έναρξη της συναυλίας καθυστερούσε, η ανυπομονησία δημιουργούσε εκνευρισμό και έτσι όταν ξεκίνησε τα συναισθήματα ήταν ανάμικτα. Όσο περνούσε όμως η ώρα, το σώμα των θεατών άρχισε να αναπνέει, οι παλμοί συντονίστηκαν και για μια ακόμη φορά η μουσική είχε καταφέρει αυτό που μόνο εκείνη μπορεί: να ανοίξει αφτιά, μυαλά και σώματα.

O στιλάτος τύπος εμφανίστηκε αρχικά με μαύρη δερμάτινη αμφίεση, τώρα πια ξέρω ότι πρόκειται για τον Γιάννη Νάστα, η απογείωση είναι σε εξέλιξη και εκείνος δείχνει να το απολαμβάνει, μιλώντας για κρασιά, κωλόμπαρα και ξεκούρδιστες κιθάρες. Κι εμείς το απολαμβάνουμε όμως…

Άγριοι ροκ ήχοι κιθάρας, κόκκινες πανύψηλες γόβες, βιολιά και βιόλες, κορσέδες και τουαλέτες, μπάσο και τύμπανα, στρας, μελωδικά πιάνα, ηλεκτρονικές λούπες και ένα σαξόφωνο βαρύτονο μ α γ ι κ ό ! Οι Xaxakes έχουν χιούμορ, σνομπάρουν τη μιζέρια, είναι τρυφεροί και σέξι! Η ποίηση και η απλότητα των στίχων τους είναι μοναδική. Αν θέλεις να ξέρεις έτσι είναι η ζωή σου λένε, απλή και όμορφη, χωρίς πολλά πολλά, αν θέλεις ζησ' την και καλύτερα, ζησ' την νέος! Έτσι απλά, γεια, παρα ρα ρα παμ παμ!

Ο ένοικος - Χαβιέρ Θέρκας

2011-12-16T08:14:00.001+02:00

" Όλα τα βιβλία εκείνα στα οποία ο Κάφκα συναντά τον Κορτάσαρ" μου απάντησε ο Ραλφ, κάποια χρόνια πριν, όταν του ζήτησα να μου προτείνει κάποιο βιβλίο. Δεν άφησα την πρόκληση της δήλωσής του να πέσει κάτω, του ζήτησα να μου κάνει μια λίστα, εκείνος το έκανε και εγώ έχασα το χαρτάκι. Προχτές του έστειλα μέηλ με αφορμή τον " Ένοικο ", είχαμε καιρό να μιλήσουμε, ντράπηκα να του πω για το χαρτάκι, τον ρώτησα αν έχει διαβάσει Θέρκας. Μου απάντησε σχεδόν αμέσως, επιβεβαίωσε την ιδέα μου, το όνομα του Ισπανού ήταν στη λίστα εκείνη. Σε μένα το βιβλίο έφτασε λόγω της Θ., εγώ αργώ χαρακτηριστικά με τις νέες κυκλοφορίες.

Νέα κυκλοφορία στη χώρα μας γιατί το βιβλίο έχει γραφτεί στην δεκαετία του ογδόντα. Δεν ήξερα ότι η ταινία "Οι στρατιώτες της Σαλαμίνας" έχει βασιστεί σε μυθιστόρημα του ίδιου, την ταινία την είδα πριν πάρα πολλά χρόνια, δεν θυμάμαι τίποτα δυστυχώς αλλά στο άκουσμα του τίτλου αναβλύζει μια ευχάριστη μυρωδιά.

Ο Μάριο Ρότα, Ιταλός μετανάστης στην Αμερική, διδάσκει φωνολογία στο πανεπιστήμιο, η καθημερινότητα του στηρίζεται στην αγία ρουτίνα. Μετά τις καλοκαιρινές διακόπες αποφασίζει να αλλάξει την αυστηρά προκαθορισμένη διαδρομή στο καθημερινό του πρωινό τρέξιμο, εκείνη την ημέρα θα πάθει διάστρεμμα και θα γνωρίσει το νέο του γείτονα και συνάδελφο Ντάνιελ Μπέρκοβιτς. Αυτή η Κυριακή θα αποτελέσει την απαρχή μια εβδομάδας των παθών για τον πρωταγωνιστή.

Ο Ένοικος δεν είναι ένα ακόμα campus novel, προφανώς και εντάσσεται στην κατηγορία λόγω της ύπαρξης του πανεπιστημίου στην πλοκή αλλά είναι κάτι πιο πέρα. Ένα αμερικανικό μυθιστόρημα γραμμένο από έναν μη Αμερικανό. Πέραν της "συνάντησης" του Κάφκα με τον Κορτάσαρ, η ανάγνωση μου έφερε στο νου πολλά αγαπημένα μυθιστορήματα, όχι σαν αναφορές αλλά σαν αίσθηση περισσότερο.

Ο τρόπος γραφής του Θέρκας μου δημιούργησε την εξής εικόνα : κάποιος που σκιτσάρει με λεπτομέρεια αλλά με αδρές γραμμές κυρίως για να διακοπεί αυτό από έντονες, καλά πατημένες μολυβιές, κάτι το οποίο δημιουργεί βάθος στο σχέδιο και μια παράξενη αίσθηση σπείρας τόσο στα μέρη όσο και στο σύνολο του έργου.

Είναι όμορφο το συναίσθημα να ανακαλύπτεις έναν ενδιαφέροντα συγγραφέα, το βιβλίο του με τίτλο "Η ταχύτητα του φωτός" έχει πάρει θέση στην μακρά λίστα με τα προσεχώς!

Μετάφραση Ιφιγένεια Ντούμη.
Εκδόσεις Πατάκης.

(Στην μνήμη του κύριου Γιάννη)

Το παιδί και το ποδήλατο (2011)

2011-12-14T08:43:00.001+02:00

Οι αδερφοί Νταρντέν, ίσως οι πιο αγαπημένοι δημιουργοί των κινηματογραφικών φεστιβάλ, που ειδικά στις Κάννες δεν παραμελούν να τους βραβεύουν σχεδόν σε κάθε τους παρουσία, ίσως επειδή είναι γαλλόφωνες οι ταινίες τους αν και οι ίδιοι Βέλγοι, επανέρχονται με τη νέα τους ταινία στην οποία κεντρικός ήρωας είναι πάλι ένας πιτσιρικάς, déjá vu.

Με γοητεύουν οι εμμονές των δημιουργών, γνωρίζοντας εκ των προτέρων πως σε αυτές εγκυμονεί συχνά ο κίνδυνος της άνευρης επανάληψης. Το παιδί και το ποδήλατο έχει όλα τα στοιχεία που συναντάμε στις ταινίες των αδερφών Νταρντέν (καλοδουλεμένο σενάριο,σφιχτή και λιτή σκηνοθεσία, λειτουργική φωτογραφία, καλές ερμηνείες) λείπει όμως η ψυχή από το δημιούργημα. Δεν με ενόχλησε η επιμονή τους στην παιδική ηλικία τόσο όσο το προβλεπόμενο σενάριο, ειδικά στο δεύτερο μέρος, μετά το διάλειμμα. Το υποψιάστηκα από την αρχή, όταν από την πρώτη σκηνή οι δημιουργοί αποφασίζουν να πιάσουν από τον λαιμό τον θεατή, να του κόψουν την ανάσα. Είναι συναισθηματικός εκβιασμός όταν θέτεις, σε ένα προβλεπόμενο σενάριο, την αγωνία ενός παιδιού που ψάχνει τον πατέρα του απέναντι στον θεατή, είναι σα να του ζητάς να ταυτιστεί με το ζόρι με το καημένο το ορφανό.

Ας πούμε και δυο λόγια για την υπόθεση. Ο μικρός Σιρίλ ζει στην πρόνοια αφότου ο πατέρας του τον εγκατέλειψε. Κάποια στιγμή το σκάει από το ίδρυμα και επιστρέφει στην πολυκατοικία που έμενε ο πατέρας του, εκεί συναντά την Σαμάνθα η οποία θα ψάξει και θα βρει το χαμένο ποδήλατο του μικρού κάτι το οποίο θα αποτελέσει την αφορμή για να αναπτυχθεί ένας δεσμός μεταξύ τους.

Αν δεν έχετε δει κάποια ταινία των αδερφών Νταρντέν, σας παρακαλώ να μην επηρεαστείτε από μια κακή τους στιγμή και να δείτε κάτι από τα παλιά, ίσως την Υπόσχεση ή το Παιδί, είναι κρίμα γιατί έχουν στο ενεργητικό τους πολύ καλές ταινίες και ίσως γι'αυτό μου βγήκε τόσο φορτισμένη η ανάρτηση.

Και μπορεί η ταινία να μην μου άρεσε όμως στον κινηματογράφο Ιντεάλ μας περίμενε μια ευχάριστη έκπληξη, κάθε Δευτέρα τα δύο άτομα πληρώνουν είσοδο από 5 ευρώ, είναι μια κίνηση έξυπνη που μαζί με της προσεχτική επιλογή τίτλων φαντάζει ικανή να φέρει πίσω στις αίθουσες το κοινό, εύγε.

Λύσις ή περί φιλίας - Πλάτων

2011-12-12T11:03:00.000+02:00

Κάποια στιγμή ο δρόμος με οδήγησε στο εξωτερικό, πάνε χρόνια από τότε, ήταν μια εμπειρία πολύτιμη από όλες τις απόψεις. Εκεί γνώρισα για πρώτη φορά τον Πλάτωνα με το Περί έρωτος, παρά λίγο να χάσω την αλλαγή του χρόνου, το κείμενο με μάγεψε και ευτυχώς έτυχε να γυρίσω την τελευταία σελίδα λίγο πριν φύγει ο γέρος χρόνος.
Στο σχολείο ποτέ δεν συμπάθησα το μάθημα των αρχαίων ελληνικών, ούτε το γνωστό ούτε το άγνωστο, υποψιάζομαι πως έπαιξε ρόλο ο τρόπος διδασκαλίας αρχικά και ο μπαμπούλας των εισαγωγικών στη συνέχεια, δεν είμαι απόλυτος, προφανώς έφταιγα και εγώ.
Ήταν όμως τέτοιο το σοκ όταν βρέθηκα με ανθρώπους που δεν έφεραν την ελληνική παιδεία και όμως με ρωτούσαν, κοιτώντας με στα μάτια, : "Δηλαδή εσύ μπορείς να διαβάσεις στο πρωτότυπο τα κείμενα του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη; Τις αρχαίες τραγωδίες;" Στην αρχή νόμιζα πως είναι ο μύθος ο οποίος συντροφεύει εκείνη την εποχή, η επιμονή τους όμως μου κέντρισε την περιέργεια. Με το χριστουγεννιάτικο πακέτο από το σπίτι έφτασε στην ξενιτιά το Περί έρωτος, τότε άρχισα να καταλαβαίνω.

Πρόσφατα διάβασα το Paradiso του Κουβανού συγγραφέα Λίμα, έργο το οποίο έσφυζε από αναφορές σε κείμενα της αρχαίας γραμματείας, όχι μόνο της ελληνικής αλλά και της λατινικής, θυμήθηκα και νοστάλγησα την εμπειρία της ανάγνωσης ενός τέτοιου κειμένου.
Είναι πολύ όμορφη και χρήσιμη η παρουσία στα αριστερά της σελίδας του κειμένου στα αρχαία ελληνικά και στα δεξία η μεταφορά του στα νέα, σου δίνει την δυνατότητα ανά πάσα στιγμή να ανατρέξεις στο πρωτότυπο, να απολαύσεις την εντυπωσιακή απλότητα του κειμένου και να την συγκρίνεις με την μεταφορά του στη νέα ελληνική.

Δεν θα προβώ σε προσπάθεια ανάλυσης του έργου, δεν βρίσκω το νόημα, ο τίτλος είναι αρκετά επεξηγηματικός από μόνος του πιστεύω, το σημαντικό είναι κάποιος να άρει τις όποιες επιφυλάξεις του και να αφεθεί στην μαγεία.
Είναι άδικο πάντως αυτός ο πλούτος από την μία να χάνει την λάμψη του στις σχολικές αίθουσες και από την άλλη να καπελώνεται από πατριωτικές κορώνες. Δε νιώθω περηφάνια για την αρχαία ελληνική γραμματεία, νιώθω όμως δέος για το πόσο επίκαιρα είναι τα λόγια αυτά και τύχη γιατί μπορώ με κάποια σχετική και υποστηριζόμενη άνεση να ανατρέξω στον πρωτότυπο λόγο.

Εισαγωγή - Μετάφραση - Σχόλια : Φιλολογική ομάδα Κάκτου.
Εκδότης Οδυσσέας Χατζόπουλος

Περί διαβάσματος ή ο χρόνος που έγινε χρήμα

2011-12-10T13:13:00.004+02:00

Δεν ξέρω τι είναι αυτό που προκαλεί ενοχές σε κάποιους ανθρώπους σχετικά με το μη διάβασμα, ίσως βέβαια να είναι κάποιο άλλο συναίσθημα το οποίο εγώ το αποκωδικοποιώ ως ενοχή, ίσως να φταίει που, αντίθετα με ότι συμβαίνει σε άλλες γλώσσες, στα ελληνικά σπάνια κάποιος χρησιμοποιεί το ρήμα μελετάω, ρήμα το οποίο μπορώ να καταλάβω πως για ένα μεγάλο ποσοστό είναι συνδεδεμένο με το άγχος της εξέτασης, την σχολική και ακαδημαϊκή ζωή.
Παραδέχομαι πως ξεκίνησα πάλι να διαβάζω όταν αποσύνδεσα εντός μου την υποχρέωση της αποστήθισης από την απόλαυση της ανάγνωσης. Και μπορεί για μένα το διάβασμα να είναι υψίστης σημασίας αυτό όμως δεν σημαίνει ότι με θεωρώ ιδιαίτερο σε σχέση με κάποιον που δεν διαβάζει σε αντίστοιχους ρυθμούς. Προφανώς και νιώθω όμορφα να συζητώ σχετικά με βιβλία, προφανώς επίσης δυσκολεύομαι να συγχρονιστώ με άτομα τα οποία θεωρούν την ανάγνωση πάρεργο και χάσιμο χρόνου.

Παλιότερα λοιπόν η ερώτηση ήταν σχετική με τον χρόνο. Πού βρίσκεις τον χρόνο για διάβασμα; Η απάντηση μπορεί να ηχεί αρχικά κάπως αλαζονική αλλά είναι πραγματική, δεν βρίσκω χρόνο, δημιουργώ χρόνο θυσιάζοντας κάτι άλλο, είναι θέμα επιλογής και προτεραιοτήτων. Αδυνατώ να δεκτώ πως κάποιος που πραγματικά γουστάρει να διαβάσει δεν βρίσκει χρόνο μέσα στην ημέρα για να το κάνει, απλώς επιλέγει να κάνει κάτι άλλο, τόσο απλά.

Τα τελευταία δύο χρόνια ο χρόνος έγινε χρήμα. Πού βρίσκεις τα χρήματα για τόσα βιβλία; Ερώτημα που θα ταίριαζε περισσότερο σε γραφειοκράτη εφοριακό παρά σε σύγχρονο άνθρωπο. Προφανώς και δεν θα απολογηθώ που βρίσκω αυτά τα χρήματα αν και θα μπορούσα να κάνω μια λίστα με πράγματα τα οποία δεν κάνω γιατί επιλέγω κάποια χρήματα να τα δώσω στην αγορά βιβλίων, αλλά δεν βρίσκω το νόημα.
Το βιβλίο είναι ακριβό, μύθος. Το βιβλίο σε χρησιμότητα είναι φτηνότερο από πολλά άλλα πράγματα που εντάσσονται στην κατηγορία διασκέδαση. Θα μπορούσε να είναι φτηνότερο είναι η αλήθεια. Αυτό όμως ισχύει και για τα λοιπά της κατηγορίας διασκέδαση. Το βιβλίο μπορεί να είναι και δωρεάν και όχι απαραίτητα με παράνομες τακτικές. Θυμηθείτε την βιβλιοθήκη στο πατρικό σας σπίτι, επισκεφτείτε την, ψάξτε και σίγουρα θα βρείτε κάτι που θα σας κινήσει το ενδιαφέρον. Παρομοίως πράξτε με τις βιβλιοθήκες των φίλων σας, όπως επίσης και με τις δημοτικές δανειστικές βιβλιοθήκες. Δείτε το βιβλίο σας να ταξιδεύει μέσω του Book Crossing. Συγκρίνετε την τιμή ενός βιβλίου και ενός καφέ ή ενός ποτού.

Το διάβασμα είναι επιλογή, όχι υποχρέωση, είναι χαρά. Επιλογή είναι που θα επενδύσεις το λίγο χρόνο και τα ακόμα λιγότερα χρήματά σου, στο χέρι σου είναι. Το διάβασμα από μόνο του δεν σε κάνει καλύτερο άνθρωπο ή κουλτουριάρη ή σκεφτόμενο, ας απενοχοποιήσουμε επιτέλους το διάβασμα και ας θυμηθούμε πόσο μας άρεσαν οι ιστορίες που μας λέγανε σαν ήμασταν μικροί.

Το ηλεκτρικό πρόβατο - Φίλιπ Ντικ

2011-12-09T09:04:00.000+02:00

Στο βιβλίο αυτό του Ντικ βασίστηκε η ταινία Blade Runner, την οποία είχα δει πριν από πάρα πολλά χρόνια, και αν και δεν θυμάμαι και πολλά εντούτοις δεν με είχε ενθουσιάσει, χωρίς αυτό να σημαίνει κάτι αφού το σινεμά επιστημονικής φαντασίας δεν είναι η αδυναμία μου, το αντίθετο μάλλον. Είχα γράψει και σε παλαιότερη ανάρτηση πως ενώ αν κάποιος με ρωτούσε αν μου αρέσει σαν είδος η λογοτεχνία του φανταστικού θα του απαντούσα πως όχι, παρόλα αυτά ότι είχα έως τώρα διαβάσει με είχε ενθουσιάσει, ακούγεται (και είναι) παράλογο, το ξέρω.

Το συγκεκριμένο βιβλίο δεν με ρούφηξε, δεν με υπέταξε. Νομίζω ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός πως η δράση άφηνε σε δεύτερο επίπεδο τις κοινωνικές, οικολογικές και πολιτικές προεκτάσεις της ιστορίας όπως την συνέλαβε ο συγγραφέας, και αυτό με ενόχλησε. Η αλήθεια είναι πως δεν βοήθησε και η υπερβολικά μικρή γραμματοσειρά που έκανε την ανάγνωση δύσκολη και κουραστική για τα μάτια μου. Έχω και κάποιες ενστάσεις για την μετάφραση αλλά θα πρέπει πρώτα να έρθω αντιμέτωπος με το πρωτότυπο.

Η Γη είναι στα όρια της εγκατάλειψης. Οι ικανοί και οι φιλόδοξοι του είδους έχουν μεταναστεύσει σε άλλους πλανήτες και στη Γη έχουν απομείνει μόνο οι βιολογικά εκφυλισμένοι και όσοι αρνούνται για μη-λογικούς λόγους να μεταναστεύσουν. Ο Ρικ Ντέκαρντ, ο ήρωας του μυθιστορήματος, είναι κυνηγός επικηρυγμένων ανδροειδών στο Σαν Φρανσίσκο. Ο Τζον Ισιντόρ, ο έτερος ήρωας, είναι βιολογικά εκφυλισμένος, κοκορόμυαλος.
Πάνω κάτω αυτή είναι η υπόθεση του βιβλίου.

Εντυπωσιακό το εύρημα του συγγραφέα το σχετικό με τα ζώα, που είναι στα όρια της εξαφάνισης λόγω της μόλυνσης και που η κατοχή τους δίνει στον ιδιοκτήτη κοινωνικό πρεστίζ, ενώ οι υπόλοιποι μπορούν να παρηγορηθούν με κάποιο ηλεκτρικό.

Κλείνοντας την ανάρτηση αυτή θα ήθελα να παραθέσω κάποια λόγια του ίδιου του συγγραφέα : "Φοβάμαι την εξουσία, αλλά συγχρόνως αισθάνομαι δυσαρέσκεια απέναντί της και απέναντι στο φόβο μου - έτσι επαναστατώ. Επαναστάτησα στο Μπέρκλεϋ και με έδιωξαν, μου είπαν να μην ξαναγυρίσω. Μια μέρα έφυγα από τη δουλειά μου στο δισκοπωλείο και δεν ξαναγύρισα. Αργότερα ήμουν αντίθετος στον πόλεμο του Βιετνάμ και μου έκαναν το σπίτι γυαλιά καρφιά. Ότι κάνω προέρχεται από την κακή μου συμπεριφορά... Όμως η επιστημονική φαντασία είναι μια επαναστατική μορφή τέχνης και χρειάζεται συγγραφείς και αναγνώστες και κακές συμπεριφορές. Χρειάζεται ερωτήσεις του είδους "γιατί;" ή "πώς" ή "ποιος το είπε;". Αυτό εξειδανικεύεται στα βιβλία μου σε θέματα του είδους "Είναι πραγματικό το σύμπαν;" ή "Είμαστε στα αλήθεια άνθρωποι ή είμαστε απλές μηχανές αντανακλαστικών;".

Εκδόσεις Παρά Πέντε.
Μετάφραση Δημήτρης Αρβανίτης.

Faust (2011)

2011-12-07T10:03:00.000+02:00

Είναι από τις ταινίες για τις οποίες νιώθεις τυχερός που τις είδες στην αίθουσα, σινεμά των δημιουργών. Μαγεία είναι ο κινηματογράφος και ας το ξεχνάμε συχνά.

Ο Σοκούροφ εμπνέεται από τον Φάουστ του Γκαίτε και όταν ένας μεγάλος δημιουργός εμπνέεται πραγματικά από ένα μεγάλο έργο τότε το αποτέλεσμα δεν μπορεί παρά να είναι καθηλωτικό. Ατμόσφαιρα. Ούτε τις γνώσεις έχω αλλά ούτε και το ταλέντο στις λέξεις για να γράψω σχετικά με την φωτογραφία, κλείνω απλώς τα μάτια και φέρνω στην οθόνη του μυαλού μου κάποια καρέ, μου αρκεί αυτό.

Ήταν μία από τις ταινίες του φετινού χειμώνα στις οποίες πόνταρα, ανυπομονούσα και ας μην είμαι λάτρης των ταινιών εποχής, το σκεφτόμουν στο διάλειμμα και μου τράβηξε την προσοχή, ύστερα η μηχανή προβολής πήρε πάλι μπρος,το δεύτερο μέρος άρχισε και με ρούφηξε ξανά μακριά από κάθε άλλη σκέψη. Το συζήτησα μετά το τέλος με την Θ. καθώς περπατούσαμε φεύγοντας από το σινεμά, ποιό ήταν άραγε εκείνο το χαρακτηριστικό της ταινίας που εξουδετέρωσε την αίσθηση που μου άφηναν ως τότε οι ταινίες εποχής; Καταλήξαμε πως μάλλον ήταν η αίσθηση ότι είχε γυριστεί παλιά, θα μπορούσε να είναι ένα αριστούργημα του παρελθόντος σε αποκατεστημένη κόπια. Είχε αυτή τη σκόνη μιας άλλης εποχής.

Η μεταφορά δεν είναι πιστή και όμως κατά την γνώμη μου πρόκειται για μια από τις καλύτερες μεταφορές στη μεγάλη οθόνη. Είναι εντυπωσιακό το γεγονός πως παρά την μεγάλη της διάρκεια δεν κάνει κοιλιά σε κανένα σημείο. Οι τελευταίες σεκάνς είναι μοναδικές.

Με το σινεμά του Σοκούροφ ήρθα σε επαφή πριν από αρκετά χρόνια με την ταινία "Μητέρα και γιος" κάποιο βράδυ στο κανάλι της βουλής, μακάρι κάποτε να έχω την δυνατότητα να το ξαναδώ στο σινεμά. Βέβαια έγινε γνωστός στο ευρύ κοινό με την "Ρώσικη Κιβωτό" όχι λόγω της ίδιας της ταινίας αλλά λόγω της τεχνικής της ιδιαιτερότητας καθώς αποτελείται από ένα και μοναδικό μονοπλάνο, πέραν αυτού του ενδιαφέροντος στοιχείου και της δυσκολίας υλοποίησης δεν μπορώ να πω πως με είχε ενθουσιάσει. Μιλώντας για την συγκεκριμένη ταινία ο δημιουργός είχε πει πως έκανε πράξη το όνειρο του κάθε σκηνοθέτη που είναι να κάνει μια ταινία χωρίς την μεσολάβηση του μοντέρ.

Ο Σοκούροφ έχει και διάφορα προβλήματα με τις πολιτικές και πολιτιστικές αρχές της χώρας του, δεν είναι λίγοι αυτοί που ισχυρίστηκαν (μάλλον γιατί δεν είδαν την ταινία) πως για αυτό τον λόγο του δόθηκε το Χρυσό Λιοντάρι στο φετινό φεστιβάλ Βενετίας.

Θα ήθελα μέσα στις γιορτές να δω ξανά την Έβδομη Σφραγίδα του Μπέργκμαν και τον Καθρέφτη του Ταρκόφσκι.

Αχιλλέας Κυριακίδης, γνωστός ως μεταφραστής εδώ ως συγγραφέας και σκηνοθέτης

2011-12-05T15:47:00.000+02:00

Όσοι ασχολούνται με την ανάγνωση ξενόγλωσσης λογοτεχνίας αποκλείεται να μην γνωρίζουν τον Αχιλλέα Κυριακίδη, η υπογραφή του οποίου στην εκάστοτε μετάφραση αποτελεί κάτι παραπάνω από μια απλή εγγύηση. Σήμερα θα μιλήσω όχι για τον μεταφραστή Κυριακίδη αλλά για τον συγγραφέα και σκηνοθέτη.

Ποτέ δεν χρησιμοποίησα τηλεφωνητή, ακόμα και όταν στο πατρικό μου εμφανίστηκε ένα ασύρματο τηλέφωνο που τον είχε ενσωματωμένο, είχα από καιρό πάψει να κατοικώ εκεί, κανείς δεν με αναζητούσε και ας χτυπούσε συχνά το σταθερό. Ούτε τον ψηφιακό της κινητής τηλεφωνίας ενεργοποίησα ποτέ, αν και τον απενεργοποίησα μια φορά.

Τόσο στη νουβέλα "Κωμωδία" όσο και στη μικρού μήκους ταινία " Μετά τον χαρακτηριστικό ήχο" υπάρχει ένας τηλεφωνητής πρωταγωνιστής, "υπεύθυνος" για τις αλλαγές στην καθημερινότητα των δύο πρωταγωνιστών, οι οποίοι "συγγενεύουν" και αναλώνονται σε ζωές μοναχικές, πηγαινοερχόμενοι στην εργασία σε μια ρουτίνα από την οποία το φωτάκι του τηλεφωνητή που αναβοσβήνει τους αποσπά.

Η νουβέλα και η ταινία είναι η μοναδική και πρώτη μου επαφή με τον απόλυτα προσωπικό δημιουργικό κόσμο του Αχιλλέα Κυριακίδη οπότε, παρόλο που η νουβέλα με την ταινία έχουν πολλά κοινά στοιχεία, δεν μπορώ να προβώ σε μια γενίκευση.

Η μικρή φόρμα ήταν αναμενόμενη από έναν δημιουργό τον οποίο έχω ταυτίσει (έστω και αυθαίρετα) στο μυαλό μου με τον δάσκαλο Μπόρχες.

Και τα δύο έργα αν και μικρά σε έκταση είναι συμπυκνωμένα, ο δημιουργός με έπεισε ότι επέλεξε την μικρή φόρμα από επιλογή, δεν θα του ήταν φαντάζομαι δύσκολο να αραιώσει τις λέξεις στον βωμό της έκτασης. Επίσης ο τρόπος γραφής του με έκανε να κατανοήσω καλύτερα την ικανότητά του στην μετάφραση.

Παραθέτω εδώ ένα απόσπασμα από το οπισθόφυλλο της νουβέλας το οποίο στα μάτια μου φαντάζει ιδανικό ως περιγραφή, η οποία κατατοπίζει χωρίς να αποκαλύπτει τίποτα πριν την απνευστί ανάγνωση: "Μια μυστική και μυστηριώδης αίρεση ευαγγελίζεται το θαύμα της πολλαπλής ζωής. Αυτή η ακατανόμαστη αίρεση θα μπορούσε να είναι η λογοτεχνία, αλλά πως να το εξηγήσεις αυτό σ'έναν περιδεή μικροαστό όπως ο ήρωας της νουβέλας, ο Δ.Χ., που τρομοκρατείται από ένα σχετικό μήνυμα στον τηλεφωνητή του;"

Και επειδή, αντίθετα με την συγγραφή, η κινηματογράφιση είναι έκφραση ομαδική, νιώθω την υποχρέωση να αναφερθώ στον Δημοσθένη Παπαδόπουλο για την εξαιρετική του ερμηνεία. Η παρουσία του στη μικρού μήκους αυτή ήρθε να μου θυμίσει την περσινή εκπληκτική παράσταση Λήθη (εδώ η σχετική ανάρτηση) και να τον απομακρύνει περισσότερο από την πρότερη τηλεοπτική του παρουσία.

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πόλις.
Τη μικρού μήκους μπορείτε να την δείτε εδώ.

Fahrenheit 451 - Ray Bradbury

2011-12-03T08:11:00.000+02:00

Φοβόμουν να διαβάσω αυτό το βιβλίο, ανατρίχιαζα στην ιδέα του θέματος, της θερμοκρασίας καύσης των βιβλίων, το ανέβαλα συνεχώς για μια επόμενη φορά.

" Σκόρπαγε φλόγες κι ένιωθε απέραντη ηδονή. Απέραντη ηδονή να βλέπει τα αντικείμενα να κατατρώγονται, να μαυρίζουν, να παραμορφώνονται. Στις χούφτες του κρατούσε το μπρούτζινο ακροφύσιο, που έφτυνε την κηροζίνη όπως ένας πύθωνας το θανατερό του δηλητήριο, το αίμα σφυροκοπούσε στο κεφάλι του και τα χέρια του είχαν μεταμορφωθεί στα χέρια ενός θαυμαστού μαέστρου, που διηύθυνε χιλιάδες πύρινες συμφωνίες, ικανές να ισοπεδώσουν όλα τα μνημεία της ιστορίας. Φορώντας στο κεφάλι του το κράνος με το συμβολικό νούμερο "451" και με τα μάτια του γεμάτα από πορτοκαλιές ανταύγιες να περιμένουν με αγωνία τη συνέχεια, έστρεψε το μεταλλικό αναπτήρα του προς το σπίτι και το φούντωσε με αδηφάγες φλόγες. Ο βραδινός ουρανός βάφτηκε πύρινος. Όλα όσα συνέβαιναν τον άφηναν σε τέτοιο βαθμό ασυγκίνητο, που θα μπορούσε να κάθεται και να ψήνει κάστανα σε αυτή την πυρά, ενώ τα βιβλία στροβιλίζονταν μέσα στους καπνούς, φτερουγίζοντας τις σελίδες τους σαν ετοιμοθάνατα περιστέρια, στο έδαφος του κήπου."

Οι πυροσβέστες του χτες είναι οι πυροδότες του σήμερα, ανάμεσα σε αυτούς και ο Γκάι Μόνταγκ, οι οποίοι έχουν ταχθεί να προφυλάσσουν την κοινωνία καίγοντας τα βιβλία. Μόνο μέσα από την αποχαύνωση μπορεί να επιτευχθεί η ισότητα των ανθρώπων, η μνήμη και η γνώση αποτελούν έγκλημα. Ο Μόνταγκ και η γυναίκα του ζουν σε ένα διαμέρισμα που οι τρεις από τους τέσσερις τοίχους του σαλονιού καλύπτονται από οθόνες, όνειρο εκείνης είναι μια τέταρτη οθόνη. Κανείς από τους δύο δεν θυμάται που και πως γνωρίστηκαν.

Πριν χρόνια είχα μια συνάδελφο η οποία πίστευε ακράδαντα πως το διάβασμα τρελαίνει τον άνθρωπο και πως η φιλοσοφία είναι κάτι το ανούσιο. Δεν είχα επιχειρηματολογήσει τότε, απλώς διατύπωσα την αντίθετη άποψή μου, δεν ξέρω αν έπραξα σωστά. Και όμως μπροστά στην απαξίωση του διαβάσματος η φωτιά φαντάζει ακίνδυνη, και δυστυχώς βιώνουμε μια τέτοια εποχή. Η συνάδελφός μου προφανώς και ήταν ακραία αλλά φοβάμαι πως είχε το θάρρος (θράσος) να διατυπώσει κάτι το οποίο ίσως αρκετοί άνθρωποι πιστεύουν αλλά δεν θεωρούν πρέπον να ισχυριστούν.

Το Φαρενάιτ 451 μαζί με το "1984" του Όργουελ και το "Θαυμαστό νέο κόσμο" του Χάξλευ αποτελούν μια άτυπη τριλογία που αναφέρεται στον ολοκληρωτισμό ενός μέλλοντος ελεγχόμενου στο όνομα του κοινού καλού.
Ο Μπράντμπερυ γράφει το βιβλίο σε μια εποχή βαθιά εμποτισμένη στον Μακαρθισμό, η αναζήτηση εκδότη ήταν κάτι παραπάνω από δύσκολη, κανείς δεν τολμούσε να εκδώσει ένα βιβλίο με θέμα την λογοκρισία, όμως ένας νέος εκδότης από το Σικάγο το αγοράζει για 450 δολάρια και το εκδίδει σε συνέχειες στο 2ο, 3ο, και 4ο τεύχος του νέου του περιοδικού. Το όνομα του εκδότη Χιού Χέφνερ, το όνομα του περιοδικού Playboy!

Το 1966 ο Τριφό σκηνοθέτησε την μεταφορά του Φαρενάιτ 451 στην μεγάλη οθόνη.

" - Τι ήταν αυτό που σε άλλαξε; Τι σε έκανε να βγεις από τις συνήθειές σου; -Δεν ξέρω. Έχουμε όλα όσα χρειάζονται για να' μαστε ευτυχισμένοι, αλλά δεν είμαστε. Κάτι λείπει. Προσπάθησα να βρω τι λείπει και κατέληξα στο συμπέρασμα ότι η μόνη έλλειψή μας είναι τα βιβλία. Τα βιβλία που καίω εδώ και δέκα-δώδεκα χρόνια. Πιστεύω ότι μέσα σε αυτά θα βρούμε κάποια λύση."

Μετάφραση Μαρία Χρυσοχού.
Εκδόσεις Παραπέντε.

Υ.γ. Οι 451 βαθμοί φαρενάιτ αντιστοιχούν σε 233 βαθμούς κελσίου.

Paradiso - Χοσέ Λεσάμα Λίμα

2011-12-01T13:00:00.000+02:00

" Ρυθμός ησυχαστικός. Μπορούμε να αρχίσουμε"

Αναγνωστική εμπειρία.
Κάτι παραπάνω από δύο βδομάδες στον ελάχιστο χώρο ανάμεσα στις σχεδόν εφτακόσιες πυκνογραμμένες σελίδες.
Ποτέ έως τώρα δεν είχα έρθει σε επαφή με ένα έργο ανάλογο, δεν μιλώ για αριστουργήματα εδώ, μιλώ για την εμπειρία.
Δε νομίζω πως το Paradiso θα μπορούσε να θεωρηθεί απλώς μυθιστόρημα. Είναι σίγουρα και μυθιστόρημα, αλλά και πολλά άλλα. Είναι μυθιστόρημα γιατί ακολουθεί την ζωή του Σεμί από την γέννησή του έως την εφηβεία του.
Μέχρι την συγγραφή του ο Λίμα έγραφε ποίηση, ποιητικό μυθιστόρημα; Ούτε εκεί νομίζω πως χωρά. Η ποίηση είναι μια συνιστώσα του έργου.
Ο χαρακτηρισμός του ως δοκιμιακό μυθιστορημένο ποίημα δεν με καλύπτει.
Είναι τέτοιο το πλήθος των γνωστικών κατηγοριών τις οποίεςχρησιμοποιεί ο συγγραφέας που δικαιολογούν τον χαρακτηρισμό του ως Ολικό Μυθιστόρημα ( Novela total). Μυθολογία, ιστορία, θρησκειολογία, φιλοσοφία, τέχνες, λογοτεχνία, ψυχολογία και επιστήμες είναι οι κύριες γνωστικές κατηγορίες.

Είναι έργο που απαιτεί από τον αναγνώστη, δεν του δίνεται χωρίς κόπο, δεν φτάνει μία ανάγνωση, είναι από τα βιβλία εκείνα που ακαριαία μετά την ανάγνωση μπαίνουν στην λίστα με τα προσεχώς, όταν όμως θα έχουν περάσει κάποια χρόνια, όταν και θα λειτουργήσουν ως δείκτες της προσωπικής εξέλιξης του αναγνώστη.

"Όλη η κούραση της νύχτας μεταφέρθηκε στον απογευματινό ύπνο: τότε που ο ύπνος που στερήθηκε τη νύχτα έρχεται να πάρει τη θέση του ύπνου της ημέρας, τότε είναι που βοηθάει τη φαντασία να αναπαυθεί,ή , μάλλον, ισοπεδώνει τις αισθήσεις με το βάρος του σκοταδιού του στην ορθογώνια αγκαλιά του κρεβατιού."

Αξίζει μνεία ξεχωριστή στον μεταφραστή και στον εκδότη.
Στον μεταφραστή, Μανώλη Παπαδολαμπάκη, για τον μεταφραστικό άθλο. Το ξεχωριστό στυλ, οι μεγάλες προτάσεις, οι συγγραφικές νοηματικές υπερβάσεις ακόμα και στην ίδια παράγραφο, το πλήθος των λέξεων που επινόησε ο δημιουργός αλλά και των εξειδικευμένων όρων. Κάποιες από τις δυσκολίες (την κόλαση του παραδείσου) τις αναλύει ο ίδιος τόσο στο εισαγωγικό σημείωμα όσο και στο επίμετρο.
Η ισπανική έκδοση έχει εκατό σελίδες εισαγωγικό επίμετρο, ο Παπαδολαμπάκης αποφάσισε (ορθά κατά την γνώμη μου) να μην περιληφθεί στην ελληνική έκδοση.
Οι Εκδόσεις Ίνδικτος με την ιδιαίτερη αισθητική τους , από το πολυτονικό μέχρι και την τελευταία λεπτομέρεια της εκάστοτε έκδοσης, με την παρούσα έκδοση πήραν ένα τεράστιο ρίσκο. Είναι συχνά εύκολο (και αρκετές φορές δικαιολογημένο) να κατηγορούμε τους εκδότες για τα πάντα, δεν πρέπει όμως να τους ξεχνάμε σε περιπτώσεις όπως αυτή.

Ο Χ.Λ. Λίμα γεννήθηκε στην Αβάνα της Κούβας το 1910. Ο πατέρας του ήταν γιος ενός Βάσκου και μιας Κουβανής ενώ η μητέρα του κόρη Κουβανών με παππού Ανδαλουσιανό.
Μεταξύ του 1944 και του 1957 εκδίδει διάφορα βραχύβια λογοτεχνικά περιοδικά, με μακροβιότερο και διασημότερο το Origenes. Το 1966 εκδίδεται το πρώτο του μυθιστόρημα, ο Παράδεισος, και το 1976 το δεύτερο, Ο Οπιάνο Λικάριο, ανολοκλήρωτο, λόγω του θανάτου του το 1976 από πνευμονία.

Μετάφραση Μανώλης Παπαδολαμπάκης.
Εκδόσεις Ίνδικτος.

Να μοιραστώ μαζί σας

2011-11-29T10:03:00.002+02:00

κάποια πράγματα άξια αναφοράς επιθυμώ με ετούτη την ανάρτηση.

Στα πλαίσια της κατάληψης στο Θέατρο Εμπρός, παρακολούθησα την Τετάρτη 16 Νοεμβρίου την performance που ετοίμασε η ομάδα "Θέατρο του Πανικού" ειδικά για το φεστιβάλ με τίτλο "0 - 100". Ελπίζω η παράσταση να επαναληφθεί κάποια στιγμή στο μέλλον. Πληροφορίες σχετικά με την κατάληψη από την Κίνηση Μαβίλη μέσα από το ιστολόγιο τους μπορείτε να βρείτε εδώ. Και εδώ το site και το blog της όμαδας "Θέατρο του Πανικού". Το θέατρο Εμπρός είναι πανέμορφο πραγματικά αλλά αυτό δεν εμπόδισε το υπουργείο πολιτισμού να το αφήσει εδώ και χρόνια στην μοίρα του...

Την Κυριακή 27 Νοέμβρη στο θέατρο Συνεργείο είδα την παράσταση Station Athens, η οποία ήταν το αποτέλεσμα του θεατρικού εργαστηρίου για νέους πρόσφυγες και μετανάστες κατά την περσινή χρονιά της μη κυβερνητικής οργάνωσης Αμάκα. Η παράσταση αυτή αποτελεί την εξιστόρηση από την μεριά των συμμετεχόντων του ταξιδιού τους έως την Αθήνα και της ζωής τους εδώ. Ήταν και η τελευταία από τις τρεις παραστάσεις που δόθηκαν (αν και η χτεσινή λόγω του υπεράριθμου πλήθους μετατράπηκε σε διπλή!!!). Πολύ αυθεντικό και όμορφο το αποτέλεσμα.

Στο Τώρα Κ44 την Κυριακή 20 Νοεμβρίου είδα live τους Empty Frame, ήταν η δεύτερη φορά που τους είδα επί σκηνής και ο δίσκος τους They think we are Eskimos επέστρεψε στο player! Την Παρασκεύη 2 Δεκεμβρίου θα ανοίξουν την συναυλία του Silvert Hoyem (frontman των Madrugada) στο Gagarin 205. Εδώ το site του συγκροτήματος και εδώ μια παλιότερη δική μου ανάρτηση με αφορμή την παρουσίαση του δίσκου τους στο Αν πριν κάποιους μήνες.

Κάθε Τρίτη 6 με 7 το απόγευμα στο διαδικτυακό ραδιόφωνο Beton7artradio η Στεφανία Μαρμαγγέλου κερνάει Λικέρ Μαστίχα και παρουσιάζει νέους δημιουργούς.

Το on-line περιοδικό The Zone (το οποίο θα βρείτε εδώ) αφιερωμένο στον Αμερικανό συγγραφέα Thomas Pynchon. Κυκλοφορεί ήδη το πρώτο τεύχος και ετοιμάζεται το δεύτερο. Μεράκι και λατρεία για έναν μεγάλο συγγραφέα! Ο μεταφραστής Γιώργος Κυριαζής διατηρεί επίσης έναν διαδικτυακό τόπο αφιερωμένο στον Pynchon ( το link εδώ).

Από κλικ σε κλικ ανακάλυψα δύο ακόμα ελληνικά συγκροτήματα που αξίζουν της ακοής σας! Πρόκειται για τους Burgundy Grapes και τους Interstellar Overdrive. Δε νομίζω πως χρειάζονται τα λόγια, θα σας δώσω από ένα λινκ στο youtube και κρίνετε. Εδώ λοιπόν κάτι από Burgundy Grapes και εδώ κάτι απο Interstellar Overdrive. Καλή ακρόαση!

Όλο και κάτι θα ξεχνάω ακόμα αλλά δεν πειράζει, την επόμενη φορά!

Λίγο πριν το τέλος του έτους

2011-11-26T03:54:00.001+02:00

Ξύπνησα με την αίσθηση ότι το 2011 τελειώνει, ίσως να φταίει ο καιρός, πολλά στολίδια ακόμα δεν έχουν τοποθετηθεί, ίσως κάποιο όνειρο που είδα και δεν θυμάμαι, ίσως το Paradiso που διαβάζω αυτές τις μέρες. Είναι αυτή η διάθεση για ανασκόπηση, φέρει κάποια μελαγχολία αυτή η περίοδος, κάτι από τα καβαφικά κεριά, κάτι από το αναζητώντας τον χαμένο χρόνο του Προυστ, που ακόμα περιμένω τον έκτο και έβδομο τόμο από το Βιβλιοπωλείο της Εστίας.
Όμορφες και άσχημες στιγμές στέκουν δίπλα από τις "χαμένες" ευκαιρίες, από όλα αυτά τα εάν που στοιχειώνουν και ρίχνουν σκια βαριά στο μέλλον.
"Γνωρίζουμε μόνο ότι θυμόμαστε" και εγώ που έχω θέμα με την μνήμη μου νιώθω όλο και πιο αδαής καθώς περνούν τα χρόνια αν και συνεχίζω να πιστεύω πως η αίσθηση που σου αφήνουν οι εμπειρίες είναι πιο σημαντική από την ίδια την μνήμη, όσα δεν φτάνει η αλεπού.

Το ιστολόγιο αυτό λειτουργεί και ως ένα προσωπικό ημερολόγιο. Κοιτάζοντας τις αναρτήσεις από την αρχή του χρόνου το συνειδητοποίησα, τώρα γράφοντας ετούτες τις γραμμές έχω απέναντί μου την βιβλιοθήκη που ασφυκτιά κάτω από το βάρος των σελίδων. Είδα, διάβασα και άκουσα πολλά όμορφα πράγματα φέτος, ίσως θα μπορούσα ακόμα περισσότερα αλλά αυτό δεν με αγγίζει, το γράφω για να δεσμευτώ στο πιστεύω μου αυτό πριν νιώσω πάλι αδύναμος.

Καμιά φορά αναρωτιέμαι αν σε αυτές τις δύσκολες περιόδους, που λίγο πολύ όλοι μας διανύουμε, έχει λόγω ύπαρξης αυτό το ιστολόγιο, το συζητώ και με ανθρώπους που σέβομαι την γνώμη τους, στις δύσκολες ώρες αμφισβητώ την αντικειμενικότητά τους αλλά βαθιά μέσα μου το ξέρω πως έχουν δίκιο.

Πρέπει να είσαι πάντα μεθυσμένος.

Εκεί είναι η όλη ιστορία. Είναι το μοναδικό πρόβλημα.
Για να μη νιώθετε το φρικτό φορτίο του χρόνου που σπάζει τους ώμους σας και σας δένει στη γή, πρέπει να μεθάτε αδιάκοπα.

Αλλά με τί;
Με κρασί , με ποίηση , με αρετή, όπως σας αρέσει. Απλά μεθύστε.
Και άν μερικές φορές στα
σκαλιά ενός παλατιού, στο πράσινο χορτάρι ενός χαντακιού, μέσα στην σκυθρωπή μοναξιά της κάμαρας σας, ξυπνάτε με το μεθύσι κιόλας ελλατωμένο ή χαμένο,
ρωτήστε τον αέρα, το κύμα , το άστρο, το πουλί, το ρολόι το κάθε τί που φεύγει, το κάθε τί που βογγά, το κάθε τί που κυλά, το κάθε τί που τραγουδά,

ρωτήστε τί ώρα είναι

Και ο αέρας , το κύμα , το άστρο, το πουλί το ρολόι θα σας απαντήσουν

Είναι ώρα να μεθύσετε!
Για να μην είστε οι βασανισμένοι σκλάβοι του χρόνου,
μεθύστε, μεθύστε χωρίς διακοπή!

Με κρασί , με ποίηση ή με αρετή,

όπως σας αρέσει.

(Μπωντλαίρ)

Στο τέλος η ομορφιά θα επικρατήσει, δεν μπορεί να γίνει αλλιώς.

Στο café της χαμένης νιότης - Πατρίκ Μοντιανό

2011-11-24T12:08:00.001+02:00

" Από τις δύο εισόδους του café, εκείνη χρησιμοποιούσε πάντα την πιο στενή, αυτήν που λέγαμε πόρτα του ίσκιου. Διάλεγε το ίδιο τραπέζι, στο βάθος της μικρής αίθουσας. Τον πρώτο καιρό δεν μιλούσε σε κανέναν, αργότερα γνωρίστηκε με τους θαμώνες του Condé που οι περισσότεροι ήταν στην ηλικία μας, κάπου ανάμεσα στα δεκαεννιά και στα είκοσι πέντε. Κάπου κάπου καθόταν στο τραπέζι τους, πιο συχνά, όμως, έμενε πιστή στη θέση της, στο βάθος."

Παρίσι δεκαετία του '60. Ο ποταμός αποτελεί ένα σύνορο, τύποι μποέμ, φοιτητές και νεολαίοι, θαμώνες των Café, εικόνα θολή από τον καπνό των τσιγάρων, αλκοόλ και συζητήσεις επί παντός επιστητού, πάθος και παραίτηση. Η φωτογραφία θα ήταν σίγουρα ασπρόμαυρη αν επρόκειτο για φιλμ, ασπρό και μαύρο όπως οι αναμνήσεις. Στα 62 του χρόνια ο Μοντιανό γράφει ένα βιβλίο για την χαμένη νιότη, με επίκεντρο ένα από τα δεκάδες café, σήμα κατατεθέν της γαλλικής πρωτεύουσας και πρωταγωνίστρια την Λουκί. Ποια είναι όμως η Λουκί; Σε αυτό το σπονδυλωτό μυθιστόρημα ο συγγραφέας καλεί ανθρώπους που την γνώρισαν για λίγο ή περισσότερο να μιλήσουν για εκείνη, για την οποία το μόνο που γνωρίζουμε είναι το ψευδώνυμο που της δόθηκε από κάποιον θαμώνα του Condé, κάποια βραδιά.

Η κινούμενη εικόνα διαδέχεται τα καρέ από φωτογραφίες, το voice over κυριαρχεί του άμεσου διαλόγου και υποβάλλει. Το εύρημα του συγγραφέα είναι έξυπνο και έως ένα βαθμό λειτουργεί. Αυτή η διαρκής περικύκλωση της Λουκί, τα νήματα που χαλαρώνουν, απομακρύνονται για να σφίξουν ξανά πλησιάζοντας, δημιουργούν μια ένταση, ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζονται οι "πληροφοριοδότες" είναι αρκετά ενδιαφέρων, το Παρίσι στέκει όλο και πιο φλου στο βάθος της φωτογραφίας όσο ο φακός εστιάζει στην Λουκί, όλα δείχνουν φλου καθώς ο φακός εστιάζει στην Λουκί.

Οι μέρες από το πέρας της ανάγνωσης περνούν, οι λεπτομέρειες εντός μου ξεθωριάζουν αλλά η Λουκί στέκει, όπως η κοπέλα στην φωτογραφία του εξώφυλλου, σε ένα τραπέζι στο Condé καπνίζοντας και κοιτάζοντας ευθεία μπροστά...

Ο Πατρίκ Μοντιανό γεννήθηκε το 1945 στο Boulogne-Billancourt. Ασχολείται επαγγελματικά με το γράψιμο από το 1967. Έχει τιμηθεί με διάφορα βραβεία για το έργο του. Έχει γράψει τα σενάρια για τις ταινίες του Λουί Μαλ Lacombe Lucien και του Ζ.-Π. Ραπενώ Γοητευτικοί ταξιδιώτες.

Μετάφραση Αχιλλέας Κυριακίδης.
Εκδόσεις Πόλις.

Σώμα με σώμα - Ηλίας Μαγκλίνης

2011-11-22T13:00:00.001+02:00

Πέρασε σχεδόν ένας χρόνος από τότε που διάβασα την Ανάκριση του Ηλία Μαγκλίνη. Συνέπεσε με την περίοδο που ένιωθα να βρίσκω τα πατήματά μου σε αυτό το ιστολόγιο, τον τρόπο να μιλήσω για όσα είδα,διάβασα και άκουσα. Νόμιζα τότε ότι το ιστολόγιο αυτό το ακολουθούσαν μόνο μερικοί γνωστοί μου στους οποίους δειλά είχα μιλήσει γι'αυτό το εγχείρημα. Εκείνη η ανάρτηση ήταν η πρώτη που προκάλεσε μια κάποια "αντίδραση", ένα feedback. Δέχτηκα αρκετά μέιλ σχετικά με το βιβλίο, είτε από κάποιους που εξέφραζαν την επιθυμία να το διαβάσουν, είτε από άλλους που λόγω της ανάρτησης εκείνης το διάβασαν, είτε τέλος από εκείνους που εξέφραζαν την αλληλεγγύη τους. Το μόνο που με είχε κάπως πειράξει ήταν που προτίμησαν την αυστηρά προσωπική επαφή μαζί μου μέσω μέιλ και όχι να αφήσουν κάποιο σχόλιο, είχα σκεφτεί και σχεδόν αποφασίσει τότε να αποσύρω την διεύθυνση του ηλεκτρονικού μου ταχυδρομείου, τελικώς δεν το έπραξα. Όπως και να έχει το σημαντικό είναι ότι "μιλήσαμε" για ένα πολύ όμορφο βιβλίο.

Το Σώμα με σώμα είναι το πρώτο μυθιστόρημα του Ηλία Μαγκλίνη.

"Μετά τον ξαφνικό θάνατο του πατέρα, από τις τρεις αδελφές η Γεωργία ήταν εκείνη που, τους πρώτους δύσκολους μήνες ανέλαβε τη φροντίδα της μητέρας."

Μια οικογενειακή ιστορία μέσα στη ίδια την Ιστορία και δυστυχώς είναι οι πόλεμοι που τοποθετούν τις σημαδούρες, τις οποίες χρησιμοποιεί κάποιος για να αναφερθεί σε κάποια περίοδο περασμένη. Στην οικογένεια για την οποία μας μιλά ο συγγραφέας υπάρχει έντονη παρουσία ανδρών που υπηρέτησαν την πατρίδα, είτε επαγγελματικά είτε όχι. Είναι οι διηγήσεις τους, άλλοτε μαύρες και άλλοτε λαμπερές, που ηρωποιούν και συχνά ωραιοποιούν διάφορες καταστάσεις, κάτι παραπάνω από τις γνωστές ιστορίες από τον στρατό που οι περισσότεροι άνδρες συνηθίζουν να εξιστορούν συχνά πυκνά.
Καθώς οι σελίδες μας φέρνουν όλο και πιο κοντά στο σήμερα όλες εκείνες οι πομπώδεις περιγραφές φαντάζουν μακρινές, φαντάσματα του παρελθόντος, στιγμές μιας άλλης εποχής όταν το επάγγελμα του στρατιωτικού είχε άλλη αίγλη, όταν η στολή ήταν ικανή από μόνη της για την κοινωνική αναγνώριση, όπως συνέβαινε άλλωστε και με άλλα επαγγέλματα κατά το παρελθόν. Σήμερα ο εγγονός, πιλότος της πολεμικής αεροπορίας, αντιλαμβάνεται τον εαυτό του λιγότερο ως προνομιούχο και εν δυνάμει ήρωα και περισσότερο ως δημόσιο υπάλληλο απομονωμένο σε κάποιο νησί, με τις αναχαιτίσεις να αποτελούν μια καθημερινή αγγαρεία.

Οι μάχες δεν δίνονται μόνο σώμα με σώμα αλλά και ψυχή με ψυχή.

Η αίσθηση που μου άφησε το βιβλίο είναι πως ο Μαγκλίνης χρησιμοποιεί τις μαρτυρίες για να δώσει ένα πλαίσιο το οποίο του οριοθετεί τον χώρο για να διηγηθεί μια οικογενειακή ιστορία (με έντονη και κυρίαρχη την γυναικεία παρουσία), κάτι που άλλωστε συναντάμε και στην Ανάκριση με την σχέση πατέρα-κόρης, στοιχείο που δίνει ένα προσωπικό στίγμα στο έργο του συγγραφέα, στοιχείο σημαντικό που λείπει από πολλούς, τόσο Έλληνες όσο και ξένους, συγγραφείς. Το Σώμα με σώμα αφήνει την αίσθηση πως έχει αρκετά βιογραφικά στοιχεία, είναι μια ιστορία η οποία δείχνει να τον απασχολεί προσωπικά, να τον εμπλέκει, δίνοντας έτσι μια άλλη διάσταση πιο υποκειμενική σε σχέση με την Ανάκριση.

Τα φαντάσματα του παρελθόντος ρίχνουν βαριά σκιά στο παρόν.

Εκδόσεις Πόλις.

Ίσως μια ιστορία αγάπης - Μάρτεν Παζ

2011-11-19T12:03:00.001+02:00

Ο Βιρζίλ γυρίζοντας από την δουλειά βλέπει μέσα στο σκοτάδι το φωτάκι του τηλεφωνητή να αναβοσβήνει, πατάει το κουμπί και ακούει την Κλάρα να του ανακοινώνει πως χωρίζουν. Ως εδώ η υπόθεση φαντάζει τετριμμένη. Όμως ο Βιρζίλ δεν γνωρίζει την Κλάρα, ή μάλλον θυμάται να έχουν μιλήσει σε ένα πάρτυ αλλά πέραν τούτου ουδέν!

Πώς αντιδρά κάποιος σε έναν φανταστικό χωρισμό;

Τον Μάρτεν Παζ τον αγάπησα μέσα από το πρώτο του βιβλίο, "Πως κατάφερα να γίνω βλάκας"(εκδόσεις Αστάρτη). Πρόκειται για ένα από τα πιο έξυπνα μυθιστορήματα που έχω διαβάσει, ένα άξιο ευπώλητο, το οποίο μου κάνει εντύπωση που δεν έχει μεταφερθεί στη μεγάλη οθόνη ακόμα.
Μπορεί εκείνο το πρώτο βιβλίο να αποτελεί το πικ της συγγραφικής του πορείας, αλλά έχει κάτι το εντόνως προσωπικό στον τρόπο που γράφει, που στήνει την πλοκή, που μιλά για πράγματα καθημερινά. Αυτά αλλά και η ικανότητά του στους χαρακτήρες είναι που συνεχίζουν να με έλκουν, χωρίς να με κουράζουν ή να με απογοητεύουν.

Ευφυία και σαρκασμός, ίσως μια ιστορία αγάπης με τον συγγραφέα να γελά πονηρά, σαν παιδί που κάνει σκανδαλιά, καταρρίπτοντας στερεότυπα σχετικά με τις σχέσεις και την επαγγελματική ανέλιξη κυρίως αλλά και με ότι άλλο βρεθεί στο διάβα του, καταφέρνοντας να προκαλέσει γέλιο και συγκίνηση ταυτόχρονα, σε ένα αποτέλεσμα πολύ γαλλικό και τούτο όχι γιατί η δράση λαμβάνει χώρα στο Παρίσι.

Μετάφραση Μαριάννα Κουτάλου.
Εκδόσεις Πατάκη.

υγ1 Πρόσφατα συζητούσα με μια φίλη μου για τον Γάλλο σκηνοθέτη Patrice Leconte, το βιβλίο αποτέλεσε κατά κάποιον τρόπο το επόμενο βήμα στην επιθυμία μου να δω ξανά κάποια ταινία του.

υγ2 Γράφοντας την ανάρτηση αυτή άκουγα τον δίσκο Fuerteventura της Ισπανίδας Russian Red (aka Lourdes Hernández). Ένα δείγμα μπορείτε να ακούσετε εδώ.

Το δάσος των παιδιών - Χρήστος Αγγελάκος

2011-11-17T12:34:00.001+02:00

Αργά το απόγευμα, καθημερινή, λίγο πριν από το κλείσιμο, στέκομαι σε κεντρικό βιβλιοπωλείο και χαζεύω τον πάγκο με τις νέες εκδόσεις. Κρατώ στα χέρια μου το βιβλίο του Αγγελάκου, κοιτάζω από κοντά το εξώφυλλο. Δίπλα μου στέκεται μια κοπέλα, έχει πλάτη σε μένα. Ενώ κοιτώ το εξώφυλλο τη νιώθω να μου ρίχνει πλάγιες ματιές. Τη στιγμή πριν γυρίσω στο οπισθόφυλλο μου λέει : "Αγορασέ το, μην το σκέφτεσαι, το τελείωσα χτες το βράδυ, είναι πανέμορφο". Δείχνει ενθουσιασμένη, ένα τεράστιο (παιδικό) χαμόγελο το επιβεβαιώνει. Δεν έχω εύκαιρη την ατάκα, κοιταζόμαστε για λίγο κρατώντας ο καθένας από ένα βιβλίο. Αμήχανη (μάλλον) μου γυρίζει την πλάτη της ξανά, επιστρέφει στην αναζήτησή της. Αμήχανος (και) εγώ αφήνω το βιβλίο προσεχτικά αλλά κάπως βιαστικά και προχωρώ προς το βάθος του καταστήματος, σκέφτομαι την προτροπή της. Εκτός από τον διάβολο είναι και το μάρκετινγκ που έχει χίλλια πρόσωπα, είναι πονηρές εποχές, αυτή είναι η πρώτη μου σκέψη δυστυχώς. Εντούτοις το χαμόγελο νικά, η ομορφιά είναι καταδικασμένη να νικά. Με έπεισε. Επιστρέφω, το βιβλίο είναι εκεί που το άφησα, εκείνη όχι.

Σου αφιερώνω ετούτη την ανάρτηση, είναι το ελάχιστο. Ήταν η πιο "παράξενη" λογοτεχνική πρόταση και εγώ δεν στάθηκα στο ύψος των περιστάσεων, δεν σου ανταπέδωσα καν το χαμόγελο.

Μπορεί να ήμουν προκατειλημμένος αλλά από μόνο του δεν θα αρκούσε, θα ήταν απλώς μια καλή αρχή. "Το δάσος των παιδιών" είναι όντως ένα όμορφο μυθιστόρημα με πρωταγωνίστρια την Λουκία, μια μυθιστορηματική βιογραφία της Λουκίας.

Μια ιστορία από μόνη της, όση πρωτοτυπία και αν φέρει, δεν είναι ποτέ σχεδόν αρκετή. Είναι ο τρόπος να πεις την ιστορία που κάνει ένα βιβλίο ξεχωριστό, και ο τρόπος του συγγραφέα είναι τόσο ιδιαίτερος που σε κάνει όχι μόνο να προσπερνάς κάποια κλισέ σημεία της πλοκής αλλά και να τα θεωρείς αναπόσπαστο μέρος αυτής. Δεν ξέρω αν είναι δόκιμος ο όρος λογοτεχνικό μοντάζ, αλλά κάπως έτσι θα ονόμαζα την αρετή του δημιουργού να πηδά από το πρώτό στο τρίτο πρόσωπο διήγησης, να μεταφέρει την ιστορία από το τότε στο τώρα και πάλι πίσω στο τότε, από παράγραφο σε παράγραφο.

Όταν αργά το βράδυ της επομένης το άφησα στο κομονδίνο δίπλα στο κρεβάτι μου, κατάλαβα την αντίδραση της κοπέλας στο βιβλιοπωλείο. Δεν ξέρω αν θα έκανα το ίδιο, είναι μάλλον θέμα χαρακτήρα.

Εκδόσεις Μεταίχμιο.

Η ιστορία ενός ανώνυμου ανθρώπου - Άντον Τσέχωφ

2011-11-15T11:30:00.000+02:00

Μετά την γνωριμία με έναν μετασοβιετικό συγγραφέα, τον Βλαντίμιρ Μακάνιν και το έργο του "Αντεργκράουντ ή ένας ήρωας του καιρού μας", επέλεξα να συνεχίσω με κάτι κλασικό από εκείνα τα μέρη.

"Για λόγους, τους οποίους δεν είναι η κατάλληλη στιγμή να εξηγήσω αναλυτικά, ήταν πολύ σημαντικό για μένα να μπω στην υπηρεσία κάποιου αξιωματικού στην Αγία Πετρούπολη με το όνομα Ορλόφ. Ήταν τριάντα πέντε χρονών περίπου και ολόκληρο το όνομά του ήταν Γκεόργκι Ίβανιτς."

Έτσι ξεκινά η νουβέλα ετούτη του Άντον Τσέχωφ η οποία μου άφησε παρόμοια γεύση με το μυθιστόρημα του Στρίντμπεργκ, Μαύρες Σημαίες. Δύο συγγραφείς, γνωστοί κυρίως για τα θεατρικά τους έργα, κάτι το οποίο είναι φανερό και στα πεζά τους και στην αίσθηση που αυτά αφήνουν κατά την ανάγνωση. Ιδιαίτερα περιγραφικοί, σα να δίνουν κρυφές σκηνοθετικές οδηγίες, στηρίζονται πολύ στον διάλογο και τα κεφάλαια εύκολα θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν σκηνές.

Έχει μια ομορφιά αυτή η απλότητα στη δομή. Όπως και τη Νανά του Ζολά έτσι και την Ιστορία ενός ανώνυμου ανθρώπου θα ήθελα να την έχω διαβάσει σε πιο νεαρή αναγνωστική ηλικία, νομίζω ότι θα με καθιστούσε συμμέτοχο στην πλοκή, θα με ταύτιζε με κάποιον χαρακτήρα, μάλλον με τον ανώνυμο πρωταγωνιστή. Σε αυτή την φάση δεν μπορώ να πω ότι ταυτίστηκα με την ιστορία, με γοήτευσε όμως η απλότητα και η καθαρή γραφή του Ρώσου συγγραφέα.

Δίνει την εντύπωση πως περιέχει πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία του ίδιου του Τσέχωφ με τον πρωταγωνιστή να ταυτίζεται με τον συγγραφέα κυρίως λόγω της φυματιώσης από την οποία πάσχει.

Σύντομο ανάγνωσμα που φέρει μια γλυκύτητα από τα παλιά.

Μετάφραση Ρόζα Δελατόλα.
Εκδόσεις Το Ποντίκι.

High Fidelity

2011-11-14T00:23:00.000+02:00

Συνηθίζεται να λέγεται πως η ταινία σπάνια δικαιώνει το βιβλίο πάνω στο οποίο βασίστηκε. Και όντως είναι πολλά τα παραδείγματα.

Πρώτα είδα την ταινία, ενθουσιάστηκα, αργότερα διάβασα το βιβλίο, δεν μπορώ να πω το ίδιο αν και πρόκειται για μια από τις πιο πιστές μεταφορές. Που οφείλεται αυτό; Κατέληξα στο ότι "φταίει" ο κινηματογραφικός τρόπος γραφής του Hornby μάλλον. Ξέρω πως έχει αρκετούς θαυμαστές και το σέβομαι, αλλά εμένα δεν με τραβάει κοντά του ως συγγραφέας. Διάβασα ένα ακόμα βιβλίο του, "η κάθοδος των τεσσάρων", μετά τις πρώτες σελίδες με κούρασε, τράβαγε την ενδιαφέρουσα αρχική ιδέα από τα μαλλιά, το τελείωσα εύκολα αλλά ως εκεί, αδιάφορο το φινάλε.

Από την άλλη στέκεται ο Hornby ως κινηματογραφικός συντελεστής. Το "about a boy (2002)", που βασίστηκε στο ομώνυμο μυθιστόρημά του, με πρωταγωνιστή τον υπέροχα φλεγματικό Hugh Grant και τον Μάρκους (Nicholas Hoult) με την απίστευτη φάτσα, πολύ όμορφη ταινία, απλή αλλά όμορφη και πολύ βρετανική ειδικά στο χιούμορ. Στο "an education (2009)" υπογράφει το σενάριο, το οποίο χωρίς να είναι κάτι το τρομερά πρωτότυπο καταφέρνει να είναι αρκετά ιδιαίτερο.

Σύμφωνα με τα δικά μου κριτήρια ο Hornby είναι κινηματογραφικά μια κάποια εγγύηση, σίγουρα οι ταινίες στις οποίες συμμετέχει δεν άλλαξαν το ρου του σινεμά, αλλά αυτό δεν μειώνει την αξία τους. Είναι από τις ταινίες που πιστεύω ότι ο καθένας μας έχει την ανάγκη να βλέπει κατά διαστήματα είτε πρόκειται για σκληροπυρηνικό σινεφίλ είτε για θαμώνα των multiplex.

Κλείνω την παρένθεση με τα λοιπά έργα του Hornby και επιστρέφω στο high fidelity.

"Είμαι μελαγχολικός επειδή ακούω ποπ μουσική ή ακούω ποπ μουσική επειδή είμαι μελαγχολικός;" αναρωτιέται ο John Cusack, κολλημένος ιδιοκτήτης δισκοπωλείου, ενώ προσπαθεί να κάνει ένα διαφορετικό Τοπ - 5, αυτή τη φορά όχι με τραγούδια αλλά με τις γυναίκες της ζωής του. Το ερώτημα "γιατί με χώρισε;" είναι αρκετά πιασάρικο, ψέματα; Οι βοηθοί του στο δισκοπωλείο είναι ο ορισμός του δεύτερου ρόλου και οι καυγάδες τους σχετικά με την μουσική ομηρικοί!

Αν σου αρέσει η μουσική, τότε το high fidelity είναι μια ταινία που πρέπει να δεις, το soundtrack είναι εκπληκτικό και η αγάπη για τις νότες άπειρη.

Είναι η εικόνα και ο ήχος που λείπουν από το βιβλίο, υπάρχουν προφανώς στο μυαλό του συγγραφέα αλλά απουσιάζουν από τις σελίδες. Ο Hornby σίγουρα είναι ταλαντούχος, έχει ιδέες και αρκετές γνώσεις επί της μουσικής, μάλιστα θεωρείται και γκουρού κατά κάποιον τρόπο, αν γράψει μια καλή πρόταση για ένα νέο συγκρότημα τότε υποτίθεται πως ανοίγει διάπλατα ο δρόμος για την επιτυχία.

Δεν ξέρω αν θα έγραφα το ίδιο κείμενο αν πρώτα είχα διαβάσει το βιβλίο και είχα δημιουργήσει εγώ τις εικόνες και όχι ο σκηνοθέτης Stephen Frears, είναι μάλλον κάτι που δεν θα μάθω ποτέ...

Αντεργκράουντ ή ένας ήρωας του καιρού μας - Βλαντίμιρ Μακάνιν

2011-11-12T12:08:00.000+02:00

Ανατρέχοντας στα ρωσικά βιβλία τα οποία έχω διαβάσει, φαντάζει σαν η λογοτεχνία σε εκείνα τα μέρη να άρχισε με τους Τσάρους και να τελείωσε με τον Στάλιν. Εδώ και καιρό μου έλειπε η επαφή με τους σύγχρονους Ρώσους συγγραφείς. Και ενώ μοιάζει εύκολο να κινηθείς ανάμεσα στους παλιούς, με το σήμερα είχα βρεθεί σε αδιέξοδο, μου έλειπε η πληροφορία εκείνη που θα με έπαιρνε από το χέρι και θα με καθοδηγούσε. Χρειαζόμουν το σήμερα ώστε να έχω μια πιο σφαιρική άποψη. Η φίλη Π. με συμβούλεψε να διαβάσω Μακάνιν και πιο συγκεκριμένα το βιβλίο του με τίτλο Αντεργκράουντ ή ένας ήρωας του καιρού μας, νομίζω πως πρόκειται για την ενδεδειγμένη πρόταση για όποιον θέλει να γνωρίσει την σύγχρονη (καλή) πλευρά της ρωσικής λογοτεχνίας.

Ο Πετρόβιτς είναι ένας αντεργκράουντ συγγραφέας, δεν έχει εκδώσει τίποτα δικό του, ζει στα όρια του αλήτη και του μποέμ, εργάζεται ως φύλακας σε διαμερίσματα στη δημόσια πολυκατοικία κατά την διάρκεια της απουσίας εκείνων που μένουν εκεί.

Βρισκόμαστε στη μετασοβιετική Ρωσία. Είναι μια εποχή αλλαγών για τη χώρα. Παρά την έντονη ακόμα παρουσία του κράτους συντελείται μια μάλλον άναρχη φιλελεύθερη μετάβαση. Ιδρύονται εταιρίες, επιτρέπεται το ιδιωτικό λιανικό εμπόριο και αρχίζει η ιδιωτικοποίηση των κατοικιών. Εμφανίζονται οι μαφίες με τα μέλη τους να φέρουν συχνά το προσωπείο του νεόπλουτου επιτυχημένου μπίζνεσμαν.
Το βιβλίο είναι γεμάτο αναφορές στη ρωσική λογοτεχνία, άλλες πιο φανερές και άλλες πιο κεκαλυμμένες, ξεκινώντας από τον τίτλο όπου παραπέμπει απευθείας στο Υπόγειο του Ντοστογιέφσκι, το οποίο στις μέρες μας ίσως και να μεταφραζόταν ως αντεργκράουντ. Πολύ κατατοπιστικό το επίμετρο της μεταφράστριας (το οποίο ορθώς βρίσκεται στο τέλος της έκδοσης) τόσο για το βιβλιοφιλικό όσο και για το κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο στο οποίο κινείται και περιγράφει ο Μακάνιν.

Η μετάβαση βρίσκεται στο κέντρο του βιβλίου, το χτες και το σήμερα της χώρας σκιαγραφεί ο Μακάνιν σε αυτό το πολυσέλιδο πυκνογραμμένο και αρκετά κινηματογραφικό μυθιστόρημα, το οποίο πιστεύω πως παρουσιάζει γενικότερο ενδιαφέρον και δε νομίζω ότι απευθύνεται αποκλειστικά στους λάτρεις της ρωσικής λογοτεχνίας, αν και σίγουρα εκείνοι θα βρουν ακόμα περισσότερα στοιχεία ικανά να τους ενθουσιάσουν.

Η αντεργκράουντ κοινότητα των καλλιτεχνών δημιουργήθηκε λόγω της αυστηρής λογοκρισίας, ο καλλιτέχνης είχε δύο δρόμους, είτε να συμβιβαστεί και να καρπωθεί όλων των προνομίων αλλά με σαφείς περιορισμούς στην ελευθερία της έκφρασης, είτε να επιλέξει ένα δρόμο πιο δύσκολο αλλά πιο ελεύθερο. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, ο οποίος ανήκει στη σχολή της Μόσχας, πρόθεσή του ήταν να γράψει ένα είδος ρέκβιεμ γι'αυτά τα παιδιά που τόσα πολλά έδωσαν και εν μέρει τον διαμόρφωσαν.

Είναι όμορφο το συναίσθημα που σου προκαλούν τα πολυσέλιδα βιβλία που απαιτούν μέρες ανάγνωσης, εισβάλλουν στην καθημερινότητά σου και της αφήνουν κάτι από το κλίμα τους, κοιμάσαι, ξυπνάς και ζεις παράλληλα με την ανάγνωση του εκάστοτε έργου σε μια δεύτερη πραγματικότητα.

Μετάφραση Αλεξάνδρα Ιωαννίδου.
Εκδόσεις Καστανιώτη.

Divisadero - Μάικλ Οντάατζε

2011-11-10T10:07:00.001+02:00

Η Άννα, η Κλερ και ο Κουπ μεγαλώνουν μαζί, σαν αδέρφια, σε ένα αγρόκτημα στη Βόρεια Καλιφόρνια. Χρόνια αργότερα η Άννα θα βρεθεί στην Γαλλία, θα μείνει στο σπίτι που πέρασε τα τελευταία του χρόνια ένας Γάλλος συγγραφέας, μελετώντας το αρχείο του. Πέρα από το επιστημονικό ενδιαφέρον το έργο του συγγραφέα θα λειτουργήσει για την Άννα ως καθρέφτης μέσα από τον οποίο θα μπορέσει να δει καθαρά το παρελθόν της.

" << Έχουμε την τέχνη>>, έλεγε ο Νίτσε, << προκειμένου να μην καταστραφούμε από την αλήθεια>>. Η ωμή αλήθεια ενός γεγονότος δεν έχει τελειωμό κι έτσι η ιστορία του Κουπ και της ζωής της αδερφής μου δεν τελειώνει για μένα ποτέ. Οι δυο τους αποτελούν μια αναπάντεχη προοπτική κάθε φορά που σηκώνω το ακουστικό όταν αργά τη νύχτα χτυπά το τηλέφωνο και περιμένω να ακούσω τη φωνή του ή τη βαριά ανάσα της Κλερ λίγο πριν μιλήσει. Διότι έχω πια αποκοπεί εντελώς από ό,τι κι αν ήμουν, από όλα όσα ήμουν τότε μαζί τους. Τότε που το όνομά μου ήταν Άννα."

Ένα πανέμορφο μυθιστόρημα, κυρίως χαρακτήρων. Σε λιγότερες από τριακόσιες σελίδες ο Οντάατζε καταφέρνει να σκιαγραφήσει με λεπτομέρεια όλα τα πρόσωπα που συμμετέχουν στην πλοκή της ιστορίας, είτε αυτά κρατούν ένα ρόλο πρωταγωνιστικό είτε απλώς παρεμβάλονται σε ένα επεισόδιο. Και αυτό χωρίς να βαραίνει περιγραφικά το αποτέλεσμα. Σου αφήνει την αίσθηση πως διάβασες κάτι ογκώδες, μαεστρικά συμπυκνωμένο. Ένας παράξενος συνδυασμός οικονομίας, ποίησης και περιγραφής με το αποτέλεσμα να χαράσεται βαθιά μέσα σου. Ατμοσφαιρικό και ρεαλιστικό.

Ήταν η πρώτη μου επαφή με το έργο του Οντάατζε, γνωστού κυρίως για το βιβλίο του " Άγγλος ασθενής", το οποίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο γνωρίζοντας τεράστια επιτυχία, τόσο σε βραβεία όσο και σε εισιτήρια. Δεν ξέρω γιατί αλλά ποτέ δεν μου κίνησε την περιέργεια, μάλλον γιατί μου φαίνεται κάπως γλυκανάλατο, κολλήματα του νου, ίσως όμως στο μέλλον, και μετά την πρώτη αυτή επαφή με τον γεννημένο στη Σρι Λάνκα συγγραφέα, αν παρουσιαστεί η ευκαιρια να μην είμαι τόσο αρνητικός.

Μετάφραση Ιλάειρα Διονυσοπούλου.
Εκδόσεις Καστανιώτη.

Κάποτε στην Ανατολία (2011)

2011-11-08T13:04:00.004+02:00

Αφαιρετικά υποβλητική η τελευταία δημιουργία του Τούρκου σκηνοθέτη, Τσεϊλάν, ο οποίος έγινε γνωστός στα φεστιβάλ με το Uzak (2002) και κατέκτησε το ελληνικό κοινό με τα Κλίματα αγάπης (2006). Η ταινία Τρεις πίθηκοι (2008), ένα στυλιζαρισμένο δράμα, από την μία μου θύμισε έντονα τον έτερο Τουρκο, αν και ζει στην Γερμανία, Φατίχ Ακίν ( σκηνοθέτη μεταξύ άλλων των εκπληκτικών "Μαζί ποτέ" και "Η άκρη του ουρανού"), από την άλλη όμως τον καθιέρωσε στην συνείδησή μου ως έναν μεγάλο σύγχρονο δημιουργό.

Τουρκία δεν είναι μόνο το ευρωπαϊκό παράκτιο κομμάτι, είναι και ένα τεράστιο ασιατικό μέρος, το οποίο κλιμακωτά φτάνει ως το Ιράν και την εικόνα που έχουμε οι δυτικοί(;) γι'αυτό. Εκεί εκτυλίσσεται το Κάποτε στην Ανατολία. Μία ομάδα ανθρώπων που αποτελείται από δύο κατηγορούμενους, έναν εισαγγελέα, ένα αστυνόμο, έναν γιατρό, έναν λοχία και τους βοηθούς τους, αναζητούν το πτώμα ενός δολοφονημένου άντρα κάπου στην Ανατολία. Αυτή είναι η υπόθεση της ταινίας.

Αφαιρετικά υποβλητική, έτσι ξεκίνησα ετούτη την ανάρτηση και θα επαναληφθώ γιατί νομίζω ότι είναι ακριβώς η αίσθηση που σου αφήνει η ταινία όχι μόνο κατά την θέαση αλλά και ώρες μετά. Φαντάζομαι ότι ο ίδιος σκηνοθέτης και η ομάδα του πέρασαν αρκετές ώρες στην αναζήτηση των χώρων, το κάθε πλάνο το μαρτυρά. Η επιλογή δεν έγινε για να εντυπωσιάσει αλλά για να υποβάλλει, αυτό φαίνεται και στον τρόπο με τον οποίο παίζουν οι ηθοποιοί.

Είναι από τις ταινίες εκείνες που πιστεύω ακράδαντα πως αξίζει να τις δει κάποιος στο σινεμά, έστω και αν στις μέρες που διανύουμε αυτό συχνά αποτελεί μια οικονομική υπέρβαση, στην μικρή οθόνη θα χαθεί ένα μέρος της μαγείας. Απίστευτη η δουλειά του διευθυντή φωτογραφίας. Η σκηνοθεσία του Τσεϊλαν υποδειγματική, είναι από τις ταινίες εκείνες που θα ξεκαθαρίσουν ίσως σε κάποιον την αφηρημένη έννοια του σκηνοθέτη που πολλοί από εμάς έχουμε ως μη γνώστες. Ο γιατρός είναι από τους χαρακτήρες που σου χαράσσονται βαθιά στη μνήμη. Δεν θα συμφωνήσω με κάποιες ενστάσεις που διάβασα σχετικά με το δεύτερο μέρος της ταινίας και μια πιθανή κοιλιά, γούστα είναι αυτά βέβαια αλλά πιστεύω ότι χωρίς αυτό το κομμάτι η ταινία θα έφερε κάτι το ανολοκλήρωτο.

Στο Φεστιβάλ Καννών του 2011 κέρδισε το Μεγάλο Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής.

Sazman @ Nueva Trova ( 1 - 11 - 2011)

2011-11-06T20:21:00.005+02:00

Κάπως έτσι θα έπρεπε να είναι τα πανηγύρια, σκεφτόμουν καθ'όλη την διάρκεια της συναυλίας, και αν αυτό φαντάζει ουτοπικό, η παρουσία τους στις Γιορτές της Γης, στο χωριό Βλάστη του νομού Κοζάνης θα ήταν επιβεβλημένη.

Η βαλκανική μουσική είναι στο αίμα μας. Το θεωρώ δύσκολο κάποιος να μην παρασυρθεί από τον ρυθμό και να παραμείνει ασάλευτος. Είναι συναυλίες που χρειάζονται χρόνο και τα δύο μέρη, τόσο η μπάντα όσο και το κοινό, σαν εισαγωγή, σαν προθέρμανση. Παίζει το ρόλο του και ο χώρος, ένα άπλωμα στην ύπαιθρο, στους πρόποδες κάποιου βουνού, εκεί που και το καλοκαίρι ακόμα τα βράδια έχει δροσιά, φαντάζει σε μένα ως ιδανικός.

Θυμήθηκα ένα καρναβάλι στη Νάουσα, τις Μπούλες, τα χάλκινα, το τσίπουρο. Είναι κρίμα που εδώ στο νότο η βαλκανική μουσική αντιμετωπίζεται λιγότερο ως παράδοση και περισσότερο ως soundtrack ταινίας του Κουστουρίτσα με την υπογραφή του Μπρέγκοβιτς.

Πρέπει να παραδεχτώ πως λόγω άγνοιας δεν κατάλαβα αν ανάμεσα στα κομμάτια που παρουσίασε η μπάντα, με έδρα την Πάτρα, υπήρχαν και κάποια δικά τους εκτός από τις διασκευές.

Σε έναν πολύ όμορφο χώρο αν και όχι κατάλληλο μάλλον, οι Σαζμάν μας χάρισαν ένα γεμάτο δίωρο. Πανέμορφη στιγμή το κλείσιμο του προγράμματος (αν και μετά από λαϊκή απαίτηση έπαιξαν λίγο ακόμα) με το Ederlezi του Μπρέγκοβιτς από τον Καιρό των Τσιγγάνων.
Δεμένη παρέα που έδειχνε να περνάει καλά επί σκηνής, και είναι τόσο σημαντικό αυτό σε μια συναυλία. Όχι ότι υστέρησε κανείς αλλά η φωνή της κοπέλας χρίζει μνείας.

Εδώ το myspace των παιδιών, ακούστε τους είναι καλοί!

Μια ημέρα του Ιβάν Ντενίσοβιτς - Αλεξαντρ Σολζενίτσιν

2011-11-05T09:29:00.000+02:00

" Σήμερα όμως όλοι είναι μαζεμένοι, ο καθένας προσπαθεί να προφυλαχτεί πίσω από την πλάτη του μπροστινού του και βυθίζεται στις σκέψεις του. Η σκέψη του κρατούμενου ούτε αυτή είναι ελύθερη, όλοι σκέφτονται το ίδιο και το ίδιο, όλα γυρίζουν γύρω από τα ίδια: θα βρουν το ψωμί στο στρώμα; Θα πάρω άδεια από το αναρρωτήριο το βράδυ; Θα τον στείλουν τον καπετάνιο στην απομόνωση ή όχι; Και που βρήκε ο Καίσαρας τις ζεστές φανέλες; Μάλλον, τις βούτηξε από την αποθήκη, από που αλλού;"

Πώς μπορείς να σταθείς στη λογοτεχνική αξία ενός έργου που ξεχειλίζει ρεαλισμό και βίωμα; Ένας συνεχής κόμπος στο στομάχι συντροφεύει την ανάγνωση. Περιγραφή μιας μέρας από τη ζωή σε ένα στρατόπεδο στην Σιβηρία, μιας ακόμα μέρας κάποιων φυλακισμένων ψυχών. Πόσες θα ακολουθήσουν άραγε; Είναι τρομαχτικό ότι κάποιες στιγμές η ίδια η ελευθερία περνά σε δεύτερη μοίρα, στην σκιά της επιβίωσης.
Ο Ντοστογιέφσκη στις " Αναμνήσεις από το σπίτι των πεθαμένων" περιγράφει τις δικές του εμπειρίες από την Σιβηρία, σχεδόν εκατό χρόνια πριν, ο Σολζενίτσιν τις δικές του. Αν επρόκειτο για λογοτεχνική φαντασία δεν θα ήταν τόσο δυνατό, η μαρτυρία όμως μετατρέπει το κείμενο σε ντοκουμέντο. Το κοινό θέμα δεν σε βάζει σε σκέψεις πιθανού μιμιτισμού, προσθέτει ένα ακόμα θύμα στη μακρά λίστα. Όπως δήλωσε κάποτε ο συγγραφέας: " εγώ ήμουν τυχερός γιατί επέζησα και κατάφερα να γράψω, άλλοι, ικανότεροι από μένα, δεν τα κατάφεραν." Δεν μπορείς καν να το εντάξεις στην στρατευμένη λογοτεχνία.

Το εύρημα με την περιγραφή μιας και μόνο ημερολογιακής ημέρας, μου έφερε στο νου τον Οδυσσέα του Τζόυς και την Κυρία Ντάλαγουέη της Γουλφ, αλλά ως εκεί, λυρισμός και πραγματικότητα, δύση και ανατολή, λογοτεχνικά τουλάχιστον.

Ο Αλεξάντρ Σολζενίτσιν γεννήθηκε στον Καύκασο το 1918. Σπούδασε στη φυσικομαθηματική σχολή του Ροστόφ και αργότερα ιστορία, φιλοσοφία και λογοτεχνία στο πανεπιστήμιο της Μόσχας. Τον Ιούλιο του 1945 καταδικάστηκε ερήμην σε οκτώ χρόνια καταναγκαστικών έργων σε στρατόπεδο εργασίας επειδή σε κάποια επιστολή του κατέκρινε τον Στάλιν. Το 1950 μεταφέρθηκε σε ειδικό στρατόπεδο πολιτικών κρατουμένων. Αφού εξέτισε την ποινή του βρέθηκε εξόριστος στο Καζακστάν όπου έγραψε κρυφά τα πρώτα του μυθιστορήματα. Το 1970 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας, το οποίο δεν πήγε να παραλάβει φοβούμενος ότι το καθεστώς δεν θα του επέτρεπε να επιστρέψει. Οι φόβοι του επαληθεύτηκαν το 1974, όταν του αφαιρέθηκε η σοβιετική υπηκοότητα. Η υπηκοότητά του αποκαταστάθηκε επί Γκορμπατσόφ και το 1994 επέστρεψε στη χώρα του. Πέθανε στη Μόσχα το 2008.

Μετάφραση Δημήτρης Τριανταφυλλίδης.
Εκδόσεις Πάπυρος.

Η Αγία Αλητεία - Γιώργος Κάτος

2011-11-03T10:51:00.000+02:00

"Αγόρασα δύο βιβλιαράκια, ρίξε μια ματιά" μου είπε. Γιώργος Κάτος, δε μου έλεγε τίποτα το όνομα, του το είπα. " Καλά και εγώ ένα δικό του έχω διαβάσει την Άπνοια, καλό ήταν." Τον ρώτησα αν το έχει, δεν το συνηθίζει αλλά είπα να δοκιμάσω. "Όχι, κάπου θα το έχω δώσει αλλά δε θυμάμαι." Ύστερα έμεινα σπίτι για μέρες, άρρωστος, ξέμεινα από επόμενα, η Αγία Αλητεία μου ήρθε στο νου, χρόνο είχα, και περιέργεια.

" Βέβαια, το είχε βασανίσει πολύ μες στο μυαλό του ο Πέτρος μέχρι να πάρει τη μεγάλη απόφαση. Θά' φευγε. Θα πήγαινε και αυτός στη Γερμανία. Τόσοι και τόσοι εδώ και χρόνια είχαν πάρει το δρόμο για τη Ντόιτσλαντ κι όπως μάθαινε είχαν κάνει την καζάντια τους. Κ' ήταν κι ένας άλλος λόγος. Η γυναίκα του η Μαρία... δηλαδή εδώ που τα λέμε, ήταν ο κυριότερος λόγος που τον ανάγκασε να τ' αποφασίσει."

Οι πρώτες γραμμές μου έφεραν στο νου το Διπλό Βιβλίο του Δημήτρη Χατζή, ταυτόχρονα μου φάνηκαν και επίκαιρες, αρκετοί φεύγουν ή σκέφτονται να δοκιμάσουν τη λύση της Γερμανίας, σαν άλλοτε.

Ο Πέτρος λέει ένα ψέμα, ένα ψέμα για καλό, νομίζει. Την αγαπά την γυναίκα του, πολύ. Αν είχαν ένα παιδί όλα θα ήταν διαφορετικά. Με το Γιαγίλο ήταν στην ίδια παρέα από παιδιά, ο Πέτρος αρχηγός, διαταγές και καψώνια. Ο Πέτρος ξέχασε, το συνηθίζουν οι αρχηγοί άλλωστε, ο Γιαγίλος όχι, το συνηθίζουν οι καταπιεσμένοι, κυρίως τα παιδιά.
Το ψέμα, η εκδίκηση, η λήθη και η επιμονή, η φιλία και ο έρωτας, τα πάθη. Θα μπορούσε να είναι το σενάριο μια ελληνικής ταινίας, ασπρόμαυρης, θα μπορούσε όμως να είναι και ταινία σκανδιναβικής προελεύσεως.
Ο Πέτρος είναι ένας αντιήρωας, μια τον συμπονείς και μια τον κατακρίνεις.

Και αν οι πρώτες γραμμές μου θύμισαν Χατζή, η συνέχεια μου έφερε στο νου το στυλ γραφής του Σουρούνη και του Σκούρτη. Μια Θεσσαλονίκη μακριά από τα εκτυφλωτικά φώτα,με σκοτεινά μπαρ, χαρτοπαιχτικές λέσχες και καταγώγια. Μια Θεσσαλονίκη ερωτική και εργατική, σαφέστατα ιδανική για λογοτεχνία.

Ο Γιώργος Κάτος γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1943 και πέθανε το 2007.

Εκδόσεις Καστανιώτη.

Άλπεις (2011)

2011-11-01T12:09:00.000+02:00

Πριν δύο χρόνια όταν βγήκε στις αίθουσες ο Κυνόδοντας έλειπα εκτός Ελλάδας, δεν είχα καμία επαφή με την εδώ επικαιρότητα. Γύρισα πριν γίνει ο ντόρος με την είσοδο της ταινίας στη τελική πεντάδα των όσκαρ και πριν φουντώσει η πολεμική σχετικά με το αν επρόκειτο για αντιγραφή ή απλή ομοιότητα με την μεξικάνικη ταινία, το κάστρο της αγνότητας (1973).

Αρκετοί μου είχαν προτείνει τότε να δω τον Κυνόδοντα, όλοι είχαν αρνηθεί να μου δώσουν το οποιοδήποτε στοιχείο σχετικά με την ταινία.Ήταν αργά το απόγευμα όταν με ένα φίλο αποφασίσαμε να δούμε αυτή την τόσο ιδιαίτερη ταινία που εντυπωσίασε τόσο τόσους κοινούς μας γνωστούς. Όσοι έχετε δει τη ταινία θα θυμάστε φαντάζομαι την εισαγωγή, με τα παιδιά να παίζουν εκείνο το παράξενο παιχνίδι με τις λέξεις στην μπανιέρα, εκεί λοιπόν, δεν ξέρω γιατί εκάνα την εξής σκέψη : δήθεν πειραματικό ελληνικό σινεμά,αυτό μας έλειπε. Με την άκρη του ματιού μου προσπάθησα να ανιχνεύσω τις σκέψεις του φίλου μου σχετικά, αναζητούσα ένα χασμουρητό ή μια γκριμάτσα αποδοκιμασίας ώστε να προτείνω την αναβολή. Εκείνος δεν έδειξε κανένα σημάδι δυσαρέσκειας, οπότε βολεύτηκα καλύτερα στον καναπέ και αποδέχτηκα τη μοίρα μου. Και όμως αυτό ήταν το σημείο κλειδί, χαλάρωσα και απέμεινα σα σφουγγάρι απέναντι στη φωτεινή οθόνη, με αποτέλεσμα να βρεθώ ανοχύρωτος και ο κυνόδοντας να με παρασύρει στο πέρασμά του. Σοκ.

Αργότερα συνάντησα αρκετούς που δεν τους άρεσε η ταινία, έγινε μεγάλος ντόρος σχετικά με την μεξικάνικη, και καλά αυθεντική, η οποία 26 χρόνια μετά προβλήθηκε στις αθηναϊκές αίθουσες. Προφανώς και είναι δικαίωμα του καθενός αν θα του αρέσει ή όχι μια ταινία, αλλά νομίζω ότι το γύρω τριγύρω κουτσομπολιό δε μας κάνει καλό ως θεατές, μας οδηγεί σε μέρη μακρινά και άσχετα από την ίδια την ταινία. Το κάστρο της αγνότητας δεν το είδα, αν και προσωρινά είχα την επιθυμία εντούτοις τελικά αρνήθηκα να μπω στο τρυπάκι.

Δύο χρόνια μετά και η νέα ταινία του Λάνθιμου, με βραβείο σεναρίου στο φεστιβάλ της Βενετίας, είναι στις αίθουσες. Αρκετό καιρό πριν και ενώ η ταινία είχε προβληθεί μόνο σε φεστιβάλ βγήκε η είδηση πως πρόκειται για "αντιγραφή" της νουβέλας του Κωνσταντίνου Τζαμιώτη, Παραβολή. Το έμαθα μέσα από τα στατιστικά του ιστολογίου μου, αρκετές αναζητήσεις στο google με λέξεις κλειδιά, παραβολή-Τζαμιώτης-Λάνθιμος- Άλπεις, με έκαναν να απορήσω και να ψάξω και εγώ με τη σειρά μου στο google.

Και όμως πηγαίνοντας προς το σινεμά ο φόβος μου είχε να κάνει με το δεύτερο κρίσιμο βήμα του Λάνθιμου κυρίως και όχι με τα σχετικά με τη νουβέλα.

Ο Λάνθιμος έχει ένα αρκετά προσωπικό στυλ κινηματογράφισης, και οι δύο ταινίες του είναι ιδιαίτερες και πέρα από το μου άρεσε - δε μου άρεσε δυσκολεύομαι να πιστέψω πως μπορούν να περάσουν αδιάφορες, έχουν ψυχή (την οποία δεν είχε το Attenberg που αισθητικά συγγενεύει).

Στις Άλπεις, αν έχεις δει τον Κυνόδοντα, δεν σε παραξενεύει το στυλ και οι ερμηνείες, είναι αυτό που περιμένεις από τον Λάνθιμο. Βγαίνοντας από την αίθουσα δεν μπορούσα να βρω λέξεις για να περιγράψω σε κάποιον τρίτο την άποψη μου σχετικά με τη ταινία, προσπέρασα το τυπικό ερώτημα "σου άρεσε;" δηλώνοντας προσωρινή άγνοια. Ακόμα δεν ξέρω αν μου άρεσε και όσο και αν σε κάποιον ακούγεται παράξενο αυτό, πιστεύω πως μικρή αξία έχει. Μέρες μετά την προβολή και οι Άλπεις είναι ακόμα στο μυαλό μου, σκεφτόμουν να επιστρέψω στο κινηματογράφο και θα το έκανα αν δεν ήταν το χρηματικό αντίτιμο στη μέση. Λίγες είναι οι ταινίες εκείνες που σε ψυχαγωγούν ακόμα μέρες μετά την έξοδο σου από την αίθουσα, και αυτό είναι κάτι όμορφο. Δεν θα αναφερθώ καθόλου στην υπόθεση του έργου, όσοι επιθυμείτε να το δείτε προσπαθήστε να κρατηθείτε μακριά από αναλύσεις και κουτσομπολιά που αποκαλύπτουν στοιχεία. Tabula rasa.

Σχετικά με το κουτσομπολιό τώρα λίγα λόγια. Η ιδέα υπάρχει σαφέστατα στη νουβέλα του Τζαμιώτη, δεν είναι πρωτότυπη, ημερολογιακά τουλάχιστον. Δεν θα έπεφτα από τα σύννεφα αν κάποιος έβρισκε την ίδια ιδέα σε κάποιο άλλο παλιότερο έργο επιστημονικής φαντασίας για παράδειγμα ή ως ζήτημα επιστημονικής ηθικής. Προσωπικά, και έχοντας άποψη τόσο για τη ταινία όσο και για τη νουβέλα, δεν με ενόχλησε η κοινή ιδέα. Ίσως αν το αναλύσουμε σελίδα καρέ να βρούμε και άλλες ομοιότητες αλλά δε νομίζω πως έχει σημασία. Σημασία δεν έχει το θέμα αλλά ο τρόπος που το παρουσιάζεις. Δεν έχω κανένα λόγο να μην πιστέψω τον Λάνθιμο ή τον Φιλίππου που ισχυρίζονται πως δεν είχαν υπόψην τους το συγκεκριμένο βιβλίο. Σταματώ εδώ πριν αρχίσουν τα κλισέ περί παρθενογέννεσης στην τέχνη...

Ο Κωνσταντίνος Τζαμιώτης είναι ένας πάρα πολύ καλός συγγραφέας.

υγ Μου έκαναν εντύπωση τα λεγόμενα του Λάνθιμου σχετικά με τη δυσκολία ανεύρεσης οικονομικών πόρων για τις Άλπεις, φανταστείτε να μην είχε φτάσει και στην πεντάδα των Όσκαρ δηλαδή...

LogOut & Your Hand In Mine @ Six Dogs (30-10-2011)

2011-10-31T01:25:00.008+02:00

Λίγο έλειψε να μην πάω καθώς υπέφερα από κυριακίλα, έδειξα όμως χαρακτήρα ευτυχώς.

Πρώτος στη σκηνή εμφανίστηκε ο LogOut για να παρουσιάσει το νέο και πρώτο του δίσκο με τίτλο, Paper plane flight recorder. Τον είχα δει λάιβ ξανά στη θεατρική παράσταση των Abovo, Ίδρυμα και είχα ακούσει τα περισσότερα από τα τραγούδια του δίσκου.
Μια φωνή, μια κιθάρα και κουμπάκια επί σκηνής. One man show, με το ζωντανό αποτέλεσμα να είναι κάτι παραπάνω από εντυπωσιακό. Η τεχνολογία έχει φτάσει σε τέτοια επίπεδα που είναι λογικό κάποιος να είναι επιφυλακτικός μέχρι αποδείξεως του εναντίου, και το ενάντιο αποδείχθηκε απόψε.
Φαντάζομαι πως θα απαιτείται τρομερή αυτοπειθαρχία για έναν μουσικό που δουλεύει μόνος του ώστε να καταφέρει να δώσει μια τελική μορφή στα τραγούδια, ειδικά όταν η τεχνολογία του δίνει τόσες πολλές δυνατότητες, ελοχεύει ο κίνδυνος του αέναου τζαμαρίσματος πιστεύω. Ο LogOut παρουσίασε έναν δομημένο και πλήρη δίσκο, προσωπικού στυλ και μας ταξίδεψε σε μέρη όμορφα. Ίσως ήταν η πρώτη φορα που η εναλλαγή ελληνικού και αγγλικού στίχου δεν με ενόχλησε, ο Λόλεκ και ο The Boy τα καταφέρνουν επίσης υπέροχα, αντίθετα με άλλους υπερτιμημένους (κατά την προσωπική μου γνώμη) τραγουδοποιούς.

Στη συνέχεια θέση στη σκηνή πήραν οι Your hand in mine για να παρουσιάσουν με τη σειρά τους τον καινούργιο τους δίσκο με τίτλο The garden novels. Πριν κάποια χρόνια έχασα μια συναυλία τους που δεν έπρεπε να έχω χάσει, στην οποία παρουσίαζαν την πρωτότυπη μουσική για την ταινία Every Night Dreams (1933) του Ιάπωνα σκηνοθέτη Mikio Naruse. Ήταν λοιπόν ένα απωθημένο για μένα να τους δω επί σκηνής. Η μουσική τους θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως post chamber, λόγω της έντονης παρουσίας των πλήκτρων αλλά δε νομίζω πως ο χαρακτηρισμός χωρά το σύνολο του έργου τους. Κάποια στιγμή προσπάθησα να μετρήσω τα όργανα που χρησιμοποίησε το δίδυμο από τη Θεσσαλονική αλλά αποδείχθηκε άδικος κόπος, μπερδεύτηκα και τα παράτησα, δεν είχε και τόσο νόημα, άσε που αρκετά δεν είχα ιδέα πως λέγονται. Και δεν τους αρκούν τα ήδη υπάρχοντα όργανα, κατασκευάζουν και δικά τους, ένα όμορφο φετίχ. Φαντάζομαι πως κάποιος κακοπροαίρετος θα μπορούσε να τους κατηγορήσει για επιδειξιομανία, το αποτέλεσμα όμως θα τον αποστόμωνε θαρρώ.

Έπαιξαν τραγούδια και από τους δύο προηγούμενους δίσκους, περισσότερο συναυλία παρά παρουσίαση αλλά μάλλον πως δεν ενόχλησε κανέναν. Τα αποσπάσματα από την ταινία που προβάλλονταν στα κομμάτια από το soundtrack με έκαναν να επιθυμώ την επανάληψη εκείνης της προβολής που δεν πήγα τότε...
Και μια απορία, πώς άραγε δίνεις όνομα σε ένα ορχηστρικό κομμάτι;
Και μια επιθυμία, βραδυνή βόλτα υπό βροχή με αμάξι και υπόκρουση το αποψινό λάιβ...

Και οι δύο δίσκοι κυκλοφορούν από την δραστήρια Inner Ear Records .
Οι φωτογραφίες είναι του Γ.

Αρκετά μιλήσαμε γι' αγάπη - Ερβέ Λε Τελιέ

2011-10-29T12:03:00.000+03:00

Είναι αυτή η σύνδεση με τη χώρα προέλευσης του βιβλίου που κατοικεί στο μυαλό μου, το άρωμα, τα χρώματα, η θερμοκρασία και άλλα τόσα που δυσκολεύομαι να τα κάνω λέξεις και που όταν τα νοσταλγώ με καθοδηγούν με ασφάλεια στο επόμενο βιβλίο.

Ένιωθα, λοιπόν, την ανάγκη να διαβάσω κάτι γαλλικό, απουσία ιδέας αφέθηκα να τριγυρνώ στο βιβλιοπωλείο σε αναζήτηση του βιβλίου εκείνου που δεν γνώριζα μα αναζητούσα. Αν και ο τίτλος μου φάνηκε κάπως γλυκανάλατος, εντούτοις η υπογραφή του Αχιλλέα Κυριακίδη στη μετάφραση αποτέλεσε το στοιχείο εκείνο το ικανό να με οδηγήσει κατευθείαν στο ταμείο χωρίς καν να ξεφυλλίσω ή να ανατρέξω στο οπισθόφυλλο. Είναι ωραίο το συναίσθημα της άγνοιας στο γύρισμα της πρώτης σελίδας.

Θαρρώ πως ήταν όντως αυτό που αναζητούσα, το βιβλίο που είχα την επιθυμία να διαβάσω.

Ο Ερβέ Λε Ταλιέ είναι μέλος του OULIPO (Εργαστήριο Δυνητικής Λογοτεχνίας), μιας ομάδας που ιδρύθηκε το 1960 από τον Raymond Queneau και τον Francois Le Lionnais, και συγκεντρώνει μαθηματικούς και συγγραφείς. Γνωστότερα έργα που ανήκουν σε αυτό το κίνημα είναι το "Ασκήσεις ύφους" του Κενώ και το "Void" του Πέρεκ, στο πρώτο ο συγγραφέας εξιστορεί 99 φορές την ίδια ιστορία κάθε φορά με διαφορετικό στυλ ενώ στο 300 σελίδων βιβλίο του Πέρεκ απουσιάζει το γράμμα "e".

" Ο Ιβ θέλει να γράψει ένα μυθιστόρημα με έξι πρόσωπα. Θα δώσει στο καθένα τους από μία αξία μιας πλάκας του ντόμινο, με το μηδέν να αντιστοιχεί σ' ένα πρόσωπο δευτερεύον, ποτέ το ίδιο. Το μυθιστόρημα θα ακολουθεί την εξέλιξη μιας παρτίδας αμπχάζιο ντόμινο: οι διπλές πλάκες θα γεννούν κεφάλαια με ένα μόνο πρόσωπο, οι απλές με δύο πρόσωπα και κατ' εξαίρεσιν τρία, αρκεί το ένα από τα τρία πρόσωπα να μην κάνει και να μην λέει τίποτα."

Πόσα βιβλία θα γραφτούν ακόμα με θέμα τον έρωτα; Άπειρα φαντάζομαι και το βιβλίο του Ερβέ Λε Τελιέ, παρά τις τεχνικές του ιδιαιτερότητες, είναι ακόμα ένα στο μακρύ κατάλογο. Δεν ξέρω αν είναι ευθέως ανάλογη η αναγνωστική ανάγκη για βιβλία γύρω από τον έρωτα, είναι όμως σίγουρα μεγάλη, και για αυτό το "ακόμα ένα" της παραπάνω πρότασης δεν είναι μειωτικό αλλά ελπιδοφόρο. Και ας μην είναι μονοπώλιο των Γάλλων ο μυθιστορηματικός (και κινηματογραφικός) έρωτας.

Καιρό είχα να ξενυχτίσω για να τελειώσω κάποιο βιβλίο, ωραίο το συναίσθημα, βάρβαρο το ξύπνημα.

Εκδόσεις opera.
Μετάφραση Αχιλλέας Κυριακίδης.

Ιστορία του γερασμένου παιδιού - Τζέννυ Έρπενμπεκ

2011-10-27T15:33:00.000+03:00

Η Τζέννυ Έρπενμπεκ γεννήθηκε το 1967 στο Βερολίνο της Γερμανικής Λαοκρατικής Δημοκρατίας. Γιαγιά της ήταν η μυθιστοριογράφος Hedda Zinner και παππούς της ο συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων Fritz Erpenbeck, ενώ ο πατέρας της, John Erpenbeck, είναι γνωστός φιλόσοφος, φυσικός, ψυχολόγος και μυθιστοριογράφος και η μητέρα της, Doris Kilias, είναι μεταφράστρια αραβικής λογοτεχνίας.
Αρχικά σπούδασε βιβλιοδεσία και στη συνέχεια θεατρικές επιστήμες και σκηνοθεσία μουσικού θεάτρου. Το 1995 άρχισε να εργάζεται ως βοηθός σκηνοθέτη αλλά σύντομα άρχισε να σκηνοθετεί η ίδια παραστάσεις όπερας και μουσικού θεάτρου.

Η νουβέλα "Ιστορία του γερασμένου παιδιού" αποτελεί το συγγραφικό της ντεμπούτο το 1999.

Βασισμένο σε μια ιστορία που άκουγε μικρή από την γιαγιά της, η συγγραφέας ζήτησε και πήρε ειδική άδεια για να περάσει κάποιους μήνες στα πλαίσια της έρευνάς της σε ένα σχολείο ανάμεσα σε 17χρονους μαθητές.
Το έργο όμως ξεπέρασε την ιστορία και έγινε Ιστορία. Και αν σε ένα πρώτο επίπεδο ο τίτλος περιγράφει ακριβώς την υπόθεση, εντούτοις η αλληγορία είναι αδύνατο να κρυφτεί. Γραμμένο 10 χρόνια μετά την πτώση του τείχους και την ένωση της Γερμανίας, η συγγραφέας φέρει ακόμα την ταυτότητά της.

Ο τρόπος γραφής μου θύμισε την Ρουμάνα Χέρτα Μύλερ , η οποία γράφει επίσης στα γερμανικά, ίσως ο τρόπος που χρησιμοποιούν την γλώσσα να έχει να κάνει με το παρελθόν, τα βιώματα, τον φόβο της λογοκρισίας, γιατί και η Έρπενμπεκ, αν και όχι σε τόσο μεγάλο βαθμό όσο η Μύλερ, χρησιμοποιεί την γλώσσα ως πέπλο πίσω από το οποίο εκτυλίσσεται η Ιστορία.

Εκδόσεις Ίνδικτος.
Μετάφραση και επίμετρο Αλέξανδρος Κυπριώτης.

υγ το βιβλίο εμφανίζεται ως εξαντλημένο από τον εκδοτικό οίκο...

Το δέρμα που κατοικώ (2011)

2011-10-25T00:53:00.003+03:00

Αγαπητέ Πέδρο,

πριν λίγο γύρισα σπίτι από το σινεμά. Είδα την τελευταία σου ταινία με τίτλο : Το δέρμα που κατοικώ. Θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σου κάποιες σκέψεις μου με αφορμή το νέο σου δημιούργημα.

Πριν από οτιδήποτε άλλο θα ήθελα να δηλώσω θαυμαστής σου, αν δεν κάνω λάθος πρέπει να έχω δει όλες τις ταινίες τις οποίες έχεις σκηνοθετήσει. Σου έβγαλα το καπέλο όταν άφησες πίσω σου τις πρώτες ταινίες και προχώρησες σε πιο σκοτεινά μονοπάτια. Στο "μίλα της" έκλαιγα σχεδόν καθ' όλη τη διάρκεια, τότε ντράπηκα μόλις άναψαν τα φώτα, ήταν όμως η τελευταία φορα που έκλαψα σε ταινία και τώρα το μετανιώνω που δεν το "απόλαυσα". Χρειάστηκε αρκετές φορές να σε υπερασπιστώ, ειδικά απέναντι σε ομοεθνείς σου, σε κατηγορούσαν ότι προκαλούσες για την πρόκληση, ισχυριζόμουν πως είσαι ανατόμος της ανθρώπινης ψυχής...

Με λαχτάρα πήγα στο σινεμά απόψε, όχι τόσο για τις διθυραμβικές κριτικές όσο για σένα, για το σινεμά των δημιουργών. Δεν με έπεισες Πέδρο. Δεν θα αναφερθώ στα (αναμενόμενα) τέλεια τεχνικά χαρακτηριστικά, αναγνωρίζω την ικανότητα τόσο την δική σου όσο και των συνεργατών σου. Ιδιαίτερη μνεία στην σκηνογραφία, μη αναμενόμενα (για μένα) καλός ο Μπαντέρας, δεν του το είχα ομολογώ. Έλειπε η ψυχή όμως Πέδρο. Δεν ήταν ότι μου φάνηκε ακραίο το σενάριο, η "πεζή" καθημερινότητα απουσιάζει από όλα τα τελευταία σενάρια που έχεις γράψει άλλωστε. Βλέποντας την ταινία ένιωσα την έλλειψη έμπνευσης, δεν συμμερίζομαι την απορία της κοπέλας που αναρωτήθηκε βγαίνοντας από την αίθουσα " μα καλά πως τα σκέφτηκε όλα αυτά;", σε θεωρώ ικανό να σκεφτείς πολλά περισσότερα. Έμεινα με την αίσθηση πως θέλησες να κάνεις μια ταινία κολάζ με όσες ιδέες περίσσεψαν από τις προηγούμενες ταινίες σου. Τώρα, φορτισμένος συναισθηματικά, το παραπάνω είναι απλώς μια αίσθηση, δεν μπορώ να στοιχειοθετήσω κατηγορία, δεν έχω τέτοια πρόθεση άλλωστε.

Δεν ξέρω αν θα έπρεπε να νιώσω ενοχή για το γεγονός πως κρίνω την ταινία τόσο αυστηρά, καλώς ή κακώς όμως δεν μπορώ να την αντιμετωπίσω σαν μια μεμονομένη ταινία, για μένα είναι μια ταινία ενός πολύ αγαπημένου μου σκηνοθέτη. Ίσως αν την είχε σκηνοθετήσει κάποιος άλλος να την τοποθετούσα απλώς κάτω από την ταμπέλα αδιάφορη, αλλά με σένα δεν μου βγαίνει.

Θέλω να πιστεύω πως δεν θα παρεξηγήσεις τα λόγια μου, δεν αποτελούν τίποτα παραπάνω από την γνώμη ενός θεατή, απλά έχεις θέσει τον πήχη ψηλά εδώ και πολλά χρόνια. Ελπίζω όταν θα βγω από την αίθουσα στην επόμενη ταινία σου (γιατί θα πάω) να πω πως επρόκειτο για μια παρένθεση.

Un abrazo desde Grecia,
Yannis

Μη μ' αφήσεις ποτέ - Καζούο Ισιγκούρο

2011-10-22T12:16:00.000+03:00

"Λέγομαι Κάθυ Χ. είμαι τριάντα ενός ετών και είμαι συνοδός πάνω από 11 χρόνια."

Η Κάθυ, η Ρουθ και ο Τόμυ ήταν μαθητές στο Χέιλσαμ, ένα οικοτροφείο χαμένο κάπου στην αγγλική ύπαιθρο. Μετά από χρόνια η Κάθυ αποφασίζει να ξετυλίξει το κουβάρι της μνήμης.

Είναι το πρώτο μυθιστόρημα του Ισιγκούρο που διαβάζω αλλά τολμώ να πω πως πρόκειται για έναν αξιολογότατο σύγχρονο συγγραφέα. Είναι αρκετά γνωστός και συνεχώς έπεφτα πάνω του αλλά όσο και αν φαίνεται παράξενο ή χαζό το όνομά του αποτελούσε (μάλλον) την αιτία που τον απέφευγα. Μη με ρωτήσετε γιατί, δεν έχω εξήγηση. Όμως τους τελευταίους μήνες πολλοί μου μίλησαν για τον γεννημένο στην Ιαπωνία συγγραφέα.

Ο συγγραφέας επιλέγει να μην δείξει από την αρχή τα χαρτιά του, μαεστρικά με το πέρασμα των σελίδων αποκαλύπτει όσα πιστεύει πως πρέπει να αποκαλυφθούν. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να υποβάλει τον αναγνώστη σε ένα πλήθος ερωτημάτων και υποθέσεων. Για ένα αρκετά μεγάλο μέρος της ιστορίας αυτά τα ερωτήματα ήταν που μου κρατούσαν κυριώς το ενδιαφέρον, ήθελα απαντήσεις και δικαίωση των υποθέσεων στις οποίες είχα προβεί, όταν όμως δεν υπήρχε πια μυστήριο συνειδητοποίησα πόσο όμορφα και αβίαστα ο συγγραφέας με είχε ενεπλέξει στο πραγματικό πυρήνα του μυθιστορήματος, στην ιστορία της Κάθυ, της Ρουθ και του Τόμυ. Η τεχνική στην υπηρεσία της πλοκής. Ο συγγραφέας αποφεύγει να πέσει στην παγίδα των ευρημάτων του και αυτό ίσως είναι το μυστικό που μετατρέπει μια καλή αρχική ιδέα σε ένα σπουδαίο μυθιστόρημα.

Αρχική πρόθεση μου ήταν, αφού διαβάσω το βιβλίο, να δω και την ταινία η οποία προβλήθηκε πέρυσι στους κινηματογράφους, τώρα διστάζω, φοβάμαι μήπως χαλάσει η αίσθηση που μου άφησε η ανάγνωση του πανέμορφου αυτού μυθιστορήματος, κάποια άλλη στιγμή ίσως.

Ο Καζούο Ισιγκούρο γεννήθηκε το 1954 στο Ναγκασάκι της Ιαπωνίας, αλλά πέντε ετών μετακόμισε με την οικογένειά του στη Βρετανία.

Πολύ καλή η μετάφραση από την Τόνια Κοβαλένκο.

Εκδόσεις Καστανιώτη.

Κατανόηση Vs Απόλαυση

2011-10-20T11:45:00.000+03:00

Αδυνατώ να διαβάσω λογοτεχνία σε άλλη γλώσσα πλην της ελληνικής. Αν και το επίπεδό μου τόσο στα αγγλικά όσο και στα ισπανικά θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως υψηλό εντούτοις δεν τα καταφέρνω. Δεν είναι θέμα κατανόησης αλλά απόλαυσης. Σα να στέκει ξένο το κείμενο απέναντί μου, χωρίς να καταφέρνει να με αγγίξει, οι λέξεις αρνούνται πεισματικά να ενεργοποιήσουν τις αισθήσεις εντός μου. Τι νόημα έχει άραγε να μπορείς να ακολουθήσεις την πλοκή της ιστορίας αν δεν μπορείς να την αισθανθείς;

Είναι κάτι το οποίο έχω συζητήσει με αρκετούς ανθρώπους. Λίγοι είναι αυτοί που μοιράζονται το ίδιο "πρόβλημα". Οι περισσότεροι, χωρίς να είναι κάτι που τους απασχολεί ιδιαιτέρως, ισχυρίζονται πως πρόκεται απλώς για θέμα τριβής και εξοικείωσης. Πιστεύουν δηλαδή πως είναι κάτι πάνω στο οποίο θα μπορούσα σιγά σιγά να δουλέψω. Δεν ξέρω. Δεν αμφισβητώ αυτό το οποίο μου λένε. Ίσως να είναι έτσι ακριβώς. Ποιά όμως θα είναι τα βιβλία που θα πρέπει να θυσιάσω στο βωμό ετούτο;

Κάποτε σκέφτηκα να διαβάσω στο πρωτότυπο βιβλία που ήδη έχω διαβάσει σε μετάφραση. Δύο ενστάσεις. Η πρώτη είναι ότι δεν θέλω σε καμία περίπτωση να διαβάσω ξανά ένα βιβλίο από "υποχρέωση", με κάποιο στόχο μεταγενέστερο έξω και πέρα από το ίδιο το βιβλίο, μακριά από την καθαρή ανάγκη να επιστρέψω σε εκείνο. Επίσης πιστεύω - και αυτό αποτελεί την δεύτερη ένσταση- πως η τριβή με την ανάγνωση σε άλλη γλώσσα θα έπρεπε να γίνει με κείμενα παρθένα, αφού με τα ήδη γνωστά το συναίσθημα έχει κιόλας διαμορφωθεί εντός μου.

Δε θα είχε νόημα να συντάξω μια λίστα με τα βιβλία που θα ήθελα να διαβάσω στη μητρική τους γλώσσα γιατί θα έπρεπε να τα συμπεριλάβω όλα. Ποιός δεν θα επιθυμούσε να διαβάζει διαρκώς από το πρωτότυπο; Ένα απωθημένο όμως έχω : κάποια στιγμή το επίπεδό μου στα ισπανικά να φτάσει σε τέτοιο επίπεδο ώστε να μπορέσω να διαβάσω και να απολαύσω το "κουτσό" του Χούλιο Κορτάσαρ.

Ευτυχώς το επίπεδο των ελληνικών μεταφράσεων είναι αρκετά υψηλό. Ελπίζω απλώς η "κρίση" να μην επηρεάσει (πολύ) ούτε την ποιότητα ούτε την ποσότητα των τίτλων που μεταφράζονται στα ελληνικά.

Και δεν είναι προφανώς μόνο η λογοτεχνία. Είναι και η ξένη ποίηση, την οποία σχεδόν αποφεύγω. Εκεί είναι που πασχίζω με το πρωτότυπο αλλά το επίπεδο είναι τελείως διαφορετικό. Είναι και η μουσική, η οποία είναι κυρίως αγγλόφωνη. Ψάχνω και βρίσκω τους στίχους, έτσι ξέρω τι λένε αλλά δεν μου αρκεί. Αυτό εξηγεί και την ιδιαίτερη σχέση μου με τον ελληνικό στίχο.

Αφορμή για τη συγκεκριμένη ανάρτηση η πρόθεση μιας Γερμανίδας φίλης μου να διαβάσει το "μαγικό βουνό" του Τόμας Μαν. Φθόνος.

Μαύρες σημαίες - Αύγουστος Στρίντμπεργκ

2011-10-18T11:55:00.000+03:00

Δεν γνώριζα πως υπήρχαν μυθιστορήματα ανάμεσα στην εργογραφία του Στρίντμπεργκ. Οι "μαύρες σημαίες" αποτέλεσαν τυχαία ανακάλυψη σε μεσημεριανή βόλτα σε κεντρικό βιβλιοπωλείο.

Το μυθιστόρημα αποτελεί το όχημα για την κριτική που επιθυμεί να ασκήσει ο συγγραφέας ενάντια σε πρόσωπα και γεγονότα τα οποία θεωρεί υπεύθυνα για την ηθική και πολιτισμική κατάπτωση της χώρας. Κύριο εκπρόσωπο της παρακμής θεωρεί τον συγγραφέα Γκούσταβ αβ Γιέγερσταμ, ο οποίος στο μυθιστόρημα εμφανίζεται με το όνομα Ζάχρης.

Οι "μαύρες σημαίες" θα μπορούσαν να κυματίζουν σε οποιοδήποτε μέρος οποιαδήποτε χρονική στιγμή, τίποτα από αυτά που κατονομάζει ο Στρίντμπεργκ δεν αποτελούν αμιγώς σουηδικά προβλήματα των αρχών του περασμένου αιώνα, τα πρόσωπα μπορεί να αλλάζουν αλλά οι καταστάσεις μένουν ίδιες, με αποτέλεσμα η παρακμή να βασιλεύει.

Το κείμενο έμεινε για αρκετό καιρό χωρίς έκδοση αφού κανένας οίκος δεν έπαιρνε την πρωτοβουλία, φοβούμενοι τον ντόρο, αφού πίσω από τα ψεύτικα ονόματα ήταν αρκετά εύκολο να αναγνωρίσει κάποιος σημαίνοντα πρόσωπα της κοινωνίας. Όταν τελικά κυκλοφόρησε το 1907 από τον εκδοτικό οίκο "Μπιέρκ και Μπέργιεσον", με την σημείωση: "Το βιβλίο αυτό τυπώθηκε σε περιορισμένα αντίτυπα και δεν θα υπάρξει άλλη έκδοση", γνώρισε μεγάλη επιτυχία με αποτέλεσμα αντίτυπα του έργου να πωλούνται σε εξωφρενικές τιμές στην μαύρη αγορά και να δημιουργηθεί μια παραφιλολογία σχετικά με τα πραγματικά πρόσωπα του μυθιστορήματος.

Για μένα, ως μη γνώστη της τότε σουηδικής πραγματικότητας, το έργο είχε απλώς μια συμβολικότητα και μια αναλογία σε σύγχρονα πρόσωπα και καταστάσεις. Αρκετά στοιχεία γαλλικής λογοτεχνίας και διάλογοι θεατρικοί, πλήρης σκιαγράφηση των χαρακτήρων. Εντυπωσιάστηκα από το ευρύ φάσμα γνώσεων του συγγραφέα ο οποίος με ευκολία αναφέρεται σε ζητήματα φιλοσοφίας, θεολογίας, φυσικής και χημείας. Ίσως οφείλεται στο γεγονός ότι βρισκόμαστε ακόμα σε μια εποχή που δεν υπάρχει αυτή η καταραμένη εξειδίκευση.

Εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας.
Μετάφραση Μαργαρίτα Μέλμπεργκ.

υγ Εδώ και δύο μέρες έχει κολλήσει στο repeat το κομμάτι girlfriend των Δανών Freed από την δεκαετία του εβδομήντα. Εδώ το λινκ!

Η κλοπή - Σάουλ Μπέλοου

2011-10-15T10:00:00.001+03:00

Διαβάζοντας τον "αθλητικογράφο" μου ήρθε στο νου ο Μπέλοου. Μου δημιουργήθηκε τότε η επιθυμία να παραμείνω λογοτεχνικά στην Αμερική. Πριν καιρό, ακολουθώντας τη συλλογή "βραβεία νόμπελ", διάβασα δύο μυθιστορήματα του βραβευμένου με νόμπελ Αμερικανού συγγραφέα, "Μοναδική" και " Άδραξε τη μέρα". Με είχε εντυπωσιάσει το στυλ του, όχι τόσο η ιστορίες όσο η τεχνική, το κλίμα που δημιουργούσε ανάμεσα στις σελίδες. Και όμως τον ξέχασα, παρά την πρόθεσή μου να επιστρέψω άμεσα.

Και το νήμα βρέθηκε, κρυμμένο καλά στις σελίδες του Φορντ. Έτσι είναι αυτά, βρίσκεις το νήμα και το δένεις κόμπο, παρακαλάς να 'ναι γερός, να αντέξει για να συνεχίσει να σε οδηγεί σε μονοπάτια άγνωστα μα τόσο όμορφα.

Η Κλάρα είναι μια δυναμική γυναίκα, έχει στο ενεργητικό της κάποιους αποτυχημένους γάμους και είναι μητέρα τριών κοριτσιών. Πετυχημένη στο χώρο της μόδας. Ο Ίθιελ αναγκάστηκε κάποτε να της κάνει δώρο ένα πανάκριβο δαχτυλίδι, αλλά δεν τόλμησε το επόμενο βήμα. Όταν η Κλάρα θα προσλάβει τη νεαρή Τζίνα για γκουβερνάντα των παιδιών της το δακτυλίδι θα μετατραπεί σε πέτρα του κακού.

Δεν μπορώ να πω ότι με ενθουσίασε, περίμενα περισσότερα. Ίσως να έπρεπε να επιλέξω κάποιον άλλο τίτλο από την πλούσια εργογραφία του συγγραφέα. Με κράτησε όμως σε αμερικανικό έδαφος, σημαντικό αυτό. Νιώθω - από διαίσθηση περισσότερο - πως πρέπει στο μέλλον να επιστρέψω στον Μπέλοου, κάτι με περιμένει εκεί.

Εκδόσεις Καστανιώτη.
Μετάφραση Πέγκυ Βουδούρη.

Ο Αθλητικογράφος - Ρίτσαρντ Φορντ

2011-10-13T10:50:00.000+03:00

Η σχέση μου με το συγκεκριμένο βιβλίο ξεκίνησε τον περασμένο Μάιο, όταν σε μία ανάρτηση του Librofilo έγινε αναφορά στο τελευταίο χρονικά μεταφρασμένο στα ελληνικά βιβλίο του Ρίτσαρντ Φορντ με τίτλο "Η χώρα όπως είναι". "Ο αθλητικογράφος" αποτελεί το πρώτο μέρος της τριλογίας του Αμερικανού συγγραφέα, το δεύτερο μέρος με τίτλο "Independence day" δεν έχει μεταφραστεί ακόμα στα ελληνικά (δυστυχώς).

Αφού επρόκειτο για τριλογία, θέλησα να ξεκινήσω από το πρώτο. Όμως εμφανιζόταν ως εξαντλημένο από τον εκδοτικό οίκο. Σιχτίρισα. Κάπως έτσι πέρασε το καλοκαίρι και έφτασε ο Σεπτέμβρης. Ένα απόγευμα ενώ στεκόμουν στην Σόλωνος και περίμενα το λεωφορείο, σίγουρος ότι θα αργούσε αρκετά απομακρύνθηκα ελάχιστα βήματα με σκοπό να χαζέψω τα βιβλία στο πάγκο ενός παλαιοβιβλιοπωλείου. Και εγένετο θαύμα! Ανάμεσα στα τόσα άλλα ο "Αθλητικογράφος"! Τα νήματα που ενώνονται μέσω της σύμπτωσης μου αρέσουν πολύ.

Συμμερίζομαι τον προβληματισμό σχετικά με τον τίτλο του βιβλίου, αλλά πρέπει να σας πω πως είναι μάλλον ο ιδανικός. Εξηγούμαι: Ο Φρανκ Μπάσκομπ μετά από μια σχετικά επιτυχημένη και αρκετά υποσχόμενη συλλογή διηγημάτων, εγκαταλείπει στα μισά το μυθιστόρημα το οποίο έγραφε και αποδέχεται την πρόταση ενός εκδότη για αρθρογραφία σε μεγάλο αθλητικό περιοδικό.

" Παραιτήθηκα από πολλά, σταμάτησα να ανησυχώ για το αν θα έμπαινα ολοκληρωτικά μέσα σε κάποιον άλλον, μιας και αυτό είναι αδύνατο - και το αποτέλεσμα ήταν ένα ευχάριστο μυστήριο χωρίς ερωτήματα. Κι ακόμα, έγινα λιγότερο σοβαροφανής, έχασα τη "συγγραφική" σοβαρότητα, έπαψα να ανησυχώ για το περίπλοκο των πραγμάτων και άρχισα να βλέπω την ζωή με πιο απλό και πεζό τρόπο. Κι έπαψα να ψάχνω πίσω από αυτό που ένιωθα, για να βρω τι άλλο θα μπορούσα να νιώσω."

Ο θάνατος του γιου του επέσπευσε τον χωρισμό του ζευγαριού. Ο Φρανκ μένει απαθής και στην προσωπική του ζωή πλέον, ο συγγραφέας που μεταμορφώθηκε σε αθλητικογράφο. Ζει μόνος του, διατηρεί κάποιους δεσμούς, συμμετέχει σε μια ομάδα χωρισμένων ανδρών, δίνει υποσχέσεις στα παιδιά του, ξοδεύει χρόνο σε επαγγελματικά ταξίδια. Ένας αόρατος άνθρωπος, όμως "ο Θεός δε βοηθάει αυτούς που είναι επίσης αόρατοι."

Μου έφερε στο νου την ταινία "a single man" (την οποία αν δεν έχετε δει σας την προτείνω), αν και πιστεύω πως ιδανικός για να υποδυθεί τον ρόλο θα ήταν ο Bill Murray των "Broken flowers" και "Lost in translation".

Είναι κρίμα ένα τόσο καλό βιβλίο να είναι εξαντλημένο ρε γαμώτο.

Εκδόσεις Ωκεανίδα.
Μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη.

Χορείες χώρων - Ζορζ Πέρεκ

2011-10-11T10:25:00.001+03:00

" Για έναν άχρηστο χώρο.

Έχω αποπειραθεί πολλές φορές να φανταστώ ένα διαμέρισμα στο οποίο θα υπήρχε ένα άχρηστο δωμάτιο - εντελώς και σκοπίμως άχρηστο: όχι αποθήκη, ούτε οφίς, ούτε περισσευούμενο δωμάτιο, ούτε διάδρομος, ούτε σοφίτα, αλλά ένας χώρος χωρίς την παραμικρή λειτουργία, που δε θα χρησίμευε σε τίποτα, δε θα παρέπεμπε σε τίποτα.

Στάθηκε αδύνατον, παρά τις προσπάθειες μου, να εξαντλήσω αυτή τη σκέψη, αυτή την εικόνα. Μου φαίνεται πως και η ίδια η γλώσσα αποδείχθηκε ανίκανη να διατυπώσει αυτό το τίποτα, αυτό το κενό, θαρρείς και δεν μπορούμε να μιλήσουμε παρά μόνο για ότι είναι πλήρες, χρήσιμο και λειτουργικό. "

Τι μπορείς να πεις άραγε σχετικά με το έργο του Ζορζ Πέρεκ;
Σε ποια κατηγορία θα μπορούσε να ενταχθεί;
Είναι σωστή η επιλογή των βιβλιοπωλείων να τοποθετούν τα βιβλία του στα ράφια με την ένδειξη : μυθιστόρημα;

Ας πω πρώτα τι ξέρω, ύστερα τι νιώθω.

Ο Ζορζ Πέρεκ γεννήθηκε στην Γαλλία από Πολωνούς γονείς το 1936. Έγραψε μυθιστορήματα και δοκίμια, γύρισε ταινίες και ντοκυμαντέρ. Πέθανε το 1982. Προς τιμήν του ο μικρός πλανήτης υπ' αριθμόν 2817, φέρει, από το 1984 το όνομα Georges Perec.

H "ιδιωτική πινακοθήκη" με δυσκόλεψε και έφερε στην επιφάνεια την άγνοιά μου σε σχέση με την ζωγραφική και την ιστορία της. Και ο Β. το ίδιο σχολίασε. Και όμως θυμάμαι την ανάγνωση ως μια αποκαλυπτική εμπειρία και ας έχουν περάσει 6 χρόνια από τότε.
Αργότερα ένας άλλος φίλος ο Α. ξεκίνησε να διαβάζει το έργο του με τίτλο : "Ζωή, οδηγίες χρήσεως". Δεν το έχει τελειώσει ακόμα, ισχυρίζεται όμως πως πρόκειται για αριστούργημα που πρέπει να διαβάσω, δεν ξέρω γιατί αλλά τον περιμένω να τελειώσει.

Στις "χορείες χώρων", κάτι ανάμεσα σε ημερολόγιο και δοκίμιο, ο Πέρεκ μας καλεί να περιδιαβούμε μαζί του τον χώρο. Πολύ αναφορά, ισχυρίζεται, έχει γίνει και γίνεται σχετικά με τον χρόνο, όχι όμως και γύρω από τον χώρο. Μας προτρέπει να παρατηρήσουμε το μέρος που ζούμε, τις συνήθειες τόσο τις δικές μας όσο και των άλλων ανθρώπων, τις προσόψεις των κτιρίων, την εξοχή και τα προάστια.

Χωρισμένο με τίτλους όπως διαμέρισμα, πολυκατοικία, πόλη, γειτονιά, εξοχή, κόσμος, το συγκεκριμένο βιβλίο αποτελεί μια καλή συντροφιά στην καθημερινότητά μας, ξεκινώντας την ανάγνωση του στο κρεβάτι, συνεχίζοντας στο υπόλοιπο σπίτι, κατεβαίνοντας τις σκάλες της πολυκατοικίας, περπατώντας στην γειτονιά, στην πόλη, ταξιδεύοντας λίγο πιο πέρα στην εξοχή και συνεχίζοντας ανά τον κόσμο.

Κανένας δογματισμός, απλές παρατηρήσεις, πολλές από τις οποίες σίγουρα έχεις κάνει είτε συνειδητά είτε όχι. Ένα διαφορετικό ανάγνωσμα.

" Πώς μπορώ να γίνω πιο σαφής; Δεν πρόκειται για το ανοίγω ή δεν ανοίγω την πόρτα μου, δεν πρόκειται για το "αφήνω το κλειδί μου πάνω στην πόρτα". Το πρόβλημα δεν είναι αν πρέπει να υπάρχουν κλειδιά ή όχι : αν δεν υπήρχαν πόρτες δεν θα υπήρχαν κλειδιά."

Εκδόσεις Ύψιλον.
Μετάφραση Αχιλλέας Κυριακίδης.

Ένας χωρισμός (2011)

2011-10-08T09:00:00.001+03:00

Ένα ζευγάρι χωρίζει. Εκείνη πιστεύει πως το μέλλον τους είναι μακριά από το Ιράν, εκείνος όχι. Στην μέση ένα εντεκάχρονο παιδί. Ο παππούς πάσχει από αλτσχάιμερ και χρειάζεται κάποιον να τον φροντίζει, το ρόλο αυτό θα αναλάβει μία έγκυος γυναίκα.

Οικογενειακό δράμα με κοινωνικές προεκτάσεις. Ο Farhadi καταφέρνει να υπερβεί το Ιράν και κάνει μια ταινία χωρίς να τοποθετεί την πατρίδα σε πρώτο πλάνο. Δεν μας μιλά για το Ιράν, μας μιλά για τον χωρισμό ενός ζευγαριού στο Ιράν. Είναι τεράστια η διαφορά. Είναι αυτό που με φοβίζει στα βραβεία των φεστιβάλ, ο "εξωτισμός".

Σε πρώτο πλάνο είναι οι άνθρωποι οι οποίοι τυχαίνει να ζούνε σε εκείνη την μεριά του πλανήτη με αποτέλεσμα να φέρουν στην ταυτότητά τους στοιχεία της παράδοσης, της θρησκείας και της κοινωνικής δομής. Απλώς τα φέρουν, δεν τα επιδεικνύουν.

Βρισκόμαστε στην τρίτη γενιά του ιρανικού σινεμά. Ο μεγάλος Αμπάς Κιαροστάμι ήταν αυτός που σύστησε στην δύση το Ιράν, κυρίως στα φεστιβάλ. Ακολούθησε ο Παναχί που κατάφερε να φέρει περισσότερο κοινό στις αίθουσες των κινηματογράφων. Η συνεργασία των δύο είχε ως αποτέλεσμα το "crimson gold", προσωπική μου αδυναμία.

Μου έφερε στο νου το σκανδιναβικό σινεμά, πίστευα πως μόνο από τον βορρά μπορούσε να έρθει ένα τόσο δυνατό οικογενειακό δράμα. Σενάριο, σκηνοθεσία, ερμηνείες είναι το τρίπτυχο της επιτυχίας. Μουσική δεν υπάρχει κάτι που ανεβάζει τον βαθμό δυσκολίας για τον δημιουργό και εκείνος ανταποκρίνεται.

Η ομορφιά της Σιμίν δεν κρύβεται από την μαντίλα.

Δεν είμαι κριτικός για να βάλω αστεράκια, αλλά μου άρεσε πολύ και σας προτρέπω να μην την χάσετε.