Η εφεύρεση της σκιάς - Κωνσταντίνος Δ. Τζαμιώτης

Η δίνη που στο διάβα της συναντά ένα φύλλο, το παρασύρει, το σηκώνει ψηλά, ψηλότερα από το κλαδί από το οποίο κάποτε έπεσε, του χαρίζει μια πανοραμική άποψη του κόσμου, υποψία εξουσίας. Το φύλλο όμως τρέμει, όχι μόνο λόγω του ψυχρού ανέμου αλλά και από τον ίλιγγο που το ύψος προκαλεί, το φοβίζει η πτώση, η επιστροφή στο αδιάφορο χώμα.

"Σημασία έχει να βρίσκεται κανείς στη σωστή πλευρά, καθησυχάζει τον εαυτό του κάθε φορά που έρχεται αντιμέτωπος με τον κυνισμό και την αδιαλλαξία ορισμένων. Δεν πέτυχε να φτάσει ως εδώ για να αρχίσει τώρα να φέρεται σαν κάτι βλάκες που παίρνουν τον εαυτόν τους τόσο σοβαρά, ώστε θεωρούν υποχρέωσή τους να αλλάξουν τον κόσμο, αδιαφορώντας για το συμφέρον τους. Δικαίωμά τους βέβαια να πιστεύουν ό,τι θέλουν, ο ίδιος δεν συμμερίζεται την σκληρότητα με την οποία λέγεται πως φέρονται σε όσους απ' αυτούς συλλαμβάνονται και είτε φυλακίζονται είτε εξορίζονται στα ξερονήσια, μα δε σκοπεύει να υπερασπιστεί ιδέες που απειλούν να καταστρέψουν όσα επιθυμεί να αποκτήσει με τον ιδρώτα του. Αυτή υπήρξε ανέκαθεν η πρακτική του και ως τώρα αποδείχθηκε σωστή."

Ο Ισίδωρος Γεωργίου είναι νέος, μορφωμένος και φιλόδοξος. Από τη μια μέρα στην άλλη καταφέρνει να αλλάξει κοινωνικό status και από καθηγητής νοηματικής, που δυσκολεύεται να τα βγάλει πέρα, αναλαμβάνει την παρουσίαση του κεντρικού δελτίου ειδήσεων στη νοηματική. Είμαστε στο 1970. Ο Ισίδωρος Γεωργίου όμως αδιαφορεί τελείως για την πολιτική, έχει ένα τεράστιο εγώ να θρέψει. Όμως ότι αρχίζει ωραία τελειώνει με πόνο..

Ο Τζαμιώτης δε φέρνει κάποιο καινούργιο στοιχείο για την εφταετία. Επιλέγει να τοποθετήσει την ιστορία του σε αυτό το ιστορικό-πολιτικό πλαίσιο με σκοπό να φέρει στα άκρα τον ήρωα του. Η ατομική ευθύνη φαντάζει πιο επίκαιρη από ποτέ για την πλειοψηφία των αναγνωστών υπό συνθήκες, τις οποίες η ιστορία έχει προλάβει να σκιαγραφήσει με χρώματα μελανά.

Ο συγγραφέας αποφεύγει μαεστρικά τις κοελικές φιλοσοφίες για άκοπες επιτυχίες και επιμένει να διατηρεί στον πυρήνα του έργου του την ατομική ευθύνη. Ένα από τα ελάχιστα μυθιστορήματα που, αν και λαμβάνουν χώρα εκείνα τα χρόνια, δε διαθέτουν υπερήρωες, αλλά αντίθετα διαθέτουν ανθρώπους μικρούς με πάθη, αδυναμίες, φιλοδοξίες, ανθρώπους που αδιαφορούν για τις συνθήκες όσο το εγώ τους στέκει ασφαλές έξω απ'αυτές. Ο συγγραφέας δείχνει να εκφράζει ένα σύγχρονο κοινωνικό προβληματισμό και, μάλλον, δεν είναι τυχαίο πως οι πρωταγωνιστές σχετίζονται επαγγελματικά με την τηλεόραση.

Ο τρόπος γραφής του Τζαμιώτη είναι ιδιαίτερος και προσωπικός με κύριο γνώρισμά του τη χαρακτηριστική σύνταξη στο λόγο του. Η επιλογή του να αποκαλεί συνεχώς τα πρόσωπα του έργου του με το ονοματεπώνυμό τους προσδίδει πότε μια ένταση και πότε έναν τόνο γελοίου στο κείμενο.

Η εφεύρεση της σκιάς είναι το τελευταίο χρονολογικά μυθιστόρημα του Τζαμιώτη και εκδόθηκε το 2008, τέσσερα χρόνια πριν. Τη φετινή χρονιά το όνομά του ενεπλάκη στη συζήτηση περί "αυθεντικότητας" του σεναρίου της ταινίας Άλπεις του Λάνθιμου λόγω της ομοιότητός της με τη νουβέλα του Παραβολή.

Εδώ μπορείτε να βρείτε μια παλιότερη ανάρτηση σχετική με το έργο του Τζαμιώτη.

Εκδόσεις Καστανιώτη.

Φυγή προς τα εμπρός - Γιάννης Σκαρίμπας

Πάει καιρός που αναζητούσα τη Φυγή προς τα εμπρός του Σκαρίμπα το οποίο ως εξαντλημένο από τον εκδοτικό οίκο εμφανιζόταν σε όλες μου τις αναζητήσεις. Όποτε έμπαινα σε κάποιο βιβλιοπωλείο έριχνα μια ματιά κατά το σίγμα της ελληνικής λογοτεχνίας αλλά μάταια. Ένα απόγευμα πέρασα από ένα, μικρό μεν σημαντικότατο δε, βιβλιοπωλείο, ήθελα να παραγγείλω ένα βιβλίο, ο υπάλληλος είχε δουλειά οπότε εκμεταλεύτηκα το χρόνο για να χαζέψω γύρω τριγύρω. Εγένετο θαύμα!

Δυστυχώς ανακάλυψα τον Σκαρίμπα αρκετά αργά στα αναγνώσματά μου, εντούτοις το Θείο τραγί έσκασε σα βόμβα στο μυαλό μου αλλάζοντας άρδην την άποψή μου για την ελληνική λογοτεχνία εκείνης της περιόδου. Τώρα γιατί η γνωριμία μου μαζί του δεν έλαβε χώρα κατά τα μαθητικά τα χρόνια είναι μια άλλη ιστορία, πονεμένη και πικρή, υπό τον τίτλο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.

"Εν ειρήνη οι υιοί κλαίουν
τους γονείς αυτών - αποθνήσκοντας
εν πολέμω τους εαυτών υιούς
κλαίουν νεκρούς - οι γονείς"

Με αφορμή την προσωπική του εμπειρία, αφού βρέθηκε στο μέτωπο για έξι χρόνια, ο Σκαρίμπας υπογράφει ένα αντιπολεμικό μυθιστόρημα για τη βαρβαρότητα των πολέμων και πιο συγκεκριμένα του πρώτου παγκόσμιου. Το ιδιαίτερο στυλ γραφής του είναι και εδώ παρόν, στυλ το οποίο ως εξαιρετικά μοντέρνο και ιδιαίτερο κατάφερε να διχάσει τους κριτικούς της εποχής αν και οι πιο οξυδερκείς αντιλήφθησαν εγκαίρως το μέγεθος του ταλέντου και της αξίας του έργου του.

Στα εννέα κεφάλαια του έργου περιγράφει την καθημερινότητα στο μέτωπο με σκοπό να δείξει τον παραλογισμό του πολέμου. Με επιδέξια χρήση της ειρωνίας και της σάτιρας παραδίδει ένα γκροτέσκο αφήγημα του οποίου το μήνυμα συνοψίζεται σε έξι συλλαβές Κάτω ο Πόλεμος. Καταφέρνει να προκαλέσει στον αναγνώστη μια ευρεία γκάμα συναισθημάτων κατά την ανάγνωση. Δεν αρκείται στο προφανές αλλά προχωρά με την πένα του πιο βαθιά, κριτικάροντας όσα απλώς τονίζονται σε περιόδους πολέμου μα συναντούνται και εν καιρώ ειρήνης.

Η Φυγή προς τα εμπρός αρχικά αποτέλεσε τμήμα της συλλογής διηγημάτων Θείο Τραγί, μικρότερη σε έκταση από το τελικό κείμενο και με τον τίτλο Περίπολος Ζ'. Την τελική του μορφή την πήρε μετά από τρεις αναθεωρημένες εκδόσεις ύστερα από πρωτοβουλία του ίδιου του συγγραφέα. Καλύπτει έτσι ένα μεγάλο μέρος της συγγραφικής πορείας του Σκαρίμπα, το οποίο βέβαια προκαλεί κάποιες ανισότητες ανάμεσα στα πρώτα και στα τελευταία κεφάλαια του έργου. Το βιβλίο στην τελική του μορφή τιμήθηκε το 1977 με το πρώτο Κρατικό Βραβείο λογοτεχνίας. Το επίμετρο της επιμελήτριας Κατερίνας Κώστιου είναι κατατοπιστικότατο.

Είναι φορές που κοιτάζοντας πίσω αντικρίζεις ομοίους μόνο κατ' όνομα και μόνη σου ελπίδα δείχνει να είναι μια φυγή προς τα εμπρός, προς τις γραμμές του εχθρού.

Εκδόσεις Νεφέλη.

Ο Φλογοκρύπτης - Αριστείδης Αντονάς

Είναι κάτι βράδια που πέφτεις στο κρεβάτι με ένα καινούργιο βιβλίο, νιώθεις κάπως κουρασμένος. Θα διαβάσω λίγες σελίδες, σκέφτεσαι, και θα συνεχίσω αύριο. Η μία σελίδα φέρνει την άλλη ώσπου ξαφνικά αντικρίζεις τη λέξη Τέλος. Πού πήγε αλήθεια η κούραση; Παραδέχομαι βέβαια πως σημαντικό ρόλο στο συγκεκριμένο σενάριο παίζει και το μέγεθος του βιβλίου, δύσκολα θα συνέβαινε το ίδιο αν είχα να αντιμετωπίσω περισσότερες σελίδες. Αλλά είναι άραγε απλώς και μόνο θέμα μεγέθους; Όχι.

Όταν ο τρόμος συναντά την περιέργεια για την εξέλιξη της ιστορίας τότε το αποτέλεσμα δε μπορεί παρά να καθηλώσει τον αναγνώστη. Ο Αντονάς ξέρει τον τρόπο. Από την πρώτη μου επαφή με το έργο του, μέσα από τη συλλογή διηγημάτων υπό τον τίτλο Αριθμοι, αντιλήφθηκα πως πρόκειται για έναν ιδιαίτερο δημιουργό, με εμφανείς τις επιρροές από τους μάστορες των ιστοριών τρόμου. Ο Πόε, ο Λάβκραφτ και ο Κάφκα είναι κάποιοι από εκείνους.

Ο Αντονάς είναι αρχιτέκτονας. Ίσως σε αυτό να οφείλεται η ικανότητά του στη χρήση του χώρου ως αναπόσπαστο μέρος της πλοκής. Το έχω επαναλάβει σε πολλές αναρτήσεις πως η λογοτεχνία δεν περιορίζεται απλώς και μόνο στο ταλέντο του δημιουργού στη χρήση των λέξεων αλλά ως αποτύπωση της πραγματικότητας είναι μια έκφραση σύνθετη που αναγκαστικά συνδυάζει το όλο.

Ο Φράτης Φωκίων βρέθηκε στη βιβλιοθήκη κατά λάθος, κυνηγούσε με τη σφεντόνα του πουλιά όταν το θύμα του έπεσε εντός του οικήματος και εκείνος πήδηξε τη μάντρα για να το μαζέψει. Οι φρουροί στην πύλη δεν θα τον αφήσουν να βγει και θα απαιτήσουν σημείωμα από την διευθύντρια. Ο Φράτης θα πιστέψει πως πρόκειται για κάτι το τυπικό, έτσι όμως ξεκινούν όλοι οι εφιάλτες.

Ο εφιάλτης του εγκλεισμού, η στέρηση της ελευθερίας. Το τεκμήριο της αθωότητας πάει περίπατο ενώ εσύ μάταια προσπαθείς, στην αρχή ψύχραιμα μα στην συνέχεια σχεδόν υστερικά, να δείξεις πως είσαι αθώος. Πώς αντιμετωπίζουμε τελικά τη συχνά αφηρημένη έννοια της ελευθερίας; Είμαστε άραγε διατεθειμένοι να παλέψουμε γι' αυτήν ή μήπως η προσαρμοστικότητα είναι αναπόσπαστο ανθρώπινο χαρακτηριστικό;

Όπως κάθε αξιόλογος συγγραφέας ιστοριών τρόμου έτσι και ο Αντονάς κάνει χρήση της ιστορίας του ως μια παραβολή γεμάτη από συμβολισμούς. Η πλοκή χρησιμεύει απλώς ως βάση για ένα πλήθος ερωτημάτων που γεννιούνται μέσα απ' αυτήν και κατευθύνονται στον αναγνώστη ο οποίος παράλληλα με την παρακολούθηση της ιστορίας αναγκάζεται να τα εξετάσει σε προσωπικό επίπεδο.

Η κλειστοφοβία δε γεννάται μόνο στο μικρό χώρο αλλά και σε εκείνον τον απέραντο της ύπαρξης.

Εκδόσεις Άγρα.

Η ανάρτηση πριν την ανάγνωση

Η ανάρτηση πριν την ανάγνωση μοιάζει να λείπει συχνά ώστε να αποδοθεί η εμπειρία στο σύνολό της. Είναι ίσως το πιο παρεξηγημένο κομμάτι της διαδικασίας της ανάγνωσης. Όλοι μιλάνε για το βιβλίο που διάβασαν, αναφέρονται στην πλοκή, στα βιογραφικά στοιχεία του συγγραφέα, εκφράζουν την τελική ετυμηγορία για το αν τους άρεσε ή όχι. Σχεδόν κανείς όμως δε θυμάται να μιλήσει για την προαναγνωστική εμπειρία, για το λόγο για τον οποίο επέλεξε το συγκεκριμένο βιβλίο, για το πως ένιωσε όταν το κράτησε στα χέρια του για πρώτη φορά, για τη βόλτα στο βιβλιοπωλείο, για την ίδια του τη φαντασία η οποία αχαλίνωτη έτρεξε να δημιουργήσει προσδοκίες.

Μικρά και μεγάλα κομμάτια του παζλ τα οποία κινδυνεύουν να μείνουν στο σκοτάδι της λήθης κάτω από τη βαριά σκια μετά το πέρας της ανάγνωσης.

Υπάρχουν βιβλία τα οποία ποτέ δεν κατάφεραν (ως τώρα) να ξεπεράσουν αυτόν το σκόπελο. Δεν είναι μόνο ο όγκος ενός βιβλίου που μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά. Ξέρω ανθρώπους που το εξώφυλλο ενός βιβλίου θα αποτελούσε την αιτία να μην κάνουν το βήμα προς τα εμπρός. Μη γελάτε, είναι αλήθεια. Η ανάγνωση, ως πηγή ευχαρίστησης και ψυχαγωγίας, διέπεται από κανόνες πλήρους ελευθερίας, ευτυχώς δεν υπάρχουν υποχρεωτικά αναγνώσματα.

Και μπορεί το παράδειγμα με το εξώφυλλο να είναι κάπως τραβηγμένο αλλά δεν πιστεύετε ότι θα είχε τεράστιο ενδιαφέρον να κατατεθεί η άποψη του καθενός μας τόσο σχετικά με τα βιβλία που επιλέγει να διαβάσει όσο και με εκείνα που συστηματικά αποφεύγει;

Αφού κανείς δεν έχει αναγνωστικό χρόνο για χάσιμο δε μπορεί παρά μια ισχυρή πεποίθηση να κρύβεται πίσω από την επιλογή ή όχι ενός βιβλίου.

Δεν ξέρω αν τέτοιου είδους αναρτήσεις χωράνε στο ιστολόγιο αυτό, το επεξεργάζομαι ακόμα. Αυτό που όμως θα ξεκινήσω να κάνω είναι να κρατάω προσωπικές σημειώσεις πριν την ανάγνωση ενός βιβλίου. Θα έχει ενδιαφέρον, πιστεύω, μετά την ολοκλήρωση της ανάγνωσης να επιστρέψω πίσω, στο σημείο μηδέν, και να συγκρίνω την εμπειρία με τις προσδοκίες, που αυθαίρετα δημιούργησα στο μυαλό μου εν τη απουσία του συγγραφέα.

Εμείς - Γιεβγκιένι Ζαμιάτιν

"Σήμερα, η ποίηση δεν είναι πια το αναιδέστατο τραγούδι ενός αηδονιού αλλά μια κρατική υπηρεσία. Σήμερα, η ποίηση είναι χρήσιμη."

Η λέξη ουτοπία έχει αποκτήσει μια θετική χροιά στο πέρασμα των χρόνων που όμως δεν θα έπρεπε. Από μόνη της η ουτοπία φέρει μια ουδετερότητα αφού αναφέρεται απλώς σε έναν τόπο που ποτέ δεν υπήρξε (ου τόπος). Γι' αυτό το λόγο υπάρχει η διάκριση ανάμεσα στην ευτοπία και στη δυστοπία.

Μια δυστοπία είναι αυτή στην οποία αναφέρεται ο Ρώσος συγγραφέας σε αυτό το βιβλίο. Μια κοινωνία του μακρινού μέλλοντος που όμως κρύβει χαρακτηριστικά της κοινωνίας του 1927. Είναι αυτό το χαρακτηριστικό άλλωστε το οποίο παραμερίζει τα τυχόν συναισθήματα θαυμασμού σχετικά με την πλούσια φαντασία του δημιουργού και ανοίγει διάπλατα το δρόμο στον τρόμο να διαβεί. Το σπέρμα του σύγχρονου είναι αυτό που γονιμοποιεί το φανταστικό, τίποτα δε γεννάται από το μηδέν. Είναι ξεκάθαρη η πολιτική διάσταση του έργου, ο μυθιστορηματικός και μελλοντικός μανδύας είναι ίσως απαραίτητος για το συγγραφέα που επιθυμεί να μιλήσει πολιτικά και να εκφράσει ενστάσεις και φόβους για όσα βιώνει.

Το βιβλίο αποτελείται από σαράντα καταχωρήσεις, συντάκτης των οποίων είναι ο D-503, ο οποίος είναι ο κατασκευαστής του Ολοκληρωτή, του διαστημικού οχήματος που θα εκτοξευθεί σε άλλους πλανήτες με σκοπό να τους μεταφέρει το μήνυμα πως η ευτυχία υπάρχει υπό το ζυγό της λογικής και όχι της ελευθερίας όπως λαθεμένα μπορεί ακόμα να πιστεύουν.
Η ζωή στο γυάλινο κόσμο ορίζεται με ακρίβεια από το χρόνο, όλα είναι υπό τον πλήρη έλεγχο της λογικής, της οποίας ο Ευεργέτης είναι η απόλυτη έκφανση. Όμως υπάρχει μια ασθένεια με κίνδυνο να εξελιχθεί σε πανδημία, η ψυχή.

Είναι αυτό το μήνυμα που θέλει να στείλει ο συγγραφέας, όχι από το μέλλον αλλά από το παρόν, όχι στο διάστημα αλλά σε αυτήν τη γη. Είναι άραγε ο τρόπος του για να ξεφύγει από τα πλοκάμια της λογοκρισίας; Προσωπικά δεν το νομίζω. Ο Ζαμιάτιν (δυστυχώς για πολλούς) δεν αναφέρεται μόνο στη σοβιετική πολιτική πραγματικότητα αλλά στην παγκόσμια. Έζησε και εργάστηκε μεγάλο μέρος της ζωής του στη Δύση κάτι το οποίο του έδωσε τη δυνατότητα να έρθει σε επαφή και με εκείνη την πλευρά του πλανήτη. Κατά την παραμονή του στην Αγγλία άλλωστε έγραψε το 1916 το "The islanders" στο οποίο σατύριζε τη ζωή των Άγγλων. Στη δύση, και πιο συγκεκριμένα στη Γαλλία, έζησε πάμφτωχος τα τελευταία χρόνια της ζωής του μέχρι το 1937 οπότε και πέθανε.

Το Εμείς έχει ένα νόημα οικουμενικό, η απουσία της ελευθερίας είναι το πρόβλημα ανεξάρτητα με την ονομασία που θα δοθεί στο πολίτευμα.

Βιβλίο το οποίο αποτέλεσε τον πρόδρομο για άλλα έργα που ακολούθησαν και που τα τελευταία χρόνια υπάγονται στην κατηγορία της κοινωνικής φαντασίας. Τέτοια βιβλία είναι: το 1984 του Όργουελ, ο Θαυμαστός καινούριος κόσμος του Χάξλευ, ο Αναρχικός των δύο κόσμων της Λε Γκεν, το Φαρενάιτ 451 του Μπράντμπερυ κ.α.

Κλείνοντας, η παντελής έλλειψη αναφοράς σε υπολογιστές στο βιβλίο, φαντάζει ως κάτι το εντυπωσιακό για μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας αλλά απόλυτα λογικό για την εποχή κατά την οποία γράφτηκε.


Μετάφραση Ειρήνη Κουσκουμβεκάκη.
Επίμετρο Δημήτρης Κωνσταντίνου.
Εκδόσεις Εξάρχεια.

Συχνά ένα έργο είναι αρκετό

Το Ρολόι Φάντασμα - Μάλκολμ Λόουρυ

Έκανε το πέρασμά του θαρρείς, μόνο και μόνο για να αφήσει πίσω του ένα και μόνο ολοκληρωμένο έργο, ικανό όμως για να του χαρίσει για πάντα μια περίλαμπρη θέση στο πάνθεον των μεγάλων έστω και στη φράξια των καταραμένων. Αυτός ήταν ο Μάλκολμ Λόουρυ, συγγραφέας του ανεπανάληπτου Κάτω από το ηφαίστειο.

Μια ζωή σύντομη, στοιχειωμένη από το αλκοόλ και τις εμμονές, μικρά διαστήματα απανεμιάς στη μεγάλη θάλασσα. Η ψυχιατρική περίθαλψη μάλλον επιβάρυνε τα πράγματα παρά έτεινε χείρα βοηθείας. Οι απόπειρες για να ξεφύγει από τη μέγγενη του αλκοόλ άκαρπες. Ίσως αυτή να είναι η εξήγηση για την τρομαχτική σε πυκνότητα ημέρα του Κάτω από το ηφαίστειο. Ο Τζέφρυ δεν είναι άλλος από τον ίδιο το δημιουργό του. Πώς αλλιώς να χωρέσει μια ζωή σε μια μέρα άραγε;

Άφησε πίσω του και διάφορα προσχέδια, Το ρολόι φάντασμα είναι ένα απ' αυτά. Το ενδιαφέρον σε αυτά τα κείμενα συχνά δεν έγκειται στο ίδιο το κείμενο αλλά στην αγωνία που κρύβεται πίσω απ' αυτό. Η αγωνία του συγγραφέα να νιώσει ζωντανός, ικανός να μπορέσει να γράψει προσπαθώντας να καταπνίξει τις φοβίες και τις εμμονές, το μοναδικό ίσως βέλος στη φαρέτρα του χαμένου. Σχέδια συχνά μεγαλόπνοα σε στιγμές έκλαμψης, νηνεμίας, στιγμές κατά τις οποίες ίσως να ένιωσε για λίγο δυνατός, να πατά στέρεα στα πόδια του και να μην τρεκλίζει, στιγμές κατά τις οποίες μια αχτίδα φωτός διαδέχτηκε το σκοτάδι της ύπαρξης.


Μετάφραση Γιάννης Τζώρτζης.
Εκδόσεις Ερατώ.



.

Περί δανεισμού

Υπάρχουν φορές που θέλεις να επιστρέψεις σε κάποιο βιβλίο, θυμάσαι, νομίζεις, το ακριβές σημείο της βιβλιοθήκης, ανοίγεις την πόρτα, μπαίνεις στο δωμάτιο, στέκεσαι, κάνεις τη μηχανική κίνηση για να τραβήξεις προς τα έξω τον ποθητό τόμο και απομένεις αμήχανος.

Το πρώτο συναίσθημα είναι ο θυμός (ή ξενέρωμα). Πείθεις γρήγορα τον εαυτό σου πως απλώς δε θυμάσαι τις συντεταγμένες, διατρέχεις τότε όλο το σύνολο, και όχι μια φορά. Πισωπατάς ένα βήμα και κάθεσαι στην άκρη του κρεβατιού, πού να είναι, σκέφτεσαι. Συχνά δε θυμάσαι πια. Κάνεις υποθέσεις, μάλλον αυθαίρετες. Κρατάς την κρυφή ελπίδα της πατρικής στέγης κάποια χιλιόμετρα μακρύτερα.

Αυτές είναι οι στιγμές κατά τις οποίες αναρωτιέσαι αν όντως είσαι υπέρ του δανεισμού. Και όμως την επόμενη φορά που κάποιος θα σου ζητήσει κάποιο βιβλίο είναι σχεδόν σίγουρο πως θα δηλώσεις ξανά το παρόν. Διόλου απίθανο να είσαι εσύ ο ίδιος αυτός που θα επιμείνει για το ντηλ.

Και η ιστορία επαναλαμβάνεται. Ίσως ο κόμπος να μην έχει φτάσει ακόμα στο χτένι. Γνωρίζω κόσμο που συνειδητά δε δανείζει τα βιβλία του, όποιος και αν είναι ο αιτών. Άνθρωποι που συνήθως νιώθουν άβολα στην ιδέα της επιτακτικής διεκδίκησης μετά το πέρας ενός χρονικού διαστήματος, δανειστές που το κούρεμα του χρέους δεν βρίσκεται στην ατζέντα τους.

Κάθε φορά πείθω τον εαυτό μου πως πρόκειται για μια ιδιαίτερη και ξεχωριστή περίπτωση, πάντα χαμηλού ρίσκου και υψηλής απόδοσης. Με τον όρο απόδοση προφανώς και δεν αναφέρομαι σε κάποιου είδους χρηματικό κέρδος αλλά στη χαρά του να μοιράζεσαι βιβλία που έχεις αγαπήσει. Σχεδόν ποτέ δεν δανείζω ένα βιβλίο που δε μου άρεσε. Δε ξέρω αν πρόκειται για αλτρουισμό ή εγωπάθεια αλλά αυτό το χαρακτηριστικό φέρει η θέση μου για το δανεισμό.

Αποφεύγω να συντάξω λίστα με τα βιβλία που ως τώρα δεν έχουν επιστρέψει στο ράφι τους, το μεταθέτω πάντα για αργότερα, για κάποια άλλη στιγμή. Το μόνο το οποίο εύχομαι πια, έχοντας επίγνωση πως η πλειοψηφία δύσκολα θα βρει το δρόμο του γυρισμού, είναι οι αποδέκτες να συμπεριφέρονται στα βιβλία όπως τους αξίζει, κάτι το οποίο ορίζεται μονάχα από τον τρόπο με τον οποίο εγώ συμπεριφέρομαι σε αυτά.

Εσείς αλήθεια, δανείζετε βιβλία;