Υπάρχει σύγχρονη καλή ελληνική λογοτεχνία;

Πρόκειται για την πλέον συνηθισμένη ερώτηση που μου απευθύνουν φίλοι και γνωστοί. Κάτι ανάμεσα σε αγωνία και ειρωνία ενυπάρχει στην ερώτηση αυτή, δεν το πιστεύουν ότι υπάρχει αν και το ελπίζουν.

Η διαμεσολάβηση του μεταφραστή είναι ένα αναγκαίο κακό για τους αναγνώστες. Ποιος δε θα ήθελε να μπορεί να διαβάζει αποκλειστικά και μόνο στο πρωτότυπο; Άρα η ύπαρξη αξιόλογων Ελλήνων λογοτεχνών αποτελεί μια ελπίδα.

Υπάρχει καλή ελληνική λογοτεχνία και είμαι κάθετος σε αυτό. Δεν είναι πάντα εύκολο, βέβαια, να ανακαλύψεις ένα καλό βιβλίο. Από στόμα σε στόμα επικοινωνείται συχνά η ύπαρξή του.

Υπάρχουν δύο κυρίαρχες κατηγορίες στην ελληνική λογοτεχνία. Από τη μία τα τηλεοπτικά ευπώλητα. Διαφημίσεις, παρουσία συγγραφέων σε μεσημεριανές εκπομπές, κριτικές σε life style περιοδικά. Η πλειοψηφία των συγγραφέων αυτής της κατηγορίας είναι γυναίκες, οι αναγνώστες επίσης. Ίλιγγο προκαλούν τα νούμερα τόσο των πωλήσεων όσο και των εκδόσεων. Συγγενή εξώφυλλα, τίτλοι που παραπέμπουν σε ιστορίες γεμάτες πόθο και πάθος, πολυσέλιδα.

Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν τα εναλλακτικά ευπώλητα. Προωθούνται ως η απάντηση στα τηλεοπτικά, ο ορισμός της ποιότητος. Θυμίζουν κάπως τις καλές εποχές που το έντεχνο τραγούδι άνθιζε παραμερίζοντας τα λοιπά άτεχνα άσματα. Συγγραφείς τόσο γυναίκες όσο και άντρες. Τίτλοι πιο προσεγμένοι. Εξώφυλλα συχνά καλαίσθητα. Κυρίαρχα θέματα η γενιά του πολυτεχνείου, ο εμφύλιος, η μικρασιατική καταστροφή. Τώρα τελευταία επιχειρείται μια στροφή στην κρίση. Η αλήθεια είναι πως σε αυτή την κατηγορία συναντούνται όμορφα βιβλία, μη γινόμαστε απόλυτοι.

Υπάρχουν όμως βιβλία τα οποία δεν υπάγονται στις άνω κατηγορίες. Δεν είναι όλα τους αριστουργήματα. Είναι όμως σύγχρονες φωνές που καταπιάνονται με πλήθος θεμάτων υπηρετώντας διαφορετική σχολή. Βιβλία που πραγματικά πιστεύω πως θα έκαναν καλή πορεία στο εξωτερικό. Πολλά από αυτά βρίσκουν το δρόμο τους προς τη μετάφραση, ακόμα περισσότερα όμως είναι εκείνα τα οποία μετά από ένα σύντομο πέρασμα από τις προθήκες αποσύρονται από την αγορά.

Δεν έχει νόημα να παραθέσω ονόματα κάτω από ταμπέλες. Ο καθένας μας έχει την αισθητική του, την άποψή του.

Ένιωθα εδώ και καιρό να γράψω κάτι σχετικά με την ελληνική λογοτεχνία γιατί έχω λίγο κουραστεί από μια τάση ισοπέδωσης που επικρατεί. Δεν είναι τα άπαντα της ελληνικής αριστουργήματα όπως δεν είναι και τα άπαντα της αγγλικής ή της ισπανικής άλλωστε. Αλλά υπάρχουν υπέροχα βιβλία εκεί έξω και ενδιαφέρουσες πένες, απλώς χρειάζεται κάποια επιμονή αλλά και δόση τύχης ώστε να φτάσουν στα χέρια μας. Όσο πιο πολύ ασχολείσαι τόσο ενεργοποιείται το ένστικτο του αναγνώστη εντός σου.

Και κάτι τελευταίο στο οποίο έκανα νύξη και πιο πάνω. Εκτός από το ότι υπάρχει καλή ελληνική λογοτεχνία γενικά, νιώθω πως πρέπει να διευκρινίσω πως υπάρχουν και αρκετές αξιόλογες γυναίκες συγγραφείς τις οποίες δυστυχώς έχει πάρει η μπάλα της ροζ λογοτεχνίας. Το ταλέντο δεν έχει φύλο.

Ας μη κάνουμε γενικεύσεις, υπάρχουν καλά και κακά ελληνικά βιβλία, καλά και κακά μεταφρασμένα, καλοί και κακοί συγγραφείς, άνδρες και γυναίκες.

Από το κείμενο απουσιάζει οποιαδήποτε πρόθεση πατριωτικής κορώνας.-

Αυτοκρατορικές απολαύσεις - Bret Easton Ellis

(Πρωτοδημοσιεύθηκε στο mixtape.gr)

Λος Άντζελες, η πόλη των αγγέλων, η Μέκκα του σινεμά. Λαμπερή και απαστράπτουσα. Ότι λάμπει όμως δεν είναι πάντα χρυσός, κάτω από τη φρεσκοβαμμένη επιφάνεια συχνά κρύβεται άνθρακας. Εκατοντάδες αγόρια και κορίτσια συρρέουν από κάθε μεριά του πλανήτη με τη φιλοδοξία να γίνουν το επόμενο μεγάλο όνομα της βιομηχανίας του θεάματος, ελάχιστοι τα καταφέρνουν. Μικρή σημασία δείχνει να έχει το ταλέντο, περισσότερο συνδράμουν οι συγκυρίες, όποιες και αν είναι αυτές. Στα παρασκήνια, ένα σύνολο ανθρώπων, με τον τίτλο του μάνατζερ. Μοιράζουν υποσχέσεις μεν αλλά ο στόχος τους δεν παύει στιγμή να είναι το κέρδος, τα ποσοστά, τα συμβόλαια. Πάρτυ με εκατοντάδες εκλεκτούς καλεσμένους, πόρτες που περιμένουν να ανοίξουν. Μέχρι που μπορείς να φτάσεις για να πετύχεις το στόχο σου; Αυτή είναι η ερώτηση κλειδί.

Οι Αυτοκρατορικές απολαύσεις αποτελούν τη συνέχεια του προ εικοσιπενταετίας βιβλίου του, Λιγότερο από το μηδέν. Ο Κλέι, επιτυχημένος σεναριογράφος σήμερα, επιστρέφει από τη Νέα Υόρκη στο Λος Άντζελες για το κάστινγκ της νέας του ταινίας. Εκεί θα συναντήσει ξανά τους παιδικούς του φίλους, τη Μπλερ και τον Τζούλιαν. Η Ρέιν είναι μια ακόμη φιλόδοξη νεαρή που έφτασε στο Χόλυγουντ για να κάνει καριέρα. Η «σχέση» της με τον Κλέι είναι σχέση εκατέρωθεν εκμετάλλευσης. Στην πορεία όλα περιπλέκονται. Απαγωγές, εκβιασμοί, φόνοι αλλά και πάρτυ, ναρκωτικά και σεξ. Ο συγγραφέας τραβάει λίγο στα άκρα την ιστορία είναι η αλήθεια αλλά πείθει πως δεν προκαλεί για την πρόκληση και μόνο. Τα πάθη αναδύονται από τα υπόγεια της ανθρώπινης ύπαρξης.

Εκκωφαντική η απουσία ήρωα. Ο αναγνώστης δύσκολα θα ταυτιστεί με κάποιο από τα πρόσωπα της ιστορίας και αν τυχόν συμβεί αυτό νομίζω πως μάλλον θα επιλέξει να μην το παραδεχτεί, ούτε στον ίδιο του τον εαυτό. Μυθιστόρημα που ανήκει στην κατηγορία του νουάρ χωρίς ίχνος όμως ρομαντισμού όπως συχνά συμβαίνει σε αντίστοιχες ιστορίες.

Ατμοσφαιρικό νουάρ ή νεο-νουάρ (αν προτιμάτε) μυθιστόρημα, από το συγγραφέα του American Psycho, για την Καλιφόρνια του σήμερα, που φαντάζει πιο τρομακτική σε σύγκριση με εκείνη της δεκαετίας του ΄80. Σκοτεινή αμερικάνικη λογοτεχνία στα χνάρια των Νόρμαν Μέιλερ, Τσαρλς Μπουκόφσκι, Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ και τόσων άλλων ακόμα.



Μετάφραση Δημήτρης Αθηνάκης.
Εκδόσεις Κέδρος.

Τα περασμένα δεν είναι όνειρο - Θοδωρής Καλλιφατίδης

Τα μυθιστορήματα του Καλλιφατίδη χωρίζονται σε δύο κατηγορίες, στη μία υπάγονται τα αστυνομικά και στην άλλη τα αυτοβιογραφικά. Αν και δεν υπάρχει κάποιο βιβλίο του που να μη μου άρεσε εντούτοις έχω μια ιδιαίτερη αδυναμία στα αυτοβιογραφικά. Το Μητέρες και Γιοί είναι ένα βιβλίο που θα έπρεπε να κάνουν δώρο τα παιδιά στους γονείς και πιο συγκεκριμένα οι γιοί στις μητέρες.

Το καινούργιο του μυθιστόρημα αναφέρεται στο σύνολο της ζωής του από τη στιγμή που ο παππούς του τον συνόδευσε στην Αθήνα, όπου ήδη έμεναν οι γονείς με τα αδέρφια του λόγω του εμφυλίου πολέμου και φτάνει στο σήμερα. Αναμενόμενα λοιπόν κάποια γεγονότα της ζωής του, στα οποία έχει ήδη αναφερθεί σε προηγούμενα βιβλία του, επαναλαμβάνονται και εδώ. Εμένα προσωπικά το γεγονός αυτό δεν με ενόχλησε, η γραφή του Καλλιφατίδη έχει την ικανότητα να σε παρασύρει και να σε κάνει να εύχεσαι την ύπαρξη λίγων σελίδων ακόμα.

Παρά το γεγονός πως η πλειοψηφία των γεγονότων ανήκει σε ένα παρελθόν αρκετά μακρινό πια, εντούτοις φαντάζουν τόσο μα τόσο επίκαιρα. Με τόσους νέους ανθρώπους να εγκαταλείπουν την Ελλάδα της ανεργίας αναζητώντας ένα καλύτερο επαγγελματικό μέλλον ο λόγος ενός μετανάστη έχει βαρύνουσα σημασία. Σκεφτόμουν τους γονείς που μένουν πίσω, που βλέπουν τα παιδιά τους να φεύγουν μακριά. Σίγουρα τα εφόδια των νεομεταναστών είναι περισσότερα και οι συνθήκες καλύτερες, η επικοινωνία με την Ελλάδα πιο εύκολη αλλά η ξενιτιά δεν παύει να είναι ξενιτιά και όταν δεν επιλέγεις να φύγεις αλλά αναγκάζεσαι από τις συνθήκες τότε τα πράγματα είναι ακόμα πιο δύσκολα.


Ο Θοδωρής Καλλιφατίδης γεννήθηκε στους Μολάους Λακωνίας το 1938. Το 1964 έφυγε για τη Σουηδία όπου και ζει μόνιμα. Ίσως σε αυτή την απόσταση να οφείλεται η ματιά που έχει για τα πράγματα και ειδικότερα για όσα σχετίζονται με την ελληνική πραγματικότητα. Αποφεύγει να λιγώσει συναισθηματικά τον αναγνώστη ενώ καταφέρνει να προκαλέσει συναισθήματα συγκίνησης και νοσταλγίας. Φαντάζομαι πως σε συνομίληκους με τον συγγραφέα αναγνώστες το συναίσθημα θα είναι ακόμα ισχυρότερο.

Ο Καλλιφατίδης και ο Αλεξάκης είναι συνδεδεμένοι στο μυαλό μου καθώς και οι δύο είναι Έλληνες που ζουν στο εξωτερικό και γράφουν τόσο στη μητρική τους γλώσσα όσο και σε εκείνην της νέας τους πατρίδας. Επίσης μου φαίνονται συνεχιστές μιας λογοτεχνικής σχολής, με κύριο χαρακτηριστικό τη νοσταλγικότητα, μέλη της οποίας μεταξύ άλλων υπήρξαν ο Λουντέμης και ο Παναγιωτόπουλος. Βεβαία υπάρχουν και αρκετοί συγγραφείς οι οποίοι απέτυχαν στο συγκεκριμένο είδος παταγωδώς και είναι εν μέρει υπεύθυνοι για την προκατάληψη που έχω σε συνήθη θέματα της ελληνικής λογοτεχνίας όπως ο εμφύλιος, η μικρασιατική καταστροφή και τα χρόνια της δικτατορίας...

Εκδόσεις Γαβριηλίδης.

υ.γ Η θέα του καινούργιου μυθιστορήματος του Θοδωρή Καλλιφατίδη μου έφερε στο νου δύο πρόσωπα και στιγμιαία σκέφτηκα να ζητήσω από τον βιβλιοπώλη να μου το τυλίξει για δώρο. Τελικά επικράτησε όμως η προσωπική μου επιθυμία. Σύντομα όμως θα αλλάξει χέρια το βιβλίο. Είμαι περίεργος να ακούσω την άποψη τους σχετικά με την ανάρτηση.

υ.γ2 Και ένα παράπονο. Η τιμή μου φάνηκε τσιμπημένη με αποτέλεσμα να μου χτυπήσουν περισσότερο από το σύνηθες κάποιες παραλείψεις στην επιμέλεια και τη διόρθωση του κειμένου...

Τι είδε η γυναίκα του Λωτ; - Ιωάννα Μπουραζοπούλου

Θρίλερ στη δυστοπία.

Ένα τεράστιο κύμα θα καλύψει τις ακτές της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής. Μεγάλες εκτάσεις γης θα παραδοθούν στη μανία του υγρού στοιχείου. Χώρες ολόκληρες θα σβήσουν από το χάρτη. Το Παρίσι και η Μαδρίτη θα μετατραπούν σε παραθαλάσσιες πόλεις. Στην περιοχή της Νεκράς Θάλασσας αναβλύζει αλάτι, το οποίο μετατρέπεται σε είδος πολυτελείας και φτάνει να πωλείται με τον κόκκο. Η παράξενη Κοινοπραξία των Εβδομηντάπεντε ελέγχει την παγκόσμια αγορά άλατος. Οι συνθήκες στην αποικία, όπως ονομάζεται πλέον εκείνο το κομμάτι του κόσμου στη Νεκρά Θάλασσα, είναι σκληρές. Η ανάγκη για εργατικά χέρια και πλήρη έλεγχο ωθεί την Κοινοπραξία σε ένα περίπλοκο σύστημα διακυβέρνησης που συνδυάζει προνόμια και αυστηρότητα, καρότο και μαστίγιο.

Ο Φιλέας Μπουκ ζει τα τελυταία χρόνια στο Παρίσι, δουλεύει για τους λονδρέζικους Τάιμς. Είναι ο επινοητής του Επιστολόγραφου, ενός σύνθετου σταυρόλεξου τριών διαστάσεων που βασίζεται σε εφτά τυχαίες επιστολές αναγνωστών που φτάνουν στα γραφεία της εφημερίδας. Με αυτή την ιδιότητα θα κληθεί από την Κοινοπραξία για να δημιουργήσει ένα επιστολόγραφο το οποίο θα ρίξει φως στα γεγονότα που έλαβαν χώρα στην αποικία. Οι έξι κατηγορούμενοι συνέταξαν ισάριθμες επιστολές στις οποίες έδιναν ο καθένας τη δική του εξήγηση.



Η Μπουραζοπούλου στήνει ένα δικό της κόσμο σχεδόν από το μηδέν, αλλάζοντας τη γεωγραφική πραγματικότητα αλλά κρατώντας την ανθρώπινη φύση. Πρόκειται, όπως συμβαίνει με την πλειονότητα των έργων του φανταστικού, για μια αλληγορία. Αν και στο μέλλον, οι συνδέσεις με το σήμερα είναι ορατές. Η συγγραφέας δε χάνεται στην πολυπλοκότητα του σύμπαντος που δημιουργεί αλλά αντίθετα κινείται με άνεση δίχως να αφήσει τη φαντασία της να υποτάξει την απαιτούμενη πειθαρχία. Δε διστάζει να βάλει σε πρώτο πλάνο τη δομή ξέροντας πως με αυτόν τον τρόπο θα αναδείξει περισσότερο την ιστορία που επιθυμεί να μας διηγηθεί.

Είναι το δεύτερο βιβλίο της που διαβάζω και μπορώ να πω πια με μεγαλύτερη σιγουριά πως πρόκειται για μια πολύ καλή συγγραφέα, της οποίας το έργο θα έπρεπε, αν δεν έχει ήδη γίνει, να μεταφραστεί και σε άλλες γλώσσες.

Πέρυσι το καλοκαίρι διάβαζα την Ενοχή της αθωότητας -εδώ μπορείτε να βρείτε την τότε ανάρτηση- βιβλίο που μου πρότεινε η Α. Μετά την ανάρτηση η Κατερίνα Μαλακάτε, η οποία διατηρεί το όμοrφο μπλογκ diavazontas.blogspot.com, επέμεινε πως θα έπρεπε να διαβάσω το συγκεκριμένο και είχε σαφέστατα δίκιο!

Έχω επαναλάβει σε αρκετές αναρτήσεις τον τελευταίο καιρό, πως θα ήθελα κάποια στιγμή να γράψω κάτι σχετικό με την ελληνική λογοτεχνία και δη τη σύγχρονη που με τόση απαξίωση από αρκετούς αντιμετωπίζεται. Υπάρχουν αρκετά υπέροχα βιβλία εκεί έξω αρκεί να μπορείς να παραμερίσεις τα τηλεοπτικά και τα εναλλακτικά ευπώλητα.

Η Μπουραζοπούλου, στα μάτια μου τουλάχιστον, μοιάζει να έχει επηρεαστεί με έναν όμρφο και παραγωγικό τρόπο από μια άλλη μεγάλη κυρία του φανταστικού, την Άτγουντ.

Εκδόσεις Καστανιώτης.

Εξαντλημένο από τον εκδοτικό οίκο

Ένα μούδιασμα νιώθω στο άκουσμα της φράσης: εξαντλημένο από τον εκδοτικό οίκο.

Προσπαθώ να το σκεφτώ με την (οικονομική) λογική αλλά η σκέψη μου βρίσκει τοίχο. Γιατί ένα βιβλίο το οποίο πούλησε τα περισσότερα αντίτυπα της έκδοσής του, αν εξαιρέσουμε αυτά που ξεχασμένα μένουν σε κάποιο βιβλιοπωλείο, δεν οδηγείται για ανατύπωση; Ποιος ξέρει το ακριβές νούμερο των αναγνωστών που θα θελήσουν κάποια στιγμή να διαβάσουν ένα βιβλίο και παίρνει την απόφαση να το αποσύρει ουσιαστικά από την αγορά;

Δεν πιστεύω πως οι αναγνώστες ακολουθούν αποκλειστικά και μόνο τις νέες κυκλοφορίες. Σίγουρα εκεί βρίσκεται σε μεγάλο ποσοστό ο τζίρος στον οποίο στοχεύει η αγορά του βιβλίου αλλά επιτρέψτε μου να έχω μια ένσταση. Υπάρχουν βιβλία τα οποία ψάχνω εδώ και χρόνια και αδυνατώ να τα εντοπίσω. Δε νομίζω πως είμαι ο μόνος. Από τα στατιστικά του ιστολογίου μπορώ να επιβεβαιώσω πως υπάρχει κόσμος ο οποίος αναζητά βιβλία γνωστών συγγραφέων. Αρκετοί είναι επίσης εκείνοι οι οποίοι με παράπονο μου γράφουν πως είναι αδύνατο να εντοπίσουν κάποιο βιβλίο το οποίο παρουσίασα σε κάποια ανάρτηση.

Όσο και αν δε μου αρέσει επιχειρώ να αντιμετωπίσω το βιβλίο ως επένδυση για τον κάθε οίκο. Σέβομαι το ρίσκο που παίρνουν και τα χρήματα που ξοδεύουν. Ξέρω πως υπάρχουν βιβλία τα οποία δε θα βγάλουν ποτέ τα έξοδά τους. Τα έξοδα της επόμενης έκδοσης είναι, φαντάζομαι, μικρότερα από εκείνα της πρώτης, όχι;

Πρόσφατα ανακάλυψα τυχαία σε κάποιο βιβλιοπωλείο το υπέροχο μυθιστόρημα του Γιάννη Σκαρίμπα, Φυγή προς τα μπρος. Το αναζητούσα πολύ καιρό. Δεν θα ήταν προς όφελος του εκδοτικού οίκου η επανέκδοση ενός τόσο σπουδαίου και κλασικού έργου;

Η μουσική του Έριχ Ζαν - Χάουαρντ Φίλιπς Λάβκραφτ

Ο καιρός ήταν ιδανικός ,μουντός και βροχερός, μέρες παράταιρες σε αυτή την εποχή του χρόνου. Κατέβασα το πορτατίφ στο πάτωμα θυσιάζοντας έτσι την οπτική άνεση στο βωμό του κατάλληλου σκηνικού. Χώθηκα κάτω από τα σκεπάσματα και γύρισα την πρώτη σελίδα.Ο Λάβκραφτ είναι μάστορας του τρόμου, από την πρώτη κιόλας γραμμή σε κάνει να νιώθεις άβολα, οι ήχοι της πόλης αποκτούν μιαν άλλη βαρύτητα, οι σκιές από το φως σα να κινούνται.

Ο ήρωας επιστρέφει, χρόνια μετά, στην πόλη στην οποία έζησε ένα μικρό διάστημα ως μεταπτυχιακός φοιτητής. Μάταια προσπαθεί να εντοπίσει την οδό στην οποία βρισκόταν το διαμέρισμα στο οποίο έμενε, κανείς από τους κατοίκους δεν ξέρει που βρίσκεται, σε κανένα χάρτη δεν αναγράφεται. Στο δώμα της πολυκατοικίας έμενε ο μουσικός Έριχ Ζαν, κάθε βράδυ οι μελωδίες στοίχειωναν τον ύπνο του ήρωα. Μια μέρα του ζήτησε να τον επισκεφθεί στο σπίτι του. Τότε ήταν που οι εξηγήσεις έπαψαν πια να είναι λογικές...

Το διήγημα συνοδεύται από ένα αρκετά μεγάλο σε έκταση επίμετρο το οποίο υπογράφουν ο Ντένι Λέβι και ο Μισέλ Γκρανζέ. Εκεί κατέφυγα μετά το πέρας της ανάγνωσης με την ελπίδα της αποσύνδεσης από την ιστορία λίγο πριν κοιμηθώ. Η ανάλυση των δύο, σχεδόν κάθε λέξης του διηγήματος, με άφησε μετέωρο σχετικά με το ορθόν της επιλογής μου. Το επόμενο πρωί όμως κατάλαβα πως μάλλον σε αυτούς οφείλω τον σχετικά καλό ύπνο. Ήταν τόσο αναλυτική η προσέγγιση στο έργο που κατάφερε στιγμιαία να αραιώσει την επίδραση του διαλύματος.

Τώρα που γράφω αυτές τις γραμμές λίγα πράγματα θυμάμαι από το επίμετρο, ενώ αντίθετα η αίσθηση του διηγήματος είναι ακόμα παρούσα εντός μου.



Μετάφραση Αντρέας Τσάκας.
Εκδόσεις Αιγόκαιρως.

Αμερικανική Λήθη - David Foster Wallace

Οι παροτρύνσεις όλο και πύκνωναν. Η εμμονή μου να μη διαβάζω εν βρασμώ βιβλία στο ζενίθ της εμπορικής τους προώθησης υποχώρησε. Τώρα θέλω να μοιραστώ μαζί σας την εμπειρία της ανάγνωσης. Είναι τόσα εκείνα τα οποία θέλω να χωρέσω σε ετούτη εδώ την ανάρτηση, δε ξέρω αν θα τα καταφέρω. Θα δοκιμάσω μια διαφορετική δομή ελπίζοντας πως θα με βοηθήσει να βάλω σε σειρά και να αναλύσω τις σκέψεις μου.

Καινοτομία στη σύγχρονη λογοτεχνία.

Είναι από τους πιο συχνούς χαρακτηρισμούς που ακολουθούν το έργο του Γουάλας. Σημαντικός και καινοτόμος.
Η λογοτεχνία, όπως και κάθε μορφή έκφρασης, είναι ένα έργο εν προόδω. Συχνά οι πρωτοπόροι συγγραφείς αναγνωρίζονται χρόνια μετά, στην εποχή τους ζουν στο περιθώριο. Είναι εκατοντάδες τα παραδείγματα. Για κάποιον που διαβάζει είναι εύκολο να απολαύσει την καινοτομία που έλαβε χώρα στο παρελθόν, να δει το βήμα που έγινε προς το σήμερα. Η καινοτομία του σήμερα όμως; Πριν η σκόνη κατακάτσει μόνο οι ευαίσθητες κεραίες μπορούν με σιγουριά να υπογράψουν τη σημασία της έκδοσης. Ο Γουάλας γνώρισε την καταξίωση, τόσο από τους κριτικούς, όσο και από σύγχρονους σε αυτόν συγγραφείς. Δε ξέρω αν η καταξίωση αυτή αποτυπώθηκε και σε πωλήσεις έξω από τον σκληρό πυρήνα των βιβλιόφιλων αλλά μικρή σημασία έχει αυτό.
Μία από τις ενστάσεις μου ήταν αυτή ακριβώς η εξύμνηση της καινοτομίας, που σε συνδυασμό με τον πρόωρο χαμό του πιθανόν να αποτελούσαν όπλα της προώθησης. Ανησυχούσα επίσης για το τελικό αποτέλεσμα, για το αν θα μου άρεσε το βιβλίο αυτό ή αν (ακόμα και λόγω άγνοιας) απλώς θα με ταλαιπωρούσε δοκιμάζοντας τη δυσκολία με την οποία παρατάω ένα βιβλίο στη μέση.
Η καινοτομία του συγκεκριμένου έργου είναι ευδιάκριτη αλλά σιωπηλή, δείγμα ταλέντου και σύνεσης. Δεν επιχειρεί να εντυπωσιάσει αλλά τα καταφέρνει. Καινοτομία και όχι κενοτομία. Πόσοι είναι άραγε οι συγγραφείς εκείνοι που έχουν καταφέρει να επηρεάσουν γόνιμα συγγραφείς που ανήκουν σχεδόν στην ίδια γεννιά; Ο Γουάλας κατάφερε να εμπνεύσει, η Νικόλ Κράους και ο Τζόναθαν Σάφραν Φόερ αποτελούν δύο παραδείγματα. Είναι κάτι το σημαντικό, κάτι που υπογραμμίζει το όνομα ενός συγγραφέα στην ιστορία της λογοτεχνίας.

Σύνδεση έργου και βιογραφίας.

Στάθηκε αδύνατο να αποφύγω την επαφή με τη βιογραφία του Γουάλας. Έπεφτα συνέχεια πάνω σε πληροφορίες σχετικές με την αυτοκτονία του, τη χρόνια φαρμακευτική αγωγή, την τελειομανία του. Είναι άραγε εφικτό να αποσυνδεθεί το έργο ενός συγγραφέα από τις πληροφορίες για τη ζωή του; Δε ξέρω. Προσπάθησα αλλά μάλλον δεν τα κατάφερα. Πίσω από κάθε διήγημα διέκρινα τον ίδιο. Και ο τίτλος, Λήθη. Η προσπάθεια ενός ανθρώπου να κοντρολάρει τον ίδιο του τον εγκέφαλο, η ανάγκη για παύση, για ανασυγκρότηση και καθάρισμα. Τα λεπτά όρια της τρέλας, της κατάθλιψης.
Τα όμορφα ρόδα φυτρώνουν σε κοπριά και είναι γεμάτα αγκάθια.

Αμερικανική Λήθη

Ο πρωτότυπος τίτλος είναι Λήθη (Oblivion). Δεν είμαι σίγουρος αν ο τοπικός προσδιορισμός είναι εύστοχη παρέμβση στην ελληνική έκδοση ή όχι. Αν και σκέφτομαι πως τα διηγήματα αποτελούν το φιλτράρισμα της αμερικανικής πραγματικότητας μέσα από τον εγκέφαλο του συγγραφέα.
Αν και πρόκειται ξεκάθαρα για μια συλλογή διηγημάτων εντούτοις σε μένα άφησε την όμορφη αίσθηση της συνέχειας, του όλου.
Θαρρώ πως το πρώτο πράγμα στο οποίο τίθεται αντιμέτωπος ο συγγραφέας είναι η πολυπλοκότητα του σύγχρονου τρόπου ζωής και κυρίως του κόσμου της εργασίας. Στα όρια του παράλογου παραθέτει ένα σωρό από ακρωνύμια τα οποία εξηγούν και δομούν υποτίθεται τις επιχειρήσεις, που όμως στην πραγματικότητα δείχνουν γελοία και κενά νοήματος, παράγωγα της εξέλιξης και της άκρατης εξειδίκευσης που βασιλεύει.
Ο τρόπος με τον οποίο επιλέγει να γράψει ο συγγραφέας μοιάζει με μια προσπάθεια ταυτόχρονης κατανόησης και κριτικής της πραγματικότητας. Έτσι νομίζω πως εξηγείται η πινελιά του κωμικού που επιχειρεί να δώσει σε κάποια από τα διηγήματα. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα το Κανάλι της δυστυχίας στο οποίο ένας δημοσιογράφος ερευνά ένα θέμα σχετικά με κάποιον "καλλιτέχνη" ο οποίος παράγει αντίγραφα γνωστών έργων τέχνης στην τουαλέτα του σπιτιού του.

Σύντομο βιογραφικό σημείωμα

Ο Ντέβιντ Φόστερ Γουάλας γεννήθηκε το 1962. Σπούδασε Φιλοσοφία των Μαθηματικών και Λογική. Ασχολήθηκε με το τένις, τη δημοσιογραφία και τη λογοτεχνία. Υπέφερε για πολλά χρόνια από κατάθλιψη. Έδωσε τέλος στη ζωή του το 2008.

Επίλογος

Πρέπει άμεσα να μεταφραστεί και το υπόλοιπο έργο του στα ελληνικά για εμάς που έχουμε την ατυχία να μην μπορούμε να απολαύσουμε την ανάγνωση από την αγγλική. Ο ντόρος σχετικά με την πρόσφατη κυκλοφορία της Αμερικανικής Λήθης ομολογώ πως ήταν απόλυτα
δικαιολογημένος. Το επίμετρο κατατοπιστικό και πλήρες.

Μετάφραση Γιάννος Πολυκανδριώτης.
Επίμετρο Λευτέρης Καλοσπύρος.
Εκδόσεις Κέδρος.