Ο Γ. ήξερε και είχε μιλήσει. Με τον απαραίτητο ενθουσιασμό, είχε πει: να διαβάσεις τον Εξευγενισμό, ένα από τα καλύτερα ελληνικά βιβλία εκεί έξω, πιστεύω πως θα σου αρέσει. Το βρήκα, το έφερα σπίτι, είναι εκεί και περιμένει, στη στοίβα. Ενδιάμεσα οι εκδόσεις Κυψέλη σύστησαν μια παλπ σειρά, πρώτος τίτλος το Ψηλά τα χέρια, σύντροφε του Κώστα Φασουλόπουλου, τα κομμάτια μπήκαν στη θέση τους.
Τι και αν η μνήμη μου είναι ασθενής, σχεδόν πάντα θυμάμαι, όσος καιρός και να περάσει, το μικροκλίμα εντός του οποίου διάβασα το ένα ή το άλλο βιβλίο, η ανάγνωση πράξη ενεργητική, κομμάτι της ζωής μας. Ζεστή Κυριακή του Ιούνη, ακόμα και μέσα στο διαμέρισμα ένιωθες πως η γειτονιά έχει αδειάσει, κάπως αποτυπωνόταν στον αέρα αυτό. Ξύπνησα νωρίς, έφτιαξα καφέ, έπιασα το βιβλίο στα χέρια μου.
Αθήνα, 1998. Χρηματιστηριακός πυρετός και προετοιμασία για τους επερχόμενους Ολυμπιακούς Αγώνες. Οι πολλοί χαρούμενοι, ασχέτως του μεγέθους του κουταλιού με το οποίο έτρωγαν, κάποιοι λίγοι, ιδεολόγοι, αντιδρούσαν, ήταν απλό να χαρακτηριστούν μίζεροι από τους πολλούς, η λεωφόρος της αέναης ανάπτυξης απλωνόταν ανεμπόδιστα, τι και αν τα σαθρά θεμέλια έτριζαν, ο,τι αρπάξει ο τέτοιος μας. Ακόμα και τώρα, τόσες καταστροφές μετά, αρκετοί αναπολούν εκείνα τα χρόνια, τα φτυάρια που άνοιξαν το λάκκο, που μέσα στη λάσπη τσαλαβουτάμε έκτοτε.
Ο Φασουλόπουλος, γεννημένος το 1984, τοποθετεί σε αυτή τη χωροχρονική συντεταγμένη το παλπ μυθιστόρημά του. Δύο μηχανικοί, πρώην αντεξουσιαστές, γύρισαν από την Νικαράγουα εκπαιδευμένοι στο αντάρτικο πόλης, βρήκαν την Ελλάδα του Πασόκ, ένιωσαν εκτός τόπου και χρόνου, λίγο πίστεψαν στη ρητορική, θέλησαν να πιστέψουν σε κάτι καλύτερο, η κρίσιμη μάζα είχε γυρίσει για τα καλά την πλάτη της στο πρόσφατο παρελθόν, η πολιτική έμοιαζε παρωχημένη, μια αρένα διαμάχης για αριστερούς, αναρχικούς και αντεξουσιαστές, που σε κάθε μικροδιαφωνία απαντούσαν με μια ακόμα διάσπαση. Κατασκευαστικές εταιρείες που ανοικοδομούσαν τη χώρα, νέοι ιδιοκτήτες διαμερισμάτων, εκατοντάδες δημόσια έργα, δραχμές να χορεύουν. Πετυχημένοι, ζουν άνετα, έχουν όμως μια σκοτεινή πλευρά, οργανώνουν και εκτελούν ληστείες, η αδρεναλίνη τρέφει και εθίζει, ετοιμάζουν ένα μεγάλο χτύπημα, ένα ριφιφί στο θησαυροφυλάκιο μιας τράπεζας, η φάση στραβώνει, μπλέκουν με μια συμμορία κακοποιών.
Τα ειδολογικά χαρακτηριστικά της παλπ λογοτεχνίας πληρούνται. Μια καλοδουλεμένη πλοκή, με ανατροπές και αγωνία. Πρόσωπα αντιηρωικά, μοναχικοί τύποι, ιδεολόγοι, αποσυνάγωγοι. Αφηγηματικός ρυθμός στακάτος, στα κόκκινα, με βήματα μικρά, σταθερά, σίγουρα. Η Αθήνα, το σκηνικό της δράσης. Εσάνς κοινωνικοπολιτική, χωρίς διάθεση για δοκιμιακές φανφάρες. Σκοτεινό ακόμα και στο έλεος του αθηναϊκού ήλιου.
Μου άρεσε, τελικά, που ο Φασουλόπουλος δεν επικεντρώνεται πλήρως σε ένα και μόνο πρωταγωνιστικό πρόσωπο, παρότι υπάρχει ένα που καταλαμβάνει περισσότερο χώρο σε σχέση με τα υπόλοιπα, που ανοίγει αρκετά τη βεντάλια του, ο πλουραλισμός αυτός του επιτρέπει τόσο να αποφύγει το υπέρμετρο κλισέ στην αποτύπωσή του, όσο και να ανοίξει τις δυνατότητες της πλοκής, να μπορέσει να παίξει αρκετά χαρτιά κατά την εξέλιξή της.
Ο εξωτισμός του τόπου, διακριτός ή όχι, είναι ένα από τα χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου είδους, στην κακή εκδοχή τού φαινομένου αυτού υπάρχουν μυθιστορήματα που λειτουργούν ως κακοί τουριστικοί οδηγοί. Αυτό ίσως εξηγεί γιατί σε κάθε χώρα το αντίστοιχο αναγνωστικό κοινό αγαπά περισσότερα τα εισαγώμενα βιβλία, γιατί, ας πούμε, ο Μάρκαρης μοιάζει να έχει πιο φανατικό κοινό στο εξωτερικό παρά στην Ελλάδα, μπορεί, βέβαια, να κάνω και λάθος. Ήθελα να πω πως διαβάζοντας το Ψηλά τα χέρια, σύντροφε που διαδραματίζεται στην Αθήνα δεν ένιωσα πως ο συγγραφέας με το ζόρι προσπαθεί να την κάνει πρωταγωνίστρια, αποδίδοντάς της αρετές και ιδιότητες, χωρίς αυτό να σημαίνει πως την παραμελεί, πως δεν κάνει την απαραίτητη χρήση της ως σκηνικό της δράσης.
Ειδικός στην παλπ λογοτεχνία δεν είμαι. Ακόμα περισσότερο, δεν θα ισχυριζόμουν ποτέ πως είναι η προτίμησή μου. Οι εξαιρέσεις, ωστόσο, όταν συμβαίνουν, όπως στην προκειμένη περίπτωση, με ενθουσιάζουν βαθιά, ίσως γιατί μπαίνω στην ανάγνωση με ανύπαρκτες ή χαμηλότατες προσδοκίες, αν δεν περιμένεις, άλλωστε, τι μπορεί να πάει λάθος. Υπάρχουν νουάρ, αστυνομικά, παλπ μυθιστορήματα που τα έχω παρατήσει λίγες σελίδες μετά την αρχή, βαρεμάρα και ανία, άρνηση να συνεχίσω. Το Ψηλά τα χέρια, σύντροφε το τελείωσα σε δύο μέρες, ίσως αυτό, από μόνο του, να ήταν αρκετό ως σχόλιο.
υγ. Αν θέλετε να «με κεράσετε έναν καφέ», μπορείτε εδώ!
Εκδόσεις Κυψέλη
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου